İyi Ki Filmler Var

Sicilya'nın Palermo kentinde geçen ciascuno il suo (1967); tehdit mektupları alan bir adamın öldürülmesini, kurbanın aydın bir arkadaşının bu cinayetin bir yasak aşk dolayısıyla mı yoksa nüfuzlu birilerinin foyalarının ortaya çıkmaması için mi işlendiğinin izini sürmesini anlatan iyi bir film. Sicilya'ya ve burada geçerli olan mafya, kilise gücü ve yozlaşma düzenine konuk eden A ciascuno il suo (1967); kendi çıkarları için rahatlıkla cinayet işleyebilecek kadar nüfuz kazanmış insanların yer aldığı bir toplumda yaşamanın zorluklarını; bir aydının maruz kaldığı tehditler ve karşılaştıkları üzerinden, kendine özgü bir ton kazanmayı da başararak anlatan değerli bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0061320/

1943'te İtalyanların Müttefikler'le ateşkes yapmasından sonra Nazilerin bu ülkeyi işgalinde Napoli halkının imece usulü ve kahramanca gösterdiği direnişe konuk eden, insani dramları başarıyla anlatan, politik filmlerin adamı Gian Maria Volonté içeren çok değerli bir film Le quattro giornate di Napoli (1962). Alman işgali altında yaşanan korku ve sinmişlik, cesur ve özgürlük isteyen insanların ateşinin yayılmasıyla bir direnişe dönüşür Le quattro giornate di Napoli (1962)'de. Bu direnişten sahneler içeren, bu sahnelerde savaşın yıkıcılığını, insan hayatının varlığı ile yokluğunu, kahramanların insani hikayelerini çok başarılı bir şekilde anlatan bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0056389/

II. Dünya Savaşı'nın sonlarına doğru İtalya'da geçen La ciociara (1960); bombalanan Roma'dan kırsala giden bir anne ve kızının korunma çabasını, bu iki kişinin savaşın buradaki izleriyle karşılaşmalarını, savaşa ve mevcut duruma yerel halktan farklı karakterlerin farklı bakışlarını anlatan iyi bir film. Savaşın vahşetini sıradan insanların ve bir anne ile kızın üzerinden anlatan La ciociara (1960); en çirkin suçlardan birinin, tecavüz suçunun kötülüğünü ve buna maruz kalanların durumunu da gerçekçi bir şekilde işlerken savaştaki bir ülkenin insanları arasına konuk ediyor bizleri. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0054749/

20. yüzyılın başlarında, Sicilya'dan ABD sınırına uzanan Nuovomondo (2006); yeni bir dünyaya adım atmak umuduyla yola çıkan Sicilyalı köylülerin seyahatini, düşler ülkesine vardıklarında sokuldukları testleri, uğradıkları seçmece alım sistemini gerçekçi bir şekilde anlatıyor. Zamanın farklı dilimlerinde defalarca yaşanmış bir insanlık dramını, kimi insanların yurtlarını bırakıp daha iyi şartlar için bir başka diyara göçünü yoksul ve eğitimsiz kişiler üzerinden anlatan Nuovomondo (2006); eğitimsiz olmasa da şansı yaver gitmemiş bir kadının fırsatlar ülkesine kabul edilmek için gemi yolculuğunda kendisine eş bulmaya çalışmasını da, hiçbir şeyleri olmayan insanların kendilerine insandan ziyade birer sağlam ya da bozuk eşya gibi bakan bir alım sistemine sahip ABD'ye tutunmaya çalışmasını anlatan değerli bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0465188/

İzleyicilerini Sicilya açıklarındaki bir adaya götüren Respiro (2002); bazen duygularını uçlarda yaşayabildiği için kasaba halkınca tehlikeli ve huzur kaçırıcı olarak görülebilen bir kadının burada ailesiyle birlikte süregiden yaşamına, çevresinin ve ailesinin ona yaklaşımına dair, sular altından bakan özel bir film. Bir fikrin, yani kağıt üzerindeki bir yazının sinemanın büyüleyici olabilen anlatım gücüyle masalsı bir atmosfer yarattığı Respiro (2002); topluma uyumsuzluk (ya da toplumun birilerini uyumsuz ilan etmesi), dışlanma, sevgi gibi kavramları Akdeniz'in sıcak sularında, balıkça bir bakış açısıyla izleyicilerine hissettirmeye çalışan değerli bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0286516/

Köyünden kalkıp gelen cahil ve saf kalpli bir anarşist, Mussolini'yi öldürmek amacındadır Film d'amore e d'anarchia, ovvero 'stamattina alle 10 in via dei Fiori nella nota casa di tolleranza...' (1973)'te. Genelevde çalışan işbirlikçisi ile görüşürken buradaki bir kadına aşık olur.  Dava uğruna ölmeye değer mi? Faşizmi anlatan, bunu yaparken de anarşizmi ve bir dava için, inanılan bir amaç için ölümü göze almayı sorgulayan Film d'amore e d'anarchia, ovvero 'stamattina alle 10 in via dei Fiori nella nota casa di tolleranza...' (1973); genelev hayatını, buradaki kadınların nasıl yaşadığını ve onların da çeşitli amaçları ve duyguları olan insanlar olduklarını İtalyan usulüyle izleyicilerine sunan çok iyi bir yapıt.  Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0070061/

Benito Mussolini'nin I. Dünya Savaşı öncesinde tanıyıp evlilik dışı ilişki yaşadığı ve bir çocuk sahibi olduğu Ida Dalser'in, Duce yükseldikçe daha da uzağında tutulmasını ve akıl hastanesine kapatılmasını, o dönemki İtalya'yı konu alan, yaşamöyküsel bir drama Vincere (2009). Bir yasak aşk öyküsü şeklinde başlayan, kendisini sevdiği adama adayan bir kadının trajik yaşamına, maruz kaldığı kötülüğe konuk olmamızı sağlayan Vincere (2009); her yerde resmi olan ama evlilik dışı ilişkisinin ve çocuğunun yüzüne bakmaktan kaçan bir adamın neden olduklarından birini anlatan değerli bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt1156173/

Bir ailenin annesinin ölümüyle birkaç günlüğüne, çağdaş Kuzey'den geleneksel Güney'e gelen üç evlat üzerinden bu ailenin üyelerinin anıları, hayalleri, korkuları ve İtalya'nın sorunları hem duygulara hem de düşüncelere dokunarak çok başarılı bir şekilde anlatılıyor Tre fratelli (1981)'de.  Ülkenin sosyoekonomik yapısının, yaşadığı siyasi sorunların, o ülkenin farklı hayatlar yaşayan ve farklı bakış açılarına sahip vatandaşları üzerinden tartışıldığı politik bir film olan Tre fratelli (1981); bunun yanı sıra, karakterlerinin anılarını yansıtışı, bu karakterlerin hem birbirleriyle olan sohbetleri hem de kişisel hayatlarındaki sorunlarına dair bölümleri ile beraber daha da anlamlı, derin ve hisli hale gelen çok değerli bir yapıt. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0083226/

Yaşanmış olayları içeren, bir yaşamöyküsünü konu alan, 1970'lerde Sicilya'ya ve buradaki düzene konuk olmayı sağlayan I cento passi (2000); komünist bir gencin şehri yöneten ve çıkar ilişkileri kuran mafyanın yanlışlarını bas bas dile getirmesini, kurduğu radyoyu ve mücadelesini anlatan çok iyi bir film. Mafyanın hüküm sürdüğü bir düzende kurulan ilişkiler ve bunun gelenekselleşip kanıksanmış hale geldiği bir ortamda mafyanın kirlerini sözünü sakınmadan haykıran ateşli bir genç, verdiği mücadelenin öyküsüyle bizlere ulaşıyor I cento passi (2000)'de. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0238891/

Bir Danimarka kasabasında ve Venedik'te geçen Italiensk for begyndere (2000); ortak noktaları orta yaşlılık, yalnızlık ve İtalyanca kursuna devamlılık olan bir grup kadın ve erkeğin kurdukları ilişkileri konu alan çok güzel bir film. Birçok insanın yaşamının en azından bir bölümünde sıkça karşılaşabildiği sorunlardan muzdarip karakterleri içeren Italiensk for begyndere (2000); bu sorunlarla mücadele, bu sorunlara çözüm üretme, adım atma ve atamama, elinden tutan bir arkadaşa sahip olma, içini dökme ve içindeki iyi dileklere karşılık bulabilmenin mutluluğu üzerine değerli bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0243862/

