İyi Ki Filmler Var

Genç Cumhuriyet'in 10. yılı kutlamalarına gelen Sovyet heyeti eşliğinde genellikle başkenti ve biraz da İstanbul'u gezdiğimiz, tomurcuklanan ve çiçek açan, aydınlanma ve kalkınma yolunda ilerleyen bir ülkeye ve onun eserlerine konuk olduğumuz çok değerli bir hazine ve hediye Türkiye'nin Kalbi: Ankara (1934) belgeseli. Dönem şartları düşünüldüğünde benzeri bir belgeseli, benzeri arşiv görüntülerini, benzeri çekimleri bulmanın çok zor olduğu karelerle dolu Türkiye'nin Kalbi: Ankara (1934); yeni kurulmuş bir ülkenin, savaşın yaralarını saran ve ilerleme kateden, çağa ayak uyduran ve kalkınma hamleleri gerçekleştiren bir ülkenin gelişimine dair birbirinden özel noktalardan manzaralarla ve ülke kültürüne dair çok sayıda detayla, bazı tarihsel anlarla (örneğin 10. Yıl Nutku) dolu bir geçmişe dönüş. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0171070/ Belgeseli izlemek için bağlantı:  https://www.youtube.com/watch?v=9U7lsKg2IB4

Birçok etnik grubu, birçok inanışı, kültürü, bağı barındıran federal bir devlet olan Yugoslavya'nın nasıl dağıldığını, bu süreçte hangi siyasetçilerin, koşulların ve olayların etkili olduğunu, hangi acıların yaşandığını dönemin yetkili isimleri ile yapılan röportajlar ve arşiv görüntüleri eşliğinde anlatan çok iyi bir BBC belgeseli The Death of Yugoslavia (1995-1996). İzleyicilerini Yugoslavya'nın tam anlamıyla dağılmaya başladığı 90'ların başına götüren The Death of Yugoslavia (1995-1996); o dönemde görev almış ve bazıları belgesel sırasında halen görevde olan farklı etnik gruplardan yetkililerle gerçekleştirilen röportajlar sayesinde olayların tam içindeki isimlerden dinlediğimiz anlatının yanı sıra zengin arşiv görüntüleri, anlatıcının verdiği bilgiler ve olayları anlaşılır şekilde sunumu ile beraber yakın dünya tarihinin önemli ve acılı olaylarından biri olan Yugoslavya'nın Dağılışı konusuna doyurucu bir konukluk. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0...

Binasından kiracıları çıkarmak için yasal haklarını kullanan mülk sahibi ile evlerini tahliye etmek istemedikleri için yasal haklarını kullanan kiracıların mücadelesinde iki tarafın da yasallığın dışına kaydıkları bir öyküde, bir evin bu kadar büyük bir önem taşıdığı bir düzende var olmaya çalışan yoksulların birliğine konuk oluyoruz La estrategia del caracol (1993) filminde. Kolombiya'nın başkenti Bogota'da geçen, modern hayatta ve özellikle gelişmemiş ülkelerde sık yaşanan barınma sorununa ve yoksulluğa dair bir film olan La estrategia del caracol (1993); kimi insanlar için bir evin ne kadar büyük bir önem taşımak zorunda kaldığına, birliğin gücüne, güç sahiplerinin zorbalığına, direnmek için strateji geliştirmeye dair güzel bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0109747/

Mesleğinde yeni ve başarılı bir siyahi doktor, tutuklu koğuşuna getirilen yaralı iki soyguncuya yardım ederken adamlardan biri ölür. Diğer adam bu ölümün siyahi doktor yüzünden gerçekleştiğini düşünür ve ona olan nefretine ek olarak taşıdığı önyargılar tarafından yönetilir No Way Out (1950) filminde. Bir hastanedeki işleyişe konuk olurken aynı zamanda ABD'de bir hastanede siyahi doktor olmak ve siyahlarla ilgili nefret dolu düşünceleri olan insanlara hizmet etmek, onların nefretine rağmen varolmaya çalışmak temasını başarıyla işleyen No Way Out (1950)'de gelmiş geçmiş en önemli siyahi oyunculardan Sidney Poitier rol alıyor. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0042792/

Bir çocuğun, çizimlerinin rüyalarına girmesini, çizimlerini şekillendirerek rüyalarını da şekillendirmesini, bu rüyaların ve çizimindeki arkadaşının onun gerçekliğine dönüşmesini çocuk dünyası üzerinden anlatan özel bir film Paperhouse (1988). Masalsı bir tonun yanı sıra yer yer korku atmosferini yaratmayı başarmasıyla da farklılaşan Paperhouse (1988); ebeveyn ilgisi ve ilgisizliği, ergenlik başlangıcında yaşananlar gibi önemli temaları da içerirken; sadeliği ve çocuk dünyasının engin hayal gücünün resme, rüyaya ve filme dönüşmesi ile izleyicilerini farklı bir deneyime konuk edebilecek nitelikte. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0098061/

Avusturyalı besteci Gustav Mahler'in (1860-1911) yaşamını kendine özgü bir tarzla, stilize ve estetik şekilde anlatan, aynı zamanda altyazısı Türkçeye yeni kazandırılmış filmlerden olan Mahler (1974); sanatçının yaşadığı dönemden çocukluğuna, eşiyle olan ilişkisinden nasıl çalıştığına kadar çeşitli açılardan bir biyografi sunan iyi bir yapıt. İyi çekimlere, birbirinden özel rüya sekanslarına sahip olan, hem doğa içinde hem de tren içinde geçen bolca sahne barındıran Mahler (1974); bir sanatçıyı geçtiği yollar üzerinden bizlere anlatan, hem sanat yaşamına hem de özel hayatına konuk eden, yaşamının farklı noktalarını görerek onu daha iyi anlamamızı sağlayabilecek nitelikte, kendine özgü bir dil kullanarak var olan değerli bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0071797/

Beyhude: İsa'nın öyküsünü rock opera türünde sunan Jesus Christ Superstar (1973) adlı yapıtın ne kadar güzel, ne kadar harika olduğunu, izlerken ona ne tarifsiz duygular yaşattığını; onu izlememiş olanlara anlatmaya çalışanın, bu eyleminin başarısızlığa mahkûmluğunun tek sözcüklük nitelemesi. Rock müziği ve opera tarzını dini bir konuyu, İsa'nın öyküsünü anlatırken bir araya getiren Jesus Christ Superstar (1973); birbirinden güzel şarkıları ve her bir oyuncusunun yaşarcasına canlandırdığı anları ekran sahnesine taşıyışı, koreografiyi ve felsefi bir derinliği içerişi, kendine özgü yapısı, kadim bir anlatıyı, yapıldığı zamanın ruhuyla bir araya getirişi ile son derece özel bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0070239/

Aralarında rekabet olan iki komiserin hesaplaşmasını konu alan 36 quai des orfèvres (2004); adalet, adalet anlayışı, alçalarak yükselmek ve yüksekliğini kaybetmemek üzerine çok iyi bir polisiye. Mesleğin zorluklarına, yaşanan hayati tehlikelere ek olarak içten karışıklıkların yıpratıcılığının bir örneğini sunan 36 quai des orfèvres (2004); suçlularla mücadelenin yanı sıra, bunlarla mücadele etmesi gerekenlerin de bunlardan biri olmaya meyletmesinin, suçun ve cezanın, masumun ve maruz kalanın, unutulmayanların, sevilmenin ve nefretin çatışmasında etkileyici bir öykü anlatıyor. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0390808/

