İyi Ki Filmler Var

Bilimin halk tarafından sevilmesi ve çocukların bilime yönelmesi için yaptığı çalışmalarla Amerika'da önemli başarılar elde eden Carl Sagan Cosmos 1980 belgeselinde evrenin gizemlerini anlatıp bilimin tarihsel gelişimini gözler önüne seriyor. Var olduğumuz yer hakkında ufuk açıcı bilgiler içeren izlenmesi gereken bir belgesel. Evren hakkında bir diğer belgesel için:  A Brief History of Time (1991) Zamanın Kısa Tarihi Filmin imdb profili:  http://www.imdb.com/title/tt0081846/

Youtube'da Kurtuluş dizisini takdirle izlerken bir yandan da, keşke Kurtuluş Savaşı'nın anlatılmasıyla bu dizi bitmese, aynı şekilde cumhuriyet ve inkılaplar da anlatılsa, ne kadar güzel olurdu diye düşünüyordum. Sonra fark ettim ki, bu dileğim zaten gerçek olmuş. Sadece Kurtuluş Savaşı'nın anlatılmasıyla bir nevi yarım kalacak olan, toplumsal yönüyle öne çıkan bu harika dizi, Cumhuriyet 1998 adı altındaki beş diğer bölümüyle kendisini tamamlıyor ve görevini fazlasıyla yerine getiriyor. Cumhuriyet dizisinde Lozan Barış Konferansı, Lozan Antlaşması, Cumhuriyet'in İlanı, Hilafetin Kaldırılması, Şeyh Sait İsyanı, Çok Partili Hayata Geçiş Denemeleri, Atatürk'e Suikast Girişimi, Nutuk, Türkçe Ezan, Kadın Hakları, Laiklik, Şapka Kanunu, Latin Harfleri'ne Geçiş, Kubilay'ın Şehit Edilmesi, Atatürk'ün evliliği gibi birçok konu açıklayıcı ve aydınlatıcı bir şekilde başarıyla işleniyor. Bunlar yapılırken bir tarih dersi alıyormuş hissinden ziyade bir filmin içind...

Gerçek sinemayla tanıştığım son birkaç yıldan sonra zaman zaman, Avrupa ve Amerika Sineması'nda örneklerini sıkça gördüğüm gibi bizim de kendi tarihimizi anlatan, kendi kahramanlarımızı gösteren kaliteli filmlere sahip olmamız gerektiğini düşünür olmuştum. Bu filmleri kurarken daha çok Cumhuriyet Dönemi'mizi hayal ediyordum. Kurtuluşumuzu anlatan eserler veren bir sinemamız olmalı diye düşünüyordum. Geçenlerde aklıma, 5. sınıftayken sınıf öğretmenimizin izlettiği bir film gelmişti. İzleri o zamandan aklımda kalmış ki o filmin ne kadar güzel olduğuna dair pozitif duyguları yeniden duymuştum. Araştırıp, o filmin Kurtuluş 1994 adlı 6 bölümlük dizinin bir bölümü olduğunu anladım. Sanat filmleri arasında gösterilebilecek bu diziyi izlemeye koyuldum. Daha ilk dakikalarından itibaren ne kadar büyük bir eser verilmiş olduğunu düşünmeye başladım. Şu Çılgın Türkler'in yazarı Turgut Özakman'ın senaryosunu yazdığı bu dizide her bölümde olaylar ve fikri altyapı o kadar güzel işlen...

Sanat filmi nedir sorusunu kendimce cevaplamaya başlamadan önce sinemanın ilk zamanlarına yönelmekte fayda görüyorum. 1896 yılında Lumiere Kardeşler tarafından çekilmiş olan ve kısa bir belgesel niteliği taşıyan Bir Trenin La Ciotat Garı'na Varışı adlı film sinemanın başlangıcı sayılıyor. Lumiere Kardeşler bu filmi neden çekti? Bir şeyler deniyorlardı. Yeni bir şeyler buluyorlardı. Yeni bir biçim yaratıyorlardı. Halkın alelade yaşamını kendi yöntemleriyle yansıtmak istiyorlardı. İçlerinde bunları yapmak isteği ve zihinlerinde bunları nasıl yapacaklarına dair işlemler, fikirler dönüyordu. Sinema böyle amatörler, heveskarlar, anlatıcılar sayesinde bir sanata dönüşebilmiştir diye düşünüyorum. 20. yüzyılda kendi yerini bulan ve diğer sanatlara nazaran çok büyük bir gelişme kat edip kısa sürede dünyayı etkileyebilen bir sanata dönüşen sinema maddi kaygıların etkisi altına girme tehlikesini birçok kere yaşamış, hala da yaşamaya devam ediyor. Eğer bir sinemacı yeterli maddi güce sahi...

