İyi Ki Filmler Var

Arjantin'de 1976 ile 1983 arasında süren askeri diktatörlük döneminde geçen Crónica de una fuga (2006); kişilerin kolayca şüpheli ve devlete karşı sakıncalı ilan edilip buna dayanarak esir tutulabildiği, işkenceye uğrayabildiği, insanlık ayıplarıyla dolu zamanlardan birine götürüyor izleyicilerini. Yaşanmış olaylardan yola çıkılarak çekildiği içerisinde belirtilen Crónica de una fuga (2006);  işkence altında alınan ifadelere, cılız ve keyfi dayanaklara göre hareket eden yetkililerin cadı avı çalışmasına, bu süreçte uygulanan işkencelere ve esir tutuldukları evden kaçmaya çalışan birkaç genç adamın mücadelesine konuk ediyor bizleri. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0479354/

1960'ların başında İngiltere'de yaşanan, Savunma Bakanı'nın istifasına ve Muhafazakar Parti'nin iktidardan düşüşüne uzanan Profumo Skandalı'nı konu alan Scandal (1989); himayesinde bulunduğu bir adamın aracılığıyla genç bir kadının bir bakanın yanı sıra bir Rus yetkiliyle de ilişki yaşayışının basına yansımasını konu alıyor. Tarihsel bir olayı, birkaç biyografiyi anlatışının yanı sıra ahlak anlayışı, politika, duygusal ilişki-maddi ilişki, toplumsal baskı, medya baskısının yıpratıcılığı ve özel hayatın herkesin diline düştüğü bir ortam; tüm bunların sonuçları Scandal (1989) filminde başarılı bir şekilde ekrana taşınıyor. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0098260/

Öyküsünün dayanağı aksaklıklar, sakarlıklar, tesadüfler, abartılar olduğu için temel bir açıdan zayıf ve basit olan türden eserlerin güzel örneklerinden biri A Fish Called Wanda (1988). Bir soyguna ve sonrasında soyguncuların birbirini soyma çabasına, bir avukatınsa sıkıcı hayatında bir heyecana yelken açmasına konuk eden eğlenceli ve keyifli bir film A Fish Called Wanda (1988).  Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0095159/

Alt katta oturan, saf yürekli ve yoksul bir sinema emekçisi ile eşinden şiddet gören iki çocuklu karşı komşusu sorunlarına beraber katlanıp kendi yollarını çizerler Üçüncü Sayfa (1999) adlı çok iyi filmde. Gazetelerin adı çıkmış sayfalarından birinde görülebilecek cinsten bir öyküyü, bu tip bir öykünün olası bir senaryosunu filme dönüştüren Üçüncü Sayfa (1999); sinema filmleri ile gerçek hayatı bir sinema filminin içerisinde bir araya getirirken maruz kalınan sorunlara çözüm üretme, bunları bertaraf etme ve tüm bunlar arasında kalan insana dair saf duygular hakkında özel bir yapıt. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0208606/

Yeni yetişkin kadınların erkekler hakkında konuştuğu ama bu konuşmaları var eden senaryoyu bir erkeğin yazdığı, dolayısıyla bir erkeğin yeni yetişkin kadınları erkekler hakkında konuşturduğu; ilişki kurmak, ilişkileri irdelemek, arkadaşlık, sevgililik ve uyum üzerine çok güzel bir film L'ami de mon amie (1987). Paris çevresinde geçen ve hem modern mimarinin ve modern hayatın sürdüğü alanları hem de göl ve doğa ile iç içe yaşanabilen alanları içeren bir bölgeye konuk olmayı sağlayan L'ami de mon amie (1987); ilişkiler konusunda farklı kadınların ve farklı erkeklerin nasıl yaklaşımları ve nasıl düşünceleri olabildiğine, uygun bir kişiye denk gelmenin ne kadar güzel olduğuna dair çok iyi bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0092550/

II. Dünya Savaşı'nın ortalarında, Libya Çölü'nde geçen Sahara (1943); Kuzey Afrika'da üstünlük kurmak isteyen Mihverler'le Müttefikler'in mücadelesinde petrolün, merminin, bombanın değil suyun en önemli kaynak olduğu kavrulan bir ortamda Nazilere direnen birkaç adamın öyküsünü anlatan iyi bir film. Çöl koşullarının bir su savaşına dönüştürdüğü mücadelede insanlık ve insan dışılık öyküsü anlatan Sahara (1943); susuzluğun bir açıdan herkesi aynı insan yaptığı bir ortamda hayatta kalma ve düşmana üstün gelemese bile onu yavaşlatma taktiği uygulamaya çalışma ilkesini benimsemiş bir grup Müttefik askerinin direnişine konuk ediyor izleyicilerini. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0036323/

Kuzey Afrika'daki başarıları dolayısıyla Çöl Tilkisi olarak da adlandırılan, Alman mareşal Erwin Rommel'in son birkaç yılını anlatan The Desert Fox: The Story of Rommel (1951); Nazilerin en önemli askerlerinden birinin Hitler'in akıl almaz kararlarını sorgulamaya başlamasına dair çok iyi bir film. Hem bir II. Dünya Savaşı filmi hem de Hitler eleştirisi olan The Desert Fox: The Story of Rommel (1951); savaşa ve Hitler iktidarına ülkenin en önemli askerlerinden birinin yakınından konuk olmayı sağlayan, otoriteyi sorgulama ve onurlu kararlar verme üzerine çok değerli bir biyografi. Aynı zamanda James Mason'un en iyi oyunculuklarından birini sahnelediği bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0043461/

II. Dünya Savaşı sırasında Kuzey Afrika'da geçen ve Endülüs'te çekilen Play Dirty (1969); Nazilerin yakıt deposunu imha etmekle görevli bir ekibin, komutanlarının değişken kararları dolayısıyla hayatlarının pamuk ipliğine bağlı olduğu bir ortamda, verilen komutlara mı yoksa kendi doğrularına mı uymaya karar verecekleri üzerinden ilerleyen bir öykü anlatan çok iyi bir film. Savaşın anlamsızlığının, güç sahiplerinin emri altındaki görevlilerin hayatlarının değersiz kılınmasının başarılı bir anlatımı olan Play Dirty (1969); sessiz kalıp, dinleyip ama konuşmayıp akıllıca davranma düsturunun içinde yol alan bir grup adamın, önceden çizilmiş yolu mu yoksa kendi yolunu mu çizmeli ikilemi arasında gidip geldiği değerli bir yapıt. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0063443/

Eylül 1944'te Hollanda'da bazı önemli noktaları ele geçirip Almanya'ya doğru saldırıya geçmek için düzenlenen Market Garden Operasyonu'nu konu alan A Bridge Too Far (1977); savaşın her iki tarafına da yer veren öyküsü, iyi çekilmiş zengin sahneleri ve sinema sanatının birçok önemli oyuncusunu içeren kadrosuyla değerli bir film.  Müttefikler'in başarısızlığıyla sonuçlanan önemli bir operasyonu öncesindeki planlama ve sonrasındaki uygulama aşaması ile beraber, öncesindeki çekinceler ve sırasındaki olumsuzluklar üzerinden detaylı bir şekilde anlatan A Bridge Too Far (1977); acelesi olmayan, savaşın acımasız yüzünü ve bu süreçte insan inceliğini de izleyicilerine sunan iyi bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0075784/

