İyi Ki Filmler Var

Boris Pasternak'ın uzun romanından uyarlanan uzun ve çok güzel bir film olan Doctor Zhivago (1965); 1917'de yaşanan Rus Devrimi'nin hemen öncesine ve sonrasına, ardından gelen iç savaşa, tüm bu zamanlarda var olmaya çalışan bir doktor ve şair olan ana karakterin gözünden konuk olduğumuz yapıt. Bireyci şiirler yazan, duygulu ve parlak bir genç doktor yoksulların sorunlarını da bazı zenginlerin duyarsızlığını da, yeni düzende insanın değil sadece ideolojinin baskın tutulduğu anları da görür ve eleştirir Doctor Zhivago (1965)'te. Yaşanan toplumsal değişim, bu değişim esnasında eski düzenden yeni düzene geçişin zorlukları, birey ya da mülk sahibi olmaktan ziyade toplum ve devlet için var olmak düşüncesinin hayata geçirilmesi için gerçekleştirilen uygulamalar, sevgililerin ve eşlerin birbirini bulması ve yitirmesi, harika manzaralar ve çekimler, Rusya soğuğu ve bir dönem... Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0059113/

Kanser teşhisi almış orta yaşlı bir adam ve kadının başlayan ilişkisini konu alan Ölürayak (1991); hayatını düzenli ve seviyeli yaşamaya çalışan adamla anlık ve içinden geldiği gibi yaşayan kadının birbirine aşık olmasını, beraber geçirdikleri anları ve günleri, birbirlerinde bulduklarını anlatan güzel bir film. Sinemada genellikle kansere yakalanan bir kişiye odaklanan yapıtlar olduğu düşünüldüğünde, iki ana karakterinin de kanser hastası olması ve birbirlerini tanıyıp bir ilişkiye başlamalarıyla özel bir konum kazanan Ölürayak (1991); iki farklı karaktere, iki farklı yaşam biçimine sahip iki kişinin bir olmanın güzelliğini ve mutluluğunu yaşadıkları, giderayak yaşadım dedikleri anlarla doldukları şu dünyada anlayış, hissetmek, sevmek ve zorunlu ayrılıklar üzerine değerli bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0303265/

Evli ve çocuklu iki kadının yakınlığını konu alan Coup de foudre (1983); geleneksel aşamalarla ilerleyen hayatlara sahip insanların ev, iş, çocuklar ve onların büyümesi şeklindeki yaşamlarında aldıkları kararların, eşlerin arasında yaşanan sorunların, ortaya çıkan yeni duyguların ve ayrılığa gidişin öyküsü. İkinci Dünya Savaşı sonrasındaki Fransa'da geçen Coup de foudre (1983); yıllar süren, çocuk sahibi olunan ve güzel giden evliliklere, daha sonra ortaya çıkan sorunlarla kopuşa giden evliliklere, uyuma, değişime ve değişmemeye, ebeveyn olmaya ve aileyi bir arada tutmaya, vazgeçmeye ve yeni bir hayat kurmaya dair, genellikle kadınların açısından öyküsünü anlatan iyi bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0085370/

İzleyicilerini 13. yüzyılın başlarında Orta Asya'ya götüren Gibel Otrara (1990); kente gelen Moğol kervanındakileri casusluk gerekçesiyle öldüren Harezmlerin Cengiz Han'ın güçlü ordusuna karşı aldığı yenilgiyi, bu iki gücün çarpışmasını anlatan, iyi çekilmiş, atmosfer sahibi, çok değerli bir, dönem ve tarih yolculuğu. Son birkaç yüzyıl haricindeki zaman dilimlerine izleyicileri pek götürmeyen bir alan olan sinema aracılığıyla, onun bir tür zaman makinesine bürünebilme özelliğiyle beraber, hem de Batı'dan çıkma olmayan bir filmle, hem de tarihsel filmlerde neredeyse hiç karşılaşılmayan alanlardan birine, Orta Asya'ya, buradaki yaşama, Moğolların yükselen ve korku veren gücüne, bir diğer güç olan Harezmlerin verdiği yanlış kararlara, savaşın ve dönemin vahşetine konuk eden çok özel bir film Gibel Otrara (1990). Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0104224/

