İyi Ki Filmler Var

Modern yaşama göre ilkel bulunabilecek şekilde yaşayan kişilerin gezegeninden Dünya'ya gelen bir yabancı, buradaki yaşama uyum sağlamaya çalışır La belle verte (1996) adlı güzel ve düşündürücü bilimkurguda. Hangi yaşam ilkel, hangi yaşam iyidir sorularını soran, yaşama biçimleri üzerine bir beyin jimnastiği. Doğayla uyum içinde, para kullanmadan yaşayan, telepati yetenekleri gelişmiş bir toplum, uzun zaman sonra Dünya'ya bir ziyaretçi göndermeye, orada neler olup bittiğine bakmaya karar verir La belle verte (1996) filminde. Mavi Gezegen hala bıraktıkları gibi midir, griler ve dumanlar içinde midir, yemyeşil ve huzurlu mudