İyi Ki Filmler Var

İçinde bir tiyatro oyunu oynanan o güzel filmlerden olan Opening Night (1977); depresyondaki bir oyuncunun, hazırlandıkları oyunun içine sinmemesi ve bunalımları dolayısıyla yönetmene, yazara, yapımcıya yaşattığı zorluklar, yarattığı belirsizlikler, oyunculuk üzerine değerli bir eser. Bir tiyatro oyununun sahnelenmesi sürecine, sahne arkasına, oyuncu-yönetmen-yapımcı ilişkisine konuk eden Opening Night (1977); derin bir karakter çalışmasını ortaya koyan, orta yaşlarının sonlarına gelmiş ve elinde mesleği dışında bir şeyi olmadığını düşünen bir kadının içinde bulunduğu ruhsal durumu yansıtan iyi bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0079672/

II. Dünya Savaşı'nın sonlarına doğru İtalya'da geçen La ciociara (1960); bombalanan Roma'dan kırsala giden bir anne ve kızının korunma çabasını, bu iki kişinin savaşın buradaki izleriyle karşılaşmalarını, savaşa ve mevcut duruma yerel halktan farklı karakterlerin farklı bakışlarını anlatan iyi bir film. Savaşın vahşetini sıradan insanların ve bir anne ile kızın üzerinden anlatan La ciociara (1960); en çirkin suçlardan birinin, tecavüz suçunun kötülüğünü ve buna maruz kalanların durumunu da gerçekçi bir şekilde işlerken savaştaki bir ülkenin insanları arasına konuk ediyor bizleri. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0054749/

ABD'de bir adada, 1942 yazında geçen Summer of '42 (1971); üç ergenin kadınları tanıma, onlarla ilişki kurma macerasını, kimisinin sadece bir bedene dokunma kimisininse gerçekten sevdiği birine ulaşma çabasını anlatan güzel bir film. Ergenliğin saflığını, ergenliğin deneyimsizliğini, ergenliğini merakını bir arada içeren, Summer of '42 (1971); içli duyguları da dış görünüşün peşindeki eylemleri de birlikte konu alırken savaşın bu adaya da temas ettiği öyküsüyle değerli bir yetişkinleşme filmi. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0067803/

19. yüzyıl sonlarında Avustralya kırsalında geçen The Man from Snowy River (1982); dağ adamı olarak yetişen bir gencin kendisini çiftlikte kanıtlama çabasına, iki kardeşin zıt karakterine, at sevgisine ve hırsa dair iyi bir film. Bol bol at ve bol bol doğa sahnesi içeren, uçsuz bucaksız arazilerde geçen The Man from Snowy River (1982); doğayla uyumlu geleneksel bir yaşam ile maddi değerler üzerine kurulu bir yaşam çatışmasını temeline alırken izleyicilerini dünyanın öbür ucunda bir kovalamacaya, varoluş biçimine konuk ediyor. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0084296/

Yazılmış en güzel tiyatro oyunlarından birinin, Cyrano De Bergerac'ın modern hayata uyarlanmış bir yorumu olan Roxanne (1987); uzun burnu dolayısıyla çirkin bulunacağını düşünen saf kalpli bir adamın, açılamadığı kadına açılmak isteyen yakışıklı ama romantik olmayan bir adama sufle vererek aşkını ilan etmesine dair. Dış görünüşün, estetik ya da çekici görünümün çok şey demek olduğu ya da bunun öne çıkarılıp durduğu modern dünyaya insanca bir bakışı öneren Roxanne (1987); insanın duygularının, kalbinin, hislerinin, inceliğinin, nezaketinin, zekasının, karakterinin, düşüncelerinin dış görünüşten ne kadar daha büyük ve anlamlı olduğunu anlatan çok değerli bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0093886/

İzleyicilerini 30'ların ortalarındaki Nazi Almanya'sına götüren La caduta degli dei (1969); stratejik öneme sahip bir çelik fabrikasının sahibi olan varlıklı bir ailenin iktidara direnemeyip boyun eğdirilmesini, bu ailenin üyelerinin kendi aralarındaki iktidar mücadelesiyle de kopuşunu ve dönem atmosferini anlatan iyi bir film. Nazi iktidarında insanların gittikçe yozlaşmasını, gittikçe sapkınlaşmasını, insanlıktan çıkmasını ve parti devletinin bu uğurda tek önemli varlık olmasını, ideolojinin ve gücü koruyup artırma çabasının uç boyutlarını sanayici bir ailenin parçalanışı üzerinden işleyen değerli bir film La caduta degli dei (1969). Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0064118/