Invasion of the Body Snatchers 1978 adlı filmde uzaydan Dünya'ya ulaşan bir tür organizmanın çiçeğe dönüşerek insan bedenlerini kopyalamaya başlamasını anlatılırken, bu kopyalamalarla savaşan bir grup insanın mücadelesini gözler önüne seren kaliteli bir bilimkurgu eserle karşılaşıyoruz. Filmde kafa açıcı bir bilimkurgu tarzından ziyade gerilim ve korku öğelerinin ön plana çıktığı bir bilimkurgu anlayışı tercih ediliyor. İlk film için:  Invasion of the Body Snatchers (1956) Ceset Yiyicilerin İstilası Filmin imdb profili:  http://www.imdb.com/title/tt0077745/

Frankenstein 1931 isimli bu eserde bir bilim insanının büyük başarısı sonucunda var olan mekanik insan Frankenstein'ın doğal insanların arasında çektiği yabancılık, alışılagelmişin dışındaki görüntüsünün insanlarda yarattığı ön yargılar ve saf bir varlık olmasına rağmen maruz kaldığı saldırılar anlatılmaktadır. Filmin imdb profili:  http://www.imdb.com/title/tt0021884/

Mustafa Kemal Atatürk'ün 79. ölüm yıl dönümü bugün. Bunu, böyle bir girizgahla hatırlatmaya gerek var mı? Öyle bir ışık olmuş ki ülkemize, bugünün ne demek olduğunu herkes biliyor. Yaşa Mustafa Kemal Paşa Yaşa.

Steve Jobs The Man in The Machine 2015 adlı belgesel filmde Steve Jobs'ın bilişim dünyasındaki başarılarından başlayıp dünya genelinde büyük bir kültürel etki yaratmasına uzanan çift taraflı hikayesi anlatılıyor. Jobs'ın kariyerini, karakterini, ilerleyişini ve bazı idealleriyle düştüğü çelişkileri anlatan değerli bir belgesel.  Belgeselde en beğendiğim kısımlar; genç Jobs'ın IBM ile olan idealist ve anarşist mücadelesi (bunun meşhur Apple 1984 reklamına yansıması) ve dünyayı değiştirmek, farklı düşünmek gibi güzel idealleri olsa da dev bir şirket olduktan sonra daha çok kar için Çin'de üretim yaparken orada çalıştırdığı işçileri sadece sömürmesi ancak insanların bir bölümünün bu noktayı hiç düşünmeyip marka aşığı budalalar konumuna düşmesi. Filmin imdb profili:  http://www.imdb.com/title/tt4425064/

Kurtuluş Savaşı'mızdan sonra aydınlık günlere giden yoldaki fener ışığının yandığı 29 Ekim 1923 tarihinden beri yüzünü güneşli günlere dönen bir ülkenin vatandaşlarıyız. Sadece adının değil, özünün de her daim yaşadığı nice güneşli 29 Ekim'lere.

Ünlü Sloven filozof Slavoj Žižek The Pervert's Guide to Ideology 2012 adlı eserde ondan fazla önemli ve özel filmi inceleyerek görünenin altında yatan anlamları kendi yorumlarıyla aydınlatıcı bir şekilde anlatıyor.  Olaylara ve olgulara kültürel ve tarihi bir birikimin desteğiyle eleştirel olarak yaklaşarak su yüzünde görünen gerçeklerin aslında asıl gerçekleri derinlerde taşıdıklarını gözler önüne seren bir belgesel. Filmin imdb profili:  http://www.imdb.com/title/tt2152198/

The Picture of Dorian Gray 1945 Oscar Wilde'nin tek romanı olan Dorian Gray'ın Portresi'nin etkileyici ve sade bir sinema uyarlaması. Yaptırdığı tablosunu çok beğenen ve keşke ben hep genç kalsam da bu tablo yaşlansa dileğinde bulunan Dorian Gray'in bu dileğinin gerçekleşmesi ve bunun sonuçları anlatılmaktadır. Filmin imdb profili:  http://www.imdb.com/title/tt0037988/

Tabutta Rövaşata 1996 senesi İstanbul'unda geçen bir Türk filmi. Filmde adeta adının makus kaderini taşıyan Mahzun'un sefaleti, saflığı, hayata tutunma çabası anlatılmaktadır. Başroldeki Ahmet Uğurlu hem fiziğiyle hem de oyunculuğuyla filme çok şey katmış. Tuncel Kurtiz'in balıkçı rolü de son derece başarılı. İstanbul'un kıyıda köşede kalmış mahzun insanlarına değinen, bizden bir film. 77 dakikaya sığmış koca bir film. Filmin imdb profili:  http://www.imdb.com/title/tt0127311/