Bezdiri (İngilizcesi mobbing), iş dünyası ve mevkini insanları kendine hizmet ettirmek için kullanmak üzerine bir film olan Swimming with Sharks (1994); büyük bir film yapım şirketindeki bir yetkilinin asistanı olarak işe başlayan bir gencin, çalışanını kölesi gibi gören patronuyla yüzleşmesini ve seçtiği yolları konu alıyor. İş dünyasında yükselmek için başvurulan yöntemlere, makam sahiplerinin kendilerinden aşağı makamdakilere karşı üstünlük gösterilerine, birilerini ezerek ya da kullanarak yükselmeye, kendini beğenmişliğe ve her şeyin kendi etrafında döndüğünü zannetmeye, filmlere ve gerçek hayata, işin insanı değiştirdiği bir düzene dair iyi bir eser Swimming with Sharks (1994). Filmin imdb profili: https://www.imdb.com/title/tt0114594/

İdamlarda kullanılmak üzere elektrikli sandalye geliştiren, sonrasında iğneli ve gazlı infazlar için de iş teklifleri alan bir adamın tüm bunların ardından Holokost inkarı davasında uzmanlığı dolayısıyla görüşüne başvurulmasını ve değişen hayatını anlatan iyi bir belgesel Mr. Death: The Rise and Fall of Fred A. Leuchter, Jr. (1999). İdam cezasını, idamın uygulanma şeklini ve aracını, bunun üzerine kafa yoran bir adamın geliştirdiği ürünleri, kendisiyle yapılan röportajlar eşliğinde anlatan, hem mekanik kısma hem de yaptığı işi bu adamın nasıl gördüğüne değinen; idam ürünleri ürettiği için Holokost'u inkar eden yayınlar yapan bir kişinin davasında gazla idam alanındaki uzmanlığı dolayısıyla görüşüne başvurulan ve Polonya'ya gidip incelemeler yapan, ardından inkarcı olan bu kişinin ilginç hayatı, yaptıklarının sorgulanışı ve farklı tarafların görüşleri anlatılıyor özel bir belgesel olan Mr. Death: The Rise and Fall of Fred A. Leuchter, Jr. (1999)'da. Filmin imdb profili:  htt...

Sinemada genellikle saha çatışmalarına ve ABD açısından konuk olduğumuz Vietnam Savaşı'nı; II. Dünya Savaşı sonrasındaki arka planı ve savaşa giden süreç üzerinden anlatan, birçok gazeteci ve yetkili ile yapılmış röportajlarla zengin arşiv görüntülerini bir arada içeren çok iyi bir belgesel In the Year of the Pig (1968). Vietnam Savaşı'nın çokça tartışıldığı ve sürdüğü bir dönemde yapılan In the Year of the Pig (1968); Vietnam tarafını biraz daha tanımak, ABD'nin yanlışlarına dair eleştirilere konuk olmak, savaşın kötülüğü üzerine bir kez daha ders almak ve acı bir tarihe konuk olmak açısından oldukça değerli bir belgesel. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0064482/ Filmin Türkçe altyazısı:  https://www.opensubtitles.org/tr/subtitles/12798834/in-the-year-of-the-pig-tr

 II. Dünya Savaşı sırasında Çekya'da bir yaylada geçen Zelary (2003); Gestapo'dan kaçan genç bir kadının kendisine yardımcı olmayı kabul eden orta yaşlı bir adamla yaptığı zoraki evliliği, iyi insan olmayı, hoşgörüyü ve mutluluğu, hoşgörüsüzlüğü ve kötülüğü, savaşın neden olduğu acıları konu alan, güzel manzaralarla dolu çok iyi bir film. Sinemada II. Dünya Savaşı filmlerinin temalarının çoğundan ayrıksı bir temayla öyküsünü işleyen Zelary (2003); savaştan kaçan şehirli bir kadının dağ yaşamına geçişini, buradaki halkın ona yaklaşımını, zorunlulukların ve içten gelenlerin yaşama yön verişini, hem kırsal hayatı hem de savaşı anlatırken insancıl ve estetik bir şekilde izleyicilerine sunuyor. Filmin imdb profili: https://www.imdb.com/title/tt0288330/