Zengin bir işadamının hastalığından dolayı yakında öleceğini öğrenmesiyle son aylarında gayrimeşru çocuklarını bulup mirasını nasıl pay edeceğine karar verme sürecini konu alan Karami-ai (1962); paranın baştan çıkarıcılığı, insanın bencilliği ve yiyicilerin çokluğu üzerine. Hayatını daha da zengin olmak için çalışmaya adayarak, bu güçle çok sayıda kadınla birlikte olarak geçirmeye çalışan bir adamın pek de hesaplı olmayan yaşam muhasebesinin yanı sıra bu adamın etrafındaki birçok kişinin pastadan pay almak için attıkları taklalar, büründükleri yüzler anlatılıyor zarif bir şekilde, Karami-ai (1962) adlı iyi filmde. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0056135/

Cezayir Savaşı sırasında Fransa kırsalında geçen Les roseaux sauvages (1994); liseyi bitirmeye hazırlanan dört öğrencinin hayatlarında savaşın, büyümenin, yetişkinliğin ve cinselliğin ne gibi etkileri olduğuna dair güzel bir gençlik filmi. Yetişkinleşme sürecini tamamlamak üzere olan ya da tamamlamış karakterleri içeren Les roseaux sauvages (1994); dört ana karakterinin hangi düşüncelere ve hangi ilgilere sahip olduğuna, kurdukları ilişkilere odaklanarak, okul yaşamı ve büyüme arasında geçen zamanlarda bu insanların hayatlarını etkileyen şeylere konuk ediyor bizleri. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0111019/

Yıllarca hizmetçilik yapan bir kadının kötü bir adamla olan evliliğinde maruz kaldıkları, kızının da bu adamın kötülükleri yüzünden yaşamak zorunda kaldıkları üzerinden iki ölümün sorgulandığı değerli bir film Dolores Claiborne (1995). Genel beklentilerle uyumlu bir görünümü yok diye eşi tarafından hor görülen bir anne, kadına karşı duyduğu önyargı dolayısıyla yeni soruşturmasında eski defterleri açan bir dedektif ve hayatı küçük yaşta birçok zorluk içinde geçmiş genç bir kadının yollarının tekrar kesişip öykülerinin anlatıldığı; suç, soruşturma ve gizem içeren iyi bir film Dolores Claiborne (1995). Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0109642/

İnsana, harika bir film izlemenin tebessüm ettiren hazzını bırakan, iyi zaman geçirmenin mutluluğunu yaşatan cinsten Die fetten Jahre sind vorbei (2004); anti kapitalist devrimci üç gencin zengin bir adamı kaçırıp mevcut düzeni ve değerleri sorgulamasını anlatan, isyankârlık üzerine çok iyi bir yapıt. Hırsızlık yapmadan, kimseye fiziksel zarar vermeden eylemlerini gerçekleştirmeye çalışan anti kapitalist devrimci gençlerin işlerinin ters gittiği bir olay, onları bir kapitalistle bol bol zaman geçirmek zorunda bırakır Die fetten Jahre sind vorbei (2004)'te. Gençliğin idealleri, değiştirilmek istenen büyük sorunlar ve eleştiri, bir şeyler yapma ve ülkülere ulaşma inancını ateşli şekilde taşıma üzerine, bol bol sorgulama içeren çok güzel bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0408777/

1910'ların başlarında, eşcinselliğin hukuki olarak suç sayıldığı İngiltere'de geçen Maurice (1987); soylu ailelere sahip varlıklı ve iyi eğitimli iki genç adamın cinsel yönelimlerine göre mi yoksa toplumun beklentilerine göre mi yaşamalı baskısı altında çizdikleri farklı yollar üzerinden bu insanların hayatlarını anlatan çok iyi bir film. I. Dünya Savaşı'nın hemen öncesindeki dönemde geçen Maurice (1987); dönemin soylu ailelerinin ve toplum yapısının beklentilerini başarılı bir şekilde yansıtırken gizli bir yaşam sürmek ve sürekli baskı altında kalmak zorundaki eşcinsellerin karşılaştıkları zorlukları da onları birer insan olarak karşımıza çıkararak anlatıyor. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0093512/