Genellikle Çığlık adlı tablosuyla bilinen Norveçli ressam Edvard Munch'un hayatını detaylı ve kronolojik bir şekilde anlatan çok değerli bir eser. Edvard Munch 1974 filmi ressamın yaşamının, sevinçlerinin, hüzünlerinin sanatını nasıl etkilediğini; bir şeyler yapmaya çalışırken muhafazakarlar tarafından nasıl zorluklara sürüklendiğini görmek; sanat ve hayat üzerine geçen güzel konuşmaları dinlemek için izlenilesi bir eser. Ressamın diğer eserlerini ve sanatçı kimliğini tanımak, isminin doğru okunuşuna aşina olmak için de izlenilesi. 21 Kasım 2019 tarihinde Edvard Munch (1974)'ü yeniden izledim ve bu paragrafı eklemek istedim. Eserin yönetmeni Peter Watkins  The War Game (1966) , Punishment Park (1971) ,  La commune (Paris, 1871) (2000) adlı eserlerinde olduğu gibi bu filminde de yer yer belgesel havasında, karakterlerin sorularını yanıtlarcasına, özgürce konuşmalarına yer vermiş. Munch'un Norveç'ten Almanya'ya uzanan yaşamı, dönemin tarihsel olayları ve entele...

Modern Zamanlar 2012 adı ve konusuyla sanat filmi yönetmenleri arasındaki Chaplin'in başeserlerinden biri olan Modern Times filmine nazire yaparken sosyal medyanın modern insanların hayatında yarattığı anlamsız etkiyi çok güzel ve sade bir şekilde anlatıyor. Film İzmir'de geçiyor. Filmin imdb profili:  http://www.imdb.com/title/tt2780158/ Filmin izleme linki:  https://vimeo.com/41700765

İkinci Dünya Savaşı sonrasından itibaren kronolojik olarak ilerleyen The Right Stuff 1983 filminde sesten hızlı uçma rekorunun kırılmasıyla beraber, gelişen teknoloji ve iki süper gücün uzay yarışı anlatılmaktadır. 1940'lardan 1960'lara dek uzanan filmde Amerika'nın uzay macerası işlenmektedir. Filmin imdb profili:  http://www.imdb.com/title/tt0086197/

Yaşadığı ekonomik zorluklar, geçim sıkıntısı, ailesine bakamamak gibi sorunların ardından bir süre aklını kaçırıp sokaklarda çıplak koşmaya başlayan bir adamın tımarhaneye kapatılması; ardından ünlenip bir reklam yıldızına dönüşmesi ve yaşadığı trajik olaylar anlatılmaktadır. Çıplak Vatandaş (1985) Türk Sineması'nın en güzel toplumsal hiciv örneklerinden biri. İnsan, bunca sıkıntıya sahip ülkesinde; sinemada, televizyonda boş komediler değil, sanat sineması içerisinde sayılabilecek böyle eserler izlemek istiyor. Filmin imdb profili:  http://www.imdb.com/title/tt0263211/

Gerçek bir olayı anlatan bir romandan uyarlanan In Cold Blood 1967 filminde hapisten yeni çıkmış iki arkadaşın sözde para elde edeceklerini düşünerek işledikleri cinayet ve bu iki arkadaşın psikolojileri, karakterleri, hikayeleri anlatılmaktadır. Gerçekçi, abartısız ve yüzleştirici anlatımıyla etkileyici bir film. Filmin son sahnelerinden birinde, son konuşmalarından birini yapan karakterin yüzünden yağmur yansımalarıyla akan yaşlar ve hemen arkasında duran perde ipinin adeta kaçınılmaz geleceğini anlatması çok hoşuma giden bir görüntü oluğu için bu fotoğrafı seçmek istedim. Filmin imdb profili:  http://www.imdb.com/title/tt0061809/

Alışılagelmiş Woody Allen filmlerinin aksine dramın daha ağır bastığı Suçlar ve Kabahetler'de iki farklı hikaye işleniyor. Tercihler, başarısızlıklar, yanlışlar ve hayatın boşluğuna tutunup yükselen boş insanların gösterildiği Crimes and Misdemeanors 1989 filminin sonunda bu iki ayrı hikayenin kahramanı bir konuşma yapma şansı da yakalıyor. Filmin imdb profili:  http://www.imdb.com/title/tt0097123/

Tarihe Maymun Davası olarak geçmiş bir olayı anlatan Inherit the Wind 1960 filminde okulda öğrencilerine Evrim Teorisi'ni anlattığı için hapse atılan bir öğretmenin maruz kaldığı dava üzerinden karanlık ve aydınlığın çatışması ustaca gözler önüne seriliyor. Filmin imb profili:  http://www.imdb.com/title/tt0053946/

Bloğumda son yıllarda çıkmış ve Imdb'de çok sayıda kişi tarafından oylanmış ve bulunabilmesi kolay olan filmleri oldukça az paylaşmaya çalışsam da Danimarkalı Kız filminin taşıdığı toplumsal bilinç oluşturma niteliği, bu filmi seve seve paylaşmama yardımcı oldu. The Danish Girl 2015 cinsiyet değişikliğini aşama aşama işleyen, yaşanan karmaşayı ve toplumsal baskıyı gözler önüne seren kaliteli ve çok kıymetli bir film. Filmin imdb profili:  http://www.imdb.com/title/tt0810819/