İyi Ki Filmler Var

20. yüzyılın başlarında, Sicilya'dan ABD sınırına uzanan Nuovomondo (2006); yeni bir dünyaya adım atmak umuduyla yola çıkan Sicilyalı köylülerin seyahatini, düşler ülkesine vardıklarında sokuldukları testleri, uğradıkları seçmece alım sistemini gerçekçi bir şekilde anlatıyor. Zamanın farklı dilimlerinde defalarca yaşanmış bir insanlık dramını, kimi insanların yurtlarını bırakıp daha iyi şartlar için bir başka diyara göçünü yoksul ve eğitimsiz kişiler üzerinden anlatan Nuovomondo (2006); eğitimsiz olmasa da şansı yaver gitmemiş bir kadının fırsatlar ülkesine kabul edilmek için gemi yolculuğunda kendisine eş bulmaya çalışmasını da, hiçbir şeyleri olmayan insanların kendilerine insandan ziyade birer sağlam ya da bozuk eşya gibi bakan bir alım sistemine sahip ABD'ye tutunmaya çalışmasını anlatan değerli bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0465188/

Dünyayı değiştirmek isteyen bilgisayar korsanı iki genç ortağın yıllar sonra farklı taraflarda yüz yüze gelmelerini konu alan Sneakers (1992); casusluk ve soygun gibi alanlarda uzmanlaşmış bir ekibin önemli bir cihazı ele geçirip başkalarının eline geçmesini önleme çabasını anlatan, tadında bir film. Teknolojinin, bilgisayarların, sayıların, şifrelerin, güvenlik önlemlerinin ön plana çıktığı dijitalleşen ve mekanikleşen dünyaya dair olan ve alttan alta tatlı bir tonda politik eleştiriler de içeren Sneakers (1992); Robert Redford, Sindey Poitier, Ben Kingsley gibi oyunculardan oluşan kadrosu, engelleri aşmak konusunda iyi işler çıkaran sempatik bir ekibi ekrana taşıması ile güzel bir casusluk filmi. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0105435/

II. Dünya Savaşı sonrasında Japonya'da geçen Sayonara (1957); Amerikalı askerlerin Japon kadınlarla ilişki kurmasının, evlenmesinin hoş karşılanmadığı, ordu tarafından engellenmeye çalışıldığı bir ortamda başarılı bir pilotun bir Japon sanatçıya gönlünü kaptırmasını ve önyargılara göğüs germeye çalışmasını konu alıyor. Aynı zamanda Japonların kültürüne, geleneklerine, değerlerine ve sahne sanatlarına dair de birçok şey anlatan Sayonara (1957); artık savaşın fiilen bittiği yıllarda savaşın izlerinin halen devam ettiği bir ortamda, farklı milletlerden insanların birbirini sevip ilişki kurmasının, evlenmesinin hoş görülmediği koşullara konuk ediyor izleyicilerini. Evliliği ve evlilikleri de sorgulayan bir film olmasıyla da özel bir konum kazanan Sayonara (1957); toplumsal beklentileri karşılamak, toplum içerisinde saygın bir konum elde etmek, kariyerini güçlendirmek gibi amaçlarla kurulan stratejik evliliklerle gerçekten severek kurulmuş evlilikleri bir arada içeriyor. Filmin imdb pro...

1944'te Güney Pasifik'te küçük bir adada geçen Heaven Knows, Mr. Allison (1957); savaşta hayatta kalmış bir denizci askerin karaya çıkmasını, bu terk edilmiş adada bir rahibeyle karşılaşmasını, askerî görevlere itaatle dini görevlere itaat şiarını benimsemiş bu iki kişinin hayatta kalma çabasını ve birbirini tanımasını anlatan güzel bir film. İkinci Dünya Savaşı'na savaşın sık uğramadığı ama zaman zaman sert şekilde uğradığı bir adadan konuk olmayı sağlayan Heaven Knows, Mr. Allison (1957); Japonların kontrolündeki adada varlıklarını sürdürmeye çalışan Amerikalı bir asker ve bir rahibenin hayata bakış açılarının birbirlerine tuhaf gelmesini ama bir açıdan birbirlerini anlayıp birbirlerini saygı duymalarını konu alan değerli bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0050490/