1942'de, Japonların yönettiği, İngiliz askerleri içeren bir esir kampında geçen Merry Christmas, Mr. Lawrence (1983); Japon askerlerle İngilizlerin kurduğu ilişkiyi, mahkum edenle hükmeden ilişkisinin bazen bozulmasını, askerliğin gerekleri ile bireyin isteklerinin çatışmasını, gaddarlıkla insani olanın açığa çıktığı anları, farklı kültürleri işleyen iyi bir film. Bir Japon yönetmen tarafından çekilen, dolayısıyla aynı zamanda bir Japon filmi de olmasına rağmen daha ziyade İngiliz askerlerinin esir olarak yaşadıklarına odaklanan Merry Christmas, Mr. Lawrence (1983); savaş sonrası dönemde geçmişe yer yer sert bir bakış içerirken aynı zamanda milliyeti fark etmeksizin insanların insani duygular taşıyabileceğine, askerlik rolü altındayken bunların bastırılmasının ve birey olmanın zorluğuna da değinen değerli bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0085933/

İskoçya'da bir kışlada geçen Tunes of Glory (1960); askerlerini babacan bir şekilde yöneten bir tabur komutanının üstüne gelen iyi eğitimli bir albayın önceliği katı disipline vermesi ve yerleşmiş esneklikleri hoşgörmemesi üzerine yaşanan çatışmaları anlatan değerli bir film. Kışlasında kendisinden rütbece üstün kimsenin olmamasına ve tek söz sahibi olmaya alışmış bir komutanın, üstüne gelen albaya karşı yakın duygular beslememesi ve ona yardım etmektense karşı çıkmayı tercih etmesi, yerleşmiş nüfuzunu bu şekilde kullanması, albayın gördüğü baskı ve maruz kaldığı yalnızlık, askerlik ve insan yönetimi üzerine iyi bir film olan Tunes of Glory (1960)'ın konusu. Filmin Türkçe altyazısını bulmakta zorlanabilecekler için:  https://www.opensubtitles.org/tr/subtitles/12801859/tunes-of-glory-tr Filmin imdb profili: https://www.imdb.com/title/tt0054412/

Ekim 2016'dan beri var olan blogdaki iki bininci yayının konusu olan Tian yu (1998); Çin'de Kültür Devrimi sırasında yaşanan, kırsala ve dağlara şehirli çocukların gönderilmesi projesine dahil edilen bir genç kızın gittiği yerde yaşadıklarını, dönemeyişini, dönmek için sömürülmeyi kabul etmek zorunda kalmasını, saflık ve iyiliğin kötülükle karşılaşmasını anlatan güzel bir film. Ülkeyi yönetenlerin aldıkları kararların, ideolojinin; gencecik ve hayata dair birikimleri olmayan insanların yaşamlarını nasıl etkileyebildiğinin olumsuz örneklerinden birine dair olan Tian yu (1998); kırsalda doğayla iç içe ve ona özenle bakan bir adamla at yetiştiriciliğini öğrenen bir kızın süresi dolmasına rağmen evine dönemeyişini, bunu başarmak için seçmek zorunda kaldığı dramatik yolları, adamın temiz kalmış kalbini başarıyla anlatıyor. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0115005/

İzleyicilerini Venezuela'nın kuzeyindeki aynı adlı yarımadaya götüren Araya (1959); yüzyıllardır tuz çıkarılan bu coğrafyanın özelliklerine, yöre halkının tuz işçiliği ya da balıkçılıkla geçen yaşamına, mesleklerini nasıl icra ettiklerine, nasıl yaşadıklarına dair dingin ve güzel bir belgesel. Bir coğrafyanın sahip olduğu özelliklerin oranın tarihine etkisine, orada gerçekleştirilen faaliyetlerin buna göre şekillenmesine, zorlu ve aynı zamanda bölge şartları dolayısıyla zorunlu işleri yani tuz işçiliğini ya da balıkçılığı gerçekleştiren insanların geçip giden yaşamlarına, nasıl var olmaya çalıştıklarına dair iyi bir belgesel Araya (1959). Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0051372/

Önemli bilgileri haiz bir Müttefik komutanının, Alpler'de Nazilerin eline geçmesi ve bir kalede tutulması sonucunda acilen onu kurtarmak için bir hazırlık başlar Where Eagles Dare (1968)'de. Geçtiği mekanla da özelleşen iyi bir aksiyon, casusluk ve II. Dünya Savaşı filmi. Avusturya'da çekilen, istihbarat ve casusluk faaliyetlerinin üst düzeyde sürdüğü bir zamanda kimin kim ve kimden olduğu konularında birçok şüphenin kol gezdiği bir ortamda bol aksiyonlu, uçaklı, teleferikli, kaleli bir öyküye konuk ediyor izleyicilerini Where Eagles Dare (1968). Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0065207/

Elvis hayranı genç bir kızın toplumla, kurallarla uyumsuz, başıboş geçen sancılı ergenlik günlerine konuk olduğumuz Out of the Blue (1980); bu çocuğun yaşamında ebeveyninin etkisini, kötü ebeveynin çocuğun savruluşunu nasıl hızlandırdığını ve ne kadar tehlikeli olduğunu anlatan sert bir film. Eğitimsiz, uyuşturucu ve alkol bağımlısı ebeveynlerden oluşan bilinçsiz ailelerin bir çocuğun yaşamını nasıl altüst edebileceğine, ergenliğindeki bir çocuğun hayatında nasıl sorunlar yaratabileceğine, ailenin koruyan kanatlarının dışındaki çirkin dünyaya ve bu çirkin dünyanın aile içinde de ortaya çıkabilmesine dair iyi bir film Out of the Blue (1980). Filmim imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0081291/

Altyazısı Türkçeye ( kazandırılmayı bekleyenler için ) yeni kazandırılan filmler arasındaki The Trip to Bountiful (1985); oğlu ve geliniyle beraber şehirde kıt kanaat ve geçimsiz bir yaşam süren yaşlı bir kadının yirmi yıldır özlem duyduğu kırsaldaki evine, kasabasına, oradaki hayatına dönmek için yolculuğa çıkmasını konu alan insancıl ve çok güzel bir film. Kırsalda tarımla geçinen bir ailenin üyesiyken oğlunun yanında şehirde yaşamaya başlayan bir kadın, anılarındaki o güzel günlere dönmek, özlem duyduğu şeyleri yeniden yaşamak, bir kez olsun tekrar oraları görmek için büyük bir istek duyar The Trip to Bountiful (1985)'te. Oğlunun ve eşinin hayata bakışları, kadının başka bir yaşamı umut edişi, nesil ve yaşam biçimi farkları, aile içi çatışmalar, şehirden kırsala geri dönüş, insanı insan yapan anıların ve hislerin peşinde geçen bir yolculuk... Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0090203/

Hapisten kaçan bir soyguncunun yani ahlaksızın; saklanma, eski defterleri açma ve kapatma, ülkeden çıkmadan önce cebini doldurma ve iş tuttuğu, ahlaksızca davranan ahlaksızlardan öç alma öyküsünü, onu adım adım takip eden bir komiser açısından da, acelesi olmadan anlatan bir suç filmi Le deuxième souffle (1966). Bazı suç filmleri polislerin tarafından bazıları ise suçluların tarafından öyküsünü anlatırken Le deuxième souffle (1966) bu örneklerden ikincisinde yer alıyor. Soygunun ya da masum insanları öldürmenin kötülüğünden ziyade bunların nasıl gerçekleştiğine, suç dünyasındaki insanların aralarında nasıl ilişkiler ve kurallar olduğuna kendi atmosferi içerisinde konuk ediyor izleyicilerini. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0060305/

Sadık Şendil'in aynı adlı oyunundan uyarlanan, Türk tiyatrosu klasiğinin filmi Kanlı Nigar (1981); ezilen ve sömürülen bir kadının bunlar yüzünden düşmesini, kalkmasını bilmesini, zekası ve güzelliğiyle işleri yoluna koymasını, namus bekçisi görünen namussuzları ve gönül ilişkilerini konu alan keyifli bir eser. Türk tiyatrosunun geleneksel karakterlerini içeren, toplumun ahlak anlayışını ve içinde geçtiği dönemin yaşam biçimini işleyen Kanlı Nigar (1981); uğradığı haksızlıklar ve kötülüklerle hayatı düşürülerek başlayan bir kadının yıllar içerisinde nam salmasını, içinde bulunduğu şartlara ustaca uyum göstermesini, zamparaları ve aşıkları anlatan, komedi tonunda, birçok tanıdık simayı içeren değerli bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0252589/

Çoğunluğu mezarlıkta geçen ender filmlerden olan Garip Bir Koleksiyoncu (1991); yıllardır mezarlık bekçiliği yapan bir adamın sık sık ölüm ve dünya meşgalelerinden el etek çekmek üzerine düşünmesi, bu işten ayrılmasını isteyen karısının bir doktor tutup onu iyileştirmek istemesi, mezarcı ve doktorun arkadaşlığı üzerine düşündürücü bir film. Kendine ait bir derdi ve anlatmak istediği bir düşüncesi olan filmlerden Garip Bir Koleksiyoncu (1991); dünyevi bir yaşama kapılıp gitmek yerine inançları doğrultusunda öbür dünyadaki yaşamına da hazırlanan ve sık sık, mesleği dolayısıyla da bu konular üzerine düşünen bir adamın ayrıksılığına, çevresinin onu uyumsuz bulmasına, mezarlık bekçisinin yalın yaşamına ve görüşlerine dair değerli bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt4038968/