Portekizli bir tarih öğretmeni kızına uygarlıkları anlatmak için deniz yolunu tercih eder; Lizbon, Marsilya, Napoli, Atina, İstanbul, Kahire ve Aden'e gemi yolculuğu ile bilgi dolu bir seyahat yaşanır Um Filme Falado (2003) filminde. Tarih, kültür, dil, din; uygarlıkların doğuşu, gelişimi ve eserleri gibi konular öğretmenin küçük kızının meraklı soruları ile annesi tarafından aydınlatılır; tüm bunların zenginliği ve öğrenmenin güzelliği uygarlığın tehditlerinden biri ile karşılaşır Um Filme Falado (2003) adlı güzel filmde. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0364093/

Sinemanın en özel ikililerinden Marcello Mastroianni (1924-1996) ve Sophia Loren'i (1934-) içeren, İtalya ve Rusya'da geçen I girasoli (1970); savaştan kaçmak için elinden geleni yapan ama savaşa gitmekten kurtulamayan evli bir adamın Rusya'da kaybolmasını, eşinin onu aramasını, bir zamanlar birbirlerini bulmuş olanların şimdi birbirlerini bambaşka bulmasını anlatan harika bir melodram. Bir İtalyan askerin hem savaştan kaçmak hem de sevdiği kadınla bolca vakit geçirmek, evlenenlere verilen birkaç haftalık izinden yararlanmak için evlenmesini, sonrasındaysa deli taklidi yapmaya çalışarak savaştan kaçmasını anlatan I girasoli (1970); foyası ortaya çıkan bu adamın mecburen Rusya'ya gitmesini ve dönmemesini, büyük bir umutla onu arayan eşini, aradan geçen yıllarda yaşanan değişimleri anlatan, çok güzel müziklere sahip özel bir eser. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0065782/

Sicilya'da geçen Sedotta e abbandonata (1964); üç kız çocuk sahibi itibarlı bir adamın, kızlarından birinin baştan çıkarılmasıyla beraber görünüşü kurtarmak için giriştiklerini anlatan bir namus meselesi alavere dalaveresi ve komedisi. İlkel ahlak ve namus anlayışına sahip insanların yoğunlukta olduğu bir çevrede yaşayan karakterleri barındıran, insanların çarpık yaklaşımları ve iki yüzlülükleri üzerinden beslenen bir melodramı keyifli bir şekilde anlatan eğlenceli bir film Sedotta e abbandonata (1964). El âlemin diline düşmemenin kanundan bile önemli olduğu bir çevrede insanları görünüşe inandırmak mı yoksa kanunlar mı üstün gelecektir? Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0058564/

İzleyicilerini İtalya'nın Toskana bölgesindeki bir kasabada orta yaşlı bir erkek ve orta yaşlı bir kadın ile beraber bu iki kişinin şimdisine ve geçmişine dair bir yürüyüşe çıkaran Copie conforme (2010); geçip giden yıllarda yaşanan değişimler, kaybedilenler, hatırlananlar, umulanlar üzerine; inceliklerle dolu, zarif bir film. Kadın erkek ilişkilerine dair son derece özel bir film olan Copie conforme (2010); yaşanan güzelliklerin yerini uzaklaşmaya bıraktığı bir dönemde bu güzelliklerin hatırlanışı, hissedilişi ve yaşanmaya devam edişinin o kadar da zor olmayışı üzerine, insan ruhunun inceliklerinin birçok şeyi mümkün kılabileceği ama bundan uzak olmanın güzellikleri donduruşu hakkında birkaç bir saatlik bir yolculuk. Sanat üzerine birçok tartışma ve bakış açısı da içeren Aslı Gibidir (2010); insanın sanatla ilişkisinin kişinin bakış açısına göre ne kadar da farklılaşabileceğini, güzelliğin eserde mi yoksa onda anlamlar bulanda mı olduğunu tartışan bir yana da sahip. Filmin imdb pr...

1920 yılında ABD'de iki İtalyan ve anarşist göçmen işçinin cinayet ve soygunla suçlanması sonucunda 7 yıl boyunca süren yargılama, kimliklerine ve dünya görüşlerine duyulan nefretle beraber ortaya çıkan hukuk ayıbı, bunu engellemek için seferber olan insanlar anlatılıyor Sacco e Vanzetti (1971) adlı çok iyi filmde. Hukuka ve adalet sistemine politikanın, nefretin, ayrımcılığın bulaşması, taraflı yargılama ve siyasi sonuçlar elde etmek için suçlu oldukları kanıtlanamamasına rağmen insanları bu uğurda kurban etmek üzerine olan Sacco e Vanzetti (1971); ne yazık ki gerçek bir olayı anlatan, mevcut düzene aykırı bulundukları için siyaseten mahkûm edilen iki adamın hikâyesi. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0067698/

Sicilya'nın kuzeyinde yer alan, esere adını veren aktif yanardağı ile bilinen adada geçen Stromboli (Terra di Dio) (1950) filmi; mülteci kampından ayrılmak için zoraki bir evlilik yapan Litvanya doğumlu eğitimli bir kadının cahil bir İtalyan'la olan ilişkisinde yaşadığı uyumsuzluğa, yaşadıkları ada kasabasında halk tarafından öteki olarak görülmesine ve bir çıkış aramasına dair. Birbirini anlamaktan uzak iki insanın evliliğinin yaratabildiği sorunlar ve dar görüşlü bir kasabada farklı biri olmaktan ötürü dışlanmak üzerine bir hikâyeye sahip olan Stromboli (Terra di Dio) (1950); volkanik bir adada yaşamanın tehlikeleri ile de birleşen öyküsüyle kendisini mahkûm hisseden bir kadının hayatına konuk ediyor bizleri. Balıkçılıkla geçinen yöre halkını ve yaşayışını gerçekçi bir şekilde tasvir eden, İtalyan halkının Amerika'ya ve diğer ülkelere verdiği göçlerin nedenlerini de anlatan, arka planına Stromboli Yanardağı'nı alarak görsel açıdan da etkileyici ve özel bir atmosfer ka...

I. Dünya Savaşı sırasında Avusturya-Macaristan ordusuna karşı savaşan İtalya ordusunun bir cephesine, bu cephedeki rütbeli ve rütbesiz askerlerin arasına konuk olduğumuz Uomini contro (1970) filmi; savaşı soyut kavramlara dayandırarak askerlerin cesaretini isteyenlerle bütün bunların ne kadar anlamsız olduğunu düşünenler arasındaki savaş hakkında. Savaş karşıtı, insancıl bir film olan Uomini contro (1970); savaşı, bulunduğu yeri, anlamsız saldırıları, anlamsız ölümleri, sıkı disiplin kurallarını, gaddarlığı ve insan olmayı irdeleyen bir hikâyeye ve anlatıma sahip. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0066511/

1939 ile 1975 arasında İspanya'yı yöneten faşist diktatör Franco'nun o dönemki en yakın adamlarından başbakan Luis Carrero Blanco'nun 1973 yılında uğradığı suikastı bu eylemi gerçekleştiren ayrılıkçı Bask terör örgütü ETA üyelerinin açısından gerçekçi bir şekilde anlatan, iyi bir film Ogro (1979). Bir eylemin planlanmasını ve teröristlerin bu eylemi gerçekleştirme motivasyonlarını içeren bir anlatımla beraber eylemin hayata geçiriliş sürecinde yaşanan zorlukları da anlatan Ogro (1979) filmi; eylemcilerin terör yolunu seçmeyi ve politik duruşlarını sorguladığı bir derinliğe de sahip. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0079655/

Birkaç yüzyıl önce Portekizlilerin yakarak zaptettiği bir Antiller adasında, 19. yüzyılın ortalarında geçen Queimada (1969); adayı kontrol etmek isteyen İngilizlerin bir adam göndererek yerel halkı Portekizlilere karşı isyana teşvik etmesini, 10 yıl sonrasındaysa isyan kahramanının tehdit oluşturması dolayısıyla bu sefer de onun ortadan kaldırılması için yapılanları anlatan, sömürgecilik üzerine çok iyi bir film. Sömürgecilik tarihinde yaşanmış birçok acı olayı kurgusal bir ada üzerinden ekranlara taşıyan Queimada (1969); tarihin tekerrürünü, gücün maşalarını ve bu maşaların yaktığı masumları sinema aracılığıyla izleyicilerine anlatan; başrolünde Marlon Brando'nun, müziklerinde Ennio Morricone'nin yer aldığı harika bir film. Beyaz adamın sömürmek için bir adayı zaptedişi, uygarlığı vahşet için kullanışı, siyah adamın onurlu mücadelesi, kötülüğün galip gelişi, insanlığın utancı... Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0064866/