Yakın zamanda Effi Briest romanını okumuş birisi olarak, hem bu romandaki anlatım tekniğine dair hem de bu tekniğin benzerinin bazen sinemada da kullanılabiliyor olması dolayısıyla aklıma takılan bir noktada bir yazı yazmaya karar verdim. Effi Briest'te genç bir kadının evliliği ve bu evlilikte yaşandığı çok sonradan ortaya çıkan bir ihanet ve bunların kadın açısından yarattığı zorluklar anlatılıyor. Ancak bu yapılırken romanın başlarından ortalarına kadar geçen evlilik aşaması ve evliliğin ilk zamanları bölümü, yazar tarafından bilinçli şekilde eksik anlatılıyor. Bu çarpıcı eksik kısımsa yıllar sonra birden ortaya çıkıveriyor ve kopuş yaşanıyor. Bu eksik bırakılan kısımda kadının, eşinin bir arkadaşıyla olan dostluğu, ileri seviyeye geçilmeden kalmış bir dostluk olarak anlatılıyor. Ama zamanında bunu söylemeyen yazar, sonra söylüyor ve öğreniyoruz ki ileri seviyeye de geçilmiş. Bu tip bilinçli eksik anlatımlar, benim görebildiğim kadarıyla, genellikle bir şok yaratmak, öyküyü daha...

Bir cinayeti araştıran polis dedektifinin iz sürüşüne, benzer cinayetlerin cinsel suçlarla beraber devam edişine, şehrin karanlık sokaklarına, yeraltı dünyasındaki gece hayatına ve bir psikopatın kurduğu kapanlara, çemberin onun için daralmasına dair iyi bir film Tightrope (1984). Boşanmış, çocuk yaştaki kızlarıyla beraber yaşayan bir polis dedektifini ve tecavüzle mücadele konusunda çalışan bir sivil toplum kuruluşu üyesini içeren Tightrope (1984); şehrin sokaklarında dolaşan ve kimisi herhangi bir suç işlemeden, kimisiyse içindeki karanlığı suç dolu eylemlere dönüştüren insanlara dair bir polisiye. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0088272/

Gerçeklerle oynamayı ve hayaller kurmayı seven bir yazar, bir edebiyat kulübünün etkinliğine katılıp burada çekici bir kadınla tanışır De vierde man (1983) filminde. Bu kadının müteveffa kocalarının trajik sonları bir talihsizlik midir yoksa örümcek ağlarını bu sefer yazar için mi örmektedir? Belirli bir tarzı ve atmosferi olan, estetiklik ve kendine özgülük de içeren, iyi çekilmiş De vierde man (1983) filmi; bir yazarı, onun düşünce ve duygu dünyasını yakından tanımayı sağlarken bir ilişkinin bir korkuya dönüştüğü tekinsiz öyküsüyle baş başa bırakıyor bizleri. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0086543/

Bir dergiye verilen ilanlar arasından şiirsel olanlarının sahipleriyle buluşan ve onları öldüren bir kadın katili arayan polisler, katili kendilerine çekmek için ilan verir ve onu tespit etmeye çalışır Sea of Love (1989) filminde. Modern dünyadaki ilişkileri, orta yaşlı insanların kuramadıkları ama kurmaya çalıştıkları ya da kurup durdukları ilişkileri konu alan, bunu bir cinayet soruşturması ve bir polisin yaşamı üzerinden, acaba katil kim gerilimi ile beraber yapan iyi bir polisiye romantik Sea of Love (1989). Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0098273/

Henüz yaşlanmamış James Mason'ı, gencecik Helen Mirren'ı içeren, doğa harikası Büyük Set Resifi'nde geçen Age of Consent (1969); inzivaya çekilip yeniden yaratmak isteyen bir ressamın bir adada yaşamaya başlamasını, buradan ayrılmak isteyen saf ve güzel bir kadını modeli yapmasını, sanatçının çevresine kattığı özgün renkleri, bulunduğu yere aydınlık kazandırmasını anlatan çok güzel bir film. Aydınlığın, sanatın, saflığın, gençliğin bağnazlık ve kötülükle karşılaştığı, yalnızlığın farklı türlerinin işlendiği bir ortamda güzelliklerin ortaya çıkmasına ve harika bir doğaya dair özel bir film Age of Consent (1969). Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0063991/