Kimilerince "onlar zaten düşmüş insanlar, toplumda yerleri yok" olarak görülen kişileri birer insan olarak, duyguları ve düşünceleri ile, maruz kaldıkları ve yaşamak istedikleri ile anlatan, Beyoğlu'nun arka sokaklarına, gece hayatına dair, Kültür Bakanlığı desteğiyle gerçekleştirilmiş çok iyi ve özel bir film Gece, Melek ve Bizim Çocuklar (1994). Türk sinemasına birçok hazine hediye etmiş Atıf Yılmaz'ın çok değerli filmlerinden bir diğeri olan Gece, Melek ve Bizim Çocuklar (1994); cinsel öğe ya da nefret nesnesi olarak algılanabilen gece hayatı insanlarının arasına izleyicilerini götürerek onların da duyguları, sevgileri, iyilikleri, kötülükleri, hayalleri, yaptıkları, yapamadıkları olan kişiler olduğunu bizlere insancıl şekilde hatırlatan bir yapıt. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt1556154/

Oktay Arayıcı'nın aynı adlı oyunundan uyarlanan Rumuz Goncagül (1987); annesiyle yoksul bir yaşam süren orta yaşlı bir kadının varlıklı bir koca bulmak için annesinin de zoruyla gazeteye ilan vermesi, talipleri değerlendirmeleri, ulaşılamayanlara ulaşma umudu, iyi ve kötü niyetler, çalışıp kendi yaşamını kendin kurmak üzerine. Bir toplumsal durumu, bir kadının aileden kopamaması ve mesleksizliği yüzünden iş hayatında da olamaması durumunu, ekonomik yüklerin varlıklı koca arayışına çıkartmasını, kadını varlık kazanma aracı olarak gören bazı erkekleri, yalan duyguları ve gerçek duyguların samimiyetini anlatan güzel bir oyun ve film Rumuz Goncagül (1987). Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0263954/

Bergama ve İstanbul'da geçen, bir kadın doktorun kasabanın genelevinde çocukluk arkadaşına denk gelmesini ve onunla yeniden dostluk kurmasını, beraber yaşamalarını, elalemin laf etmesini, büyük şehre kaçışı; saf duyguların güzelliğini, kültür çatışmasının ve kıskançlığın zorluklarını konu alan, leziz bir film Düş Gezginleri (1992). Eğitimli ve saygın bir iş sahibi de olsa dul olduğu için kasabadaki bağnaz erkekler tarafından bir tür lokma olarak görülen bir kadınla zaten genelevde olduğu için değersiz görülen bir kadının yıllar sonra bir araya gelişi ile saf duyguların çiçek açtığı, bu güzellikten uzak insanların bunu kötülükleri ve anlayışsızlıkları ile hırpaladığı; okumuş ve maddi durumu iyi kentlilerin yaşam biçimi içerisinde yapamayan eski bir hayat kadınının bu ortamdan kopuşu, arkadaşlığın ve yakınlığın yitimi ve bunun verdiği acı harika bir film olan Düş Gezginleri (1992)'nin anlattıkları arasında. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0456932/

Az sayıdaki meşhur siyahi ressamlardan biri olan Jean-Michel Basquiat'nın (1960-1988) yaşamını konu alan Basquiat (1996); sokak sanatçılığından galerilere ve Andy Warhol'la dostluğa uzanan kısa ve etkili bir kariyere, bohem bir yaşama, ünlü olmayla beraber gelen pazarlayıcılara ve sanat çevrelerine dair bir biyografi. Kendi halinde, kendi tarzıyla var olan, sokaklarda grafiti yapan, bir müzik grubunda çalan bir ressamın keşfedilmesiyle başlayan ün yolculuğu, sanat dünyasından edindiği dostlar ve maruz kalmak zorunda kaldığı profesyoneller, kendi iç dünyasında yaşaması Basquiat (1996) adlı bu güzel biyografi filminin evreninde izleyicilerle karşı karşıya. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0115632/

Çok temel ve de çok da gerekli bir konuyu işleyen değerli bir film olan Kuroi ame (1989); 6 Ağustos 1945 sabahı Hiroşima yakınlarında olan bir ailenin ve akrabaları genç bir kızın o gün neler yaşadıklarını, 5 yıl sonra hala hayatta olsalar da radyasyonun yaptıklarına, radyasyon maruziyetinin genç kızın evlilik olasılıklarına etkisini anlatan insancıl bir yapıt. Sıradan insanların yaşamları üzerinden atom bombasının anlık etkisini ve yıllar boyunca süren etkisini ve toplumda bıraktığı izleri belki binlercesi yaşanmış bir öykü ile anlatan Kuroi ame (1989); bu büyük saldırıdan sağ olarak kurtulmuş insanların yaşamlarının hem hastalık yüzünden hem de artık doğurgan olamayacakları düşüncesiyle nasıl zorlaştığını, savaşın yaralarını hayatlarında taşıyan kişilerin dramını konu alıyor. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0097694/