Köyünden kalkıp gelen cahil ve saf kalpli bir anarşist, Mussolini'yi öldürmek amacındadır Film d'amore e d'anarchia, ovvero 'stamattina alle 10 in via dei Fiori nella nota casa di tolleranza...' (1973)'te. Genelevde çalışan işbirlikçisi ile görüşürken buradaki bir kadına aşık olur.  Dava uğruna ölmeye değer mi? Faşizmi anlatan, bunu yaparken de anarşizmi ve bir dava için, inanılan bir amaç için ölümü göze almayı sorgulayan Film d'amore e d'anarchia, ovvero 'stamattina alle 10 in via dei Fiori nella nota casa di tolleranza...' (1973); genelev hayatını, buradaki kadınların nasıl yaşadığını ve onların da çeşitli amaçları ve duyguları olan insanlar olduklarını İtalyan usulüyle izleyicilerine sunan çok iyi bir yapıt.  Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0070061/

Franco döneminin sonlarındaki İspanya'da geçen Torremolinos 73 (2003)'te; maddi sorunlar yaşayan bir ansiklopedi satıcısı ve eşi, para için, beraber, üreme ansiklopedisinin sadece hayranları için verilen filmlerini yapmaya karar verirler. Tüm bunlar ince bir mizahla güzel bir, film yapma filmi çıkarır ortaya. Bir çiftin yaşayabileceği sorunlardan olan maddi imkansızlıkları ve çocuk sahibi olamamayı dönemin Franco İspanya'sı ile birleştiren Torremolinos 73 (2003); ''cinsellik satar'' mantığıyla hareket eden sermaye sahiplerinin insanı bir insan olarak değil de para getiren bir araç olarak görmesinin zekice bir hicvi. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0339806/

Biri yerli diğeri göçmen iki hayat kadınının dostluğuna konuk olduğumuz, Madrid'de geçen Princesas (2005); birer birey olarak, birer insan olarak hayat kadınlarının yaşamlarına, umutlarına, beklentilerine, maruz kaldıklarına dair hem iyi hem de güzel bir film. Hayat kadınlarını birer cinsel obje olmaktan çıkaran, sadece cinsellikle özdeşleştirerek sunmaktan uzakta yer alan; onların sömürülüşüne, duygularına, sorunlarına, nasıl bir yaşam sürdüklerine uzanan bir öykü ile izleyicilerin karşısına çıkaran değerli bir film Princesas (2005). Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0434292/

Yirmi yıldır kayıp olan bir sinema oyuncusunun vakası bir televizyon programına konu olur Cerrar los ojos (2023) filminde. Programa konuk olan bu oyuncunun bir arkadaşı onun kaybını araştırırken ortaya hafıza, anılar, dostluk ve yaşlanma üzerine iyi bir öykü çıkar. Yalın bir tarza sahip, acelesi olmayan filmlerden olan Cerrar los ojos (2023); geçmişe uzanan parça parça bir yolculukla dostluğun ve sinemanın birleştiriciliğinde, bir aktörün gizeminin insani şekilde çözülmeye çalışıldığı bir yapıt. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt21284358/

Bir romanın ortaya çıkış sürecinin filmi olan Swimming Pool (2003); kafa dinlemek için gittiği sayfiye yerinde sinir bozucu bir eşlikçiye maruz kalan bir polisiye yazarının hayal gücüne, kafasında yaratıp uydurduğu bir öyküyü var edişine dair iyi bir yapıt. Edebiyatla ilişkisi bakımından genellikle, yazılmış kitapların filmlerini izlediğimiz sinemanın bu sefer farklı bir örneği ile karşı karşıya olduğumuz Swimming Pool (2003); bir roman nasıl yaratılır, yazar hayal gücünü nasıl kullanır gibi soruların yanıtını kendince verirken Fransa kırsalında bir evde, roman için her şey mübah mıdır diye düşündüren güzel bir kurguya konuk oluyoruz. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0324133/