Demokratlar'ın başkan adayı olmak için yola çıkan bir valinin uzun yolculuğuna ekibiyle beraber konuk olduğumuz Primary Colors (1998); inanılan ve umulan ideallerle yalanlar ve hayal kırıklıklarını ahlak bağlamında anlatan öyküsüyle değerli bir film. Bir adayın kampanya sürecini onun yardımcı ekibinin ve eşinin yaşadıklarının gözünden de anlatan Primary Colors (1998); oy ve seçilme için profesyonelleşmiş inançsızlarla hala bazı şeylere inanan ve profesyonel yeteneklere de sahip olan kişilerin politik dünyaya iç yüzünden ve arka kapısından baktığı, gittikçe derinleşen çok yönlü bir öykü. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0119942/

Bağımsızlığını Hollanda'dan alan Endonezya'da özgürlük hareketlerinde rol oynamış Sukarno'nun iktidarının son demlerini yaşadığı zamanlara; Avustralyalı genç ve hırslı bir gazetecinin siyasi haberler yapmak için buraya gelmesi, yerel halktan biriyle ve Batılılarla kurduğu ilişkiler üzerinden konuk eden iyi bir film The Year of Living Dangerously (1982). 1960'ların ortalarındaki Endonezya'nın durumunu ve halkın yaşadığı sorunları Batılıların ve yerli bir aydının gözünden anlatan The Year of Living Dangerously (1982); hem politik yönüyle hem de insanlığa inanan ve yardım etmek isteyen bir adamın hayal kırıklığı üzerinden öyküsünü çok katmanlı şekilde sunarken aynı zamanda gazetecilik ve gazetecilik etiği üzerine de detaylar içeren zengin bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0086617/

Hali vakti yerinde ve büyük bir evde bir arada yaşayan bir ailenin orta yaşlı üç oğlunun sembolik değerler taşıyan karakterlerini, ilkelliklerini, kötülüklerini bu eve bakıcı olarak gelen bir kadından sonra gelişenler üzerinden anlatan iyi bir film Ana y los lobos (1973). Bağnaz, üniforma meraklısı, tacizci üç ayrı ve ilginç ana karakteri içeren Ana y los lobos (1973); bu kişilerin zaaflarına, zayıflıklarına, ilkelliklerine ve annelerine dair bir öykü anlatırken kötülüğü kendilerinde değil de güçlerinin yettiği bir genç kadında bulan yaklaşımlarına dair çarpıcı bir film. Otorite, dini baskı ve yaşanamamış cinsellik gibi olguların pençesinde hayatlarını sürdüren karakterleri bir araya toplayarak sembolik bir anlatım gerçekleştiren Ana y los lobos (1973), dönem İspanya'sının ustaca bir tasviri. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0068207/

Gaddar ya da yozlaşmış bir hapishane müdürünü değil de iyi bir hapishane müdürünü doğrudan konu alan ender filmlerden olan Brubaker (1980); kurulu düzene çomak soktuğu için bu düzenden yararlanan azınlığın engellemeleri ile karşılaşan yenilikçi bir hapishane müdürünün mücadelesine dair değerli bir film. Hapishaneleri yönetenlerin ve bu yönetimler hakkında uzaktan karar verenlerin bakış açılarından mahkumların ve düzenden yararlananların bakış açılarına kadar birçok noktayı içeren Brubaker (1980); suçlunun rehabilitasyonuna, suçun azaltılmasına yönelik bu önemli adıma, ellerindeki güçle kendilerine çıkar düzeni sağlamış kişilerin kötülüklerine, toplumun çoğunun içinde yer almadığı bir alana, yani hapishaneye dair özel bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0080474/

İdealleri olan ve inandığı, gerçekten sorun olarak gördüğü şeyler için mücadele eden bir avukat, Demokratlar'ın Kaliforniya senatörü adayı olmaya ikna edilir The Candidate (1972)'de. Adayın kampanya sürecini, inandıklarını ya da içinden gelenleri yapmaktansa seçimi kazanmak için bürünmesi gereken rolü oynamaya başlamasını anlatan çok iyi bir politik drama. Bir adayın yola çıkışını, yol boyunca yaşananları ve yolun sonunu gerçekçi bir üslupla işleyen The Candidate (1972); bir siyasetçinin nasıl doğduğuna, bir siyasetçinin ideallerini ve ruhunu nasıl kaybettiğine, seçilmek için hazırlanan ve yaratılan yapay rollere, yapay görünümlere dair, bir seçim kampanyasının iç ve arka yüzünü dramatize eden çok iyi bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0068334/

Bukowski'nin öykülerinden uyarlanan Storie di ordinaria follia (1981); bir şairin alkol, kadınlar, cinsellik, ilişkiler ve şiir ile geçen yaşamına, onun yaşam biçimine ve bakış açısına konuk eden iyi bir film. İzbe yerlerde yaşayan, toplumun alt sınıfı olarak görülebileek birçok insanla zaman geçiren, barları ve kadınları pek seven bir şairin öyküsü olan Storie di ordinaria follia (1981); kahramanının kurduğu ve kuramadığı ilişkileri, neleri sevip neleri sevmediğini, nasıl yazdığını ve nasıl yaşadığını anlatan bir yapıt. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0086410/

Büyük Kıtlık'ta dahi toprağını terk etmemiş, maddi olarak değil ama manevi olarak kasabada güçlü bir nüfuza sahip tutucu ve gelenekçi bir babanın trajedisini konu alan The Field (1990); bol bol yeşilin içerisinde, kasabaya gelen zengin bir Amerikalının, babanın yıllarca emek verip baktığı bir tarlayı satın almak istemesi üzerine gelişenleri anlatıyor. Toprak, toprağı ekip ona bakmak şeklindeki yaşam biçimini ve bir bölgeye kök salıp orayı benimsemek halini anlatan The Field (1990); öte yanında ise kendi yaşam biçimini ailesine ve manevi sahibi hissettiği toprakları almaya gelen bir adama da dayatan bir babanın değerlerine, kafa yapısına dair iyi bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0099566/

Anne ve babasından yana sorunlu zamanlar geçirmiş, yetimhanede yaşayan bir çocuğu evlat edinmek için gerekli hazırlıkları yapan orta yaşlı ve bekar bir adam bu çocuğu anlamaya, ona babalık etmeye, kendi sorunlarının yanı sıra onun sorunlarının da üstesinden gelmeye yardımcı olmaya çalışır Second Best (1994) adlı dramada. Evlatlık edinme sürecine dair birçok detay içeren, bu süreci işleyen Second Best (1994); bu yönünün yanı sıra ailesi bakımından çeşitli acılar yaşamış ve çeşitli davranış bozuklukları edinmiş bir çocuğun tedavisine, bu sorunların altında yatan nedenlere, ona kol kanat germek isteyen yalnız bir adamın çabalarına dair, küçük bir kasabada geçen değerli bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0111102/

20. yüzyılın başlarında, Sicilya'dan ABD sınırına uzanan Nuovomondo (2006); yeni bir dünyaya adım atmak umuduyla yola çıkan Sicilyalı köylülerin seyahatini, düşler ülkesine vardıklarında sokuldukları testleri, uğradıkları seçmece alım sistemini gerçekçi bir şekilde anlatıyor. Zamanın farklı dilimlerinde defalarca yaşanmış bir insanlık dramını, kimi insanların yurtlarını bırakıp daha iyi şartlar için bir başka diyara göçünü yoksul ve eğitimsiz kişiler üzerinden anlatan Nuovomondo (2006); eğitimsiz olmasa da şansı yaver gitmemiş bir kadının fırsatlar ülkesine kabul edilmek için gemi yolculuğunda kendisine eş bulmaya çalışmasını da, hiçbir şeyleri olmayan insanların kendilerine insandan ziyade birer sağlam ya da bozuk eşya gibi bakan bir alım sistemine sahip ABD'ye tutunmaya çalışmasını anlatan değerli bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0465188/

Dünyayı değiştirmek isteyen bilgisayar korsanı iki genç ortağın yıllar sonra farklı taraflarda yüz yüze gelmelerini konu alan Sneakers (1992); casusluk ve soygun gibi alanlarda uzmanlaşmış bir ekibin önemli bir cihazı ele geçirip başkalarının eline geçmesini önleme çabasını anlatan, tadında bir film. Teknolojinin, bilgisayarların, sayıların, şifrelerin, güvenlik önlemlerinin ön plana çıktığı dijitalleşen ve mekanikleşen dünyaya dair olan ve alttan alta tatlı bir tonda politik eleştiriler de içeren Sneakers (1992); Robert Redford, Sindey Poitier, Ben Kingsley gibi oyunculardan oluşan kadrosu, engelleri aşmak konusunda iyi işler çıkaran sempatik bir ekibi ekrana taşıması ile güzel bir casusluk filmi. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0105435/

II. Dünya Savaşı sonrasında Japonya'da geçen Sayonara (1957); Amerikalı askerlerin Japon kadınlarla ilişki kurmasının, evlenmesinin hoş karşılanmadığı, ordu tarafından engellenmeye çalışıldığı bir ortamda başarılı bir pilotun bir Japon sanatçıya gönlünü kaptırmasını ve önyargılara göğüs germeye çalışmasını konu alıyor. Aynı zamanda Japonların kültürüne, geleneklerine, değerlerine ve sahne sanatlarına dair de birçok şey anlatan Sayonara (1957); artık savaşın fiilen bittiği yıllarda savaşın izlerinin halen devam ettiği bir ortamda, farklı milletlerden insanların birbirini sevip ilişki kurmasının, evlenmesinin hoş görülmediği koşullara konuk ediyor izleyicilerini. Evliliği ve evlilikleri de sorgulayan bir film olmasıyla da özel bir konum kazanan Sayonara (1957); toplumsal beklentileri karşılamak, toplum içerisinde saygın bir konum elde etmek, kariyerini güçlendirmek gibi amaçlarla kurulan stratejik evliliklerle gerçekten severek kurulmuş evlilikleri bir arada içeriyor. Filmin imdb pro...

1944'te Güney Pasifik'te küçük bir adada geçen Heaven Knows, Mr. Allison (1957); savaşta hayatta kalmış bir denizci askerin karaya çıkmasını, bu terk edilmiş adada bir rahibeyle karşılaşmasını, askerî görevlere itaatle dini görevlere itaat şiarını benimsemiş bu iki kişinin hayatta kalma çabasını ve birbirini tanımasını anlatan güzel bir film. İkinci Dünya Savaşı'na savaşın sık uğramadığı ama zaman zaman sert şekilde uğradığı bir adadan konuk olmayı sağlayan Heaven Knows, Mr. Allison (1957); Japonların kontrolündeki adada varlıklarını sürdürmeye çalışan Amerikalı bir asker ve bir rahibenin hayata bakış açılarının birbirlerine tuhaf gelmesini ama bir açıdan birbirlerini anlayıp birbirlerini saygı duymalarını konu alan değerli bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0050490/

Yakın zamanda Effi Briest romanını okumuş birisi olarak, hem bu romandaki anlatım tekniğine dair hem de bu tekniğin benzerinin bazen sinemada da kullanılabiliyor olması dolayısıyla aklıma takılan bir noktada bir yazı yazmaya karar verdim. Effi Briest'te genç bir kadının evliliği ve bu evlilikte yaşandığı çok sonradan ortaya çıkan bir ihanet ve bunların kadın açısından yarattığı zorluklar anlatılıyor. Ancak bu yapılırken romanın başlarından ortalarına kadar geçen evlilik aşaması ve evliliğin ilk zamanları bölümü, yazar tarafından bilinçli şekilde eksik anlatılıyor. Bu çarpıcı eksik kısımsa yıllar sonra birden ortaya çıkıveriyor ve kopuş yaşanıyor. Bu eksik bırakılan kısımda kadının, eşinin bir arkadaşıyla olan dostluğu, ileri seviyeye geçilmeden kalmış bir dostluk olarak anlatılıyor. Ama zamanında bunu söylemeyen yazar, sonra söylüyor ve öğreniyoruz ki ileri seviyeye de geçilmiş. Bu tip bilinçli eksik anlatımlar, benim görebildiğim kadarıyla, genellikle bir şok yaratmak, öyküyü daha...