Kırsal bir çevrede, evindeki sanat eserleri ve anıları ile yaşayan yaşlı ve yalnız bir kadının vefatı sonrası çocukları, kendilerinin de anıları olan bu evi ve eşyaları satacak mıdır? Nesneler maddi açıdan mı yoksa manevi anlamları bakımından mı değer sahibidir üzerine düşündüren çok güzel bir film L'heure d'été (2008). Yaşlılık ve ölüm temasını işleyerek öyküsüne başlayan L'heure d'été (2008), orta yaşlarındaki mirasçıların daha çok maddi hayat içerisindeki koşuşturmacaları dolayısıyla mirası da bu şekilde değerlendirme yolunu düşünmelerini, bir kişiden ve nesnelerden geriye kalan anıların manevi değerini, bu değeri hissedebilenlerle hissedemeyenleri ya da hisleri maddiyatın karşısında geride kalanları, değişen kafa yapılarını ve bakış açılarını anlatan insancıl bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0836700/

Modern yaşama göre ilkel bulunabilecek şekilde yaşayan kişilerin gezegeninden Dünya'ya gelen bir yabancı, buradaki yaşama uyum sağlamaya çalışır La belle verte (1996) adlı güzel ve düşündürücü bilimkurguda. Hangi yaşam ilkel, hangi yaşam iyidir sorularını soran, yaşama biçimleri üzerine bir beyin jimnastiği. Doğayla uyum içinde, para kullanmadan yaşayan, telepati yetenekleri gelişmiş bir toplum, uzun zaman sonra Dünya'ya bir ziyaretçi göndermeye, orada neler olup bittiğine bakmaya karar verir La belle verte (1996) filminde. Mavi Gezegen hala bıraktıkları gibi midir, griler ve dumanlar içinde midir, yemyeşil ve huzurlu mudur yoksa kaotik ve kavga içinde midir? Modern hayatın yaşandığı ve yaşanmadığı yerlere konuk eden keyifli bir film olan La belle verte (1996), normalleşmiş ve unutulmuş şeyleri göstererek bunlar üzerine tekrar düşünmeye yardımcı olabilecek nitelikte bir yapıt. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0115650/

Yıldırım çarpması sonucu teknesi yanan bir adam sigorta şirketinden poliçesinin karşılığı olan parayı talep eder ama şirket yaşanan olayı Tanrı'nın İşi kategorisinde gördüğü için ödeme yapmaz. Sigorta şirketi ve dolaylı olarak Kilise dava edilir The Man Who Sued God (2001) filminde. Modern dünya ve modern hukuk ile burada ilahi göndermelerle terim oluşturulan durumlardan birinin nasıl karışıklıklara yol açtığına dair, düşündürücü yanlara sahip, sigorta şirketlerinin poliçeyi ödememek için attıkları taklalar ve kullandıkları arka kapılar hakkında eleştirel ve keyifli bir film The Man Who Sued God (2001). Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0268437/

II. Dünya Savaşı'nın sonundan başlayarak sonraki on yılda dünyada yaşanan gelişmelere, üretilen daha güçlü bomblara, Soğuk Savaş'a ve nükleer saldırı korkusuna, tüm bunların Amerikan toplumu üzerindeki etkilerine, kültüre ve yaşama dokunuşuna dair, bol bol arşiv görüntüsü ve propaganda filmi içeren çok değerli bir belgesel The Atomic Cafe (1982). Atom bombası testinden bu bombayı atan askerle röportaja, diğer bombaların geliştirilmesine ve bunların test edilmesi sırasında yaşananlara, nükleer saldırı tehdidi altında yaşanan iki kutuplu dünyada halkın bu konuda bilinçlendirilmesi için yapılanlara, silahların korkunç güçlerine ve bunların çok yönlü etkilerine dair zengin ve iyi bir belgesel The Atomic Cafe (1982). Bu silahlar bir güç mü yoksa bir zafiyet mi, bu silahlar yararlı mı yoksa zararlı mı, bu silahlar koruyor mu yoksa korunacak ya da koruyacak bir şey kalmıyor mu gibi sorular üzerine düşünmeyi sağlayabilecek nitelikte bir belgesel. Filmin imdb profili:  https://www.imdb....