Orta yaşlı, tek çocuklu, hali vakti yerinde bir çiftin hayatı erkeğin eşinden şüphe etmeye başlamasıyla değişir La femme infidèle (1969) filminde. Acaba bir sadakatsizlik var mıdır yoksa bunlar kuruntu mudur, saklananlar bir gün gün yüzüne çıkar mı, kaybolanlar tekrar var olur mu? Şüphe, sadakat, evlilik, sevgi gibi kavramları bir arada başarıyla harmanlayan La femme infidèle (1969); bir ailenin temellerine kadar uzanıp sarsıntı yaratabilecek bir çatlaktan sızan bir acaba öyküsü. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0064323/

Yakışıklı ve orta halli bir müzik öğretmeni, zengin bir ailenin kızına ders vermeye başlayacaktır ancak kızın annesi ile öğretmen arasında bir ilişki patlak verir Péril en la demeure (1985)'te. Özgün bir tarza ve atmosfere sahip ilginç bir film. Bir yandan erotik bir ton, bir yandan bir cinayet öyküsü, bir yandan dedektiflik, bir yandan kötü adamla dostluk, bir yandan saf ilgi, bir yandan müzik içeren; belirli bir tona sokmanın zor olduğu, özgünlüğü ve estetikliğiyle bir tarz ve atmosfer yaratmayı başaran, karakterlerinin tuhaflığıyla farklılaşan, ilginç bir deneyim Péril en la demeure (1985). Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0089860/

Altı yıllık ilişkileri artık bir alışkanlığa dönüşmüş, erkeğin zaman zaman kaba davranışlarıyla kadının soğumaya başladığı bir yürümezliğe konuk olduğumuz Nous ne vieillirons pas ensemble (1972); iki orta yaşlı insanın düşüşteki ilişkisine, aralarında geçenlere, konuşmalara ve tartışmalara dair. Bir ilişkinin kişinin ruh halinden genel olarak yaşamına kadar birçok noktaya ne kadar etki edebildiğine, yürümeyen ve insanın bir şey hissetmemeye başladığı bir ilişkinin varla yok arası durumuna, birini kaybetme korkusunun bir alışkanlığı bırakamamaya ya da son derece sorunlu bir şekilde şiddete meyle dönüşmesine ve kişilerin kendi yollarını çizmesine ya da çizmek zorunda kalmasına dair iyi bir film Nous ne vieillirons pas ensemble (1972). Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0069027/

Fransa ve İspanya arasında geçen La guerre est finie (1966); kendisini profesyonel devrimci olarak tanımlayan, bir sol örgüt adına çalışan bir adamın İspanya'da kendilerine özel alınmaya başlanan önlemlere karşı örgütünü uyarmaya çalışmasını, bu yaşam biçimini benimsemiş insanların hayatlarını anlatan iyi bir film. Aksiyon ya da çatışma gibi eylemler göstermeyen; organizasyona, plana, hazırlığa, öngörülere, çözümlere, önlemlere, sorgulamalara dair noktalara ve bir profesyonel devrimcinin oradan oraya gidip gelen savruk yaşamına odaklanan La guerre est finie (1966); İspanya'daki baskıcı hükümete karşı mücadele veren bir örgütün bir üyesi üzerinden öyküsünü anlatan politik ve birçok politik filmin toplumculuğunun aksine aynı zamanda bireyci bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0060481/

İşitme güçlüğü çeken, dudak okuyabilen, ofis çalışanı, ilişki kurmakta zorlanan orta yaşlı bir kadın, şartlı tahliyesi bulunan bir adamın işe alınmasını sağlar ve onunla ilişki kurmaya çalışır Sur mes lèvres (2001)'de. Hayalindeki aşkı bulabilecek midir? Bir kadının bir erkeği tanımak, bir erkekle ilişki kurmak, sevgili olmak, aşık olmak, birçok insanın yaşadığını düşündüğü şeyleri yaşamak istemesinin ama bunu ifade edememesinin, eyleme dökememesinin sancısını ve bunları aşmak için giriştiklerini konu alışıyla özelleşen bir film olan Sur mes lèvres (2001); öte yanında ise bir soygunun gerilimini yansıtarak dörtte üçlük kısmında bıraktığı lezzetli tattan biraz uzaklaşsa da hala iyi bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0274117/

Nadir görülen bir hastalık dolayısıyla yüzünde ve başında biçim bozulması yaşayan bir çocuğun ergenliğini anlatan Mask (1985); dış görünüşün çok önemli bulunduğu bu dönemde çevresiyle ve kızlarla sağlıklı ilişkiler kurmak isteyen, derslerinde başarılı başkahramanının hayatını konu alıyor. Çevrenin, arkadaşların, ailenin bir ergenin yaşamına etkilerine, yaşadığı hastalık yüzünden zaten psikolojik zorluklarla karşılaşan bir gencin dış görünüşü dolayısıyla olumsuz önyargılarla karşılaşmasına, onu göremeyen biriyle kurduğu ilişkiye, motosiklet topluluğu üyelerinin benimsedikleri yaşam biçimine ve oluşturdukları kültüre dair çok güzel bir film Mask (1985). Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0089560/

Küçük bir İrlanda kasabasında geçen Calvary (2014); bir pederin, cemaatinden olsun ya da olmasın bölge halkından insanlarla kurduğu ilişkileri, onlara dostluk etmeye çalışmasını, insanların sorunlarını onunla konuşmasını ve hayattaki acıların kişilerin yaşamlarını nasıl şekillendirdiğini anlatan iyi bir film. Sorgulayan ve düşündüren yanlarıyla, sempatik ya da itici bir din adamı karakteri yaratmaya çalışmadan, hayatın içinden insanların ve hayatın içinden sorunların arasında geçen Calvary (2014); yaşamlarının farklı anlarında, farklı açmazlarında olan insanların pederle gerçekleştirdiği sohbetleri ve pederin bu sorunların yanı sıra kendi sorunlarına dair yaklaşımını konu alan değerli bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt2234003/

İzleyicilerini ABD İç Savaşı'na (1861-1865) götüren Cold Mountain (2003); savaş meydanlarından ziyade savaşın ayırdığı insanlara ve savaşta halkın ve kadınların yaşadığı zorluklara, savaşta kimsenin güvende olmadığı zorlu zamanlara, iyiliğe ve kötülüğe dair iyi bir anlatım. Odağına iki gencin aşkını ve savaşın bu aşkın yaşanmasını zorlaştırmasını alan Cold Mountain (2003); bu ana öykü üzerinden ABD İç Savaşı sırasında bu ülkede hangi şartlar ve nasıl bir yaşam söz konusuydu, savaş kimlerin kötülüğünü ortaya çıkardı ve kimler savaşta bile iyi kalmayı başarabildi sorularının üzerinden anlatımını gerçekleştiren, insanlığın kötü ve iyi yanlarına dair güzel bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0159365/

Birçok filmde, olmayacak gibiyken olması ya da olacak gibiyken olmaması anlatılırken hem olacak gibi olup bir türlü olmamasını hem de olmayacak gibi olup biraz olmasını anlatarak özel bir yere ulaşan De battre mon coeur s'est arrêté (2005)'te; acılı ve sorunlu bir aile geçmişine sahip bir emlakçının piyanoya yıllar önce kaldığı yerden devam etmeye çalışması anlatılıyor. İtici bir karaktere yakınlık duydurmaya başlayan, ne anlatıyor ya da ne anlatacak acaba derken içine almaya başlayan cinsten bir film olan De battre mon coeur s'est arrêté (2005); ailevi sorunlar ve iş hayatı, ilişkiler gibi konuları, savrulduğu zamanları yaşayan bir genç adamın müziğe dair tekrar umut duyması ve hayatını değiştirmeye çalışması üzerinden anlatan değerli bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0411270/

Kararsız, amaçsız; duygularından ya da düşüncelerinden ziyade içgüdülerine göre yaşayan orta yaşlı serseri bir adamla ona yakın yaşlarda, adama oranla daha iyi eğitimli bir kadının ilişkisini konu alan Loulou (1980), ne bir şey söyleyen ne bir şey söylemeyen iyi bir film. Fransız sinemasının iki önemli oyuncusunu, Gerard Depardieu ve Isabelle Huppert'i içeren Loulou (1980); eğitim ve kültür seviyeleri birbirine yakın tarafları içeren bir ilişkiden çıkan bir kadının serseri ve günübirlik bir hayat yaşayan bir adamla kurduğu ilişkiyi izleyicilerine sunarken yargılayıcı ya da yol gösterici bir tutum takınmadan bunu yapıyor. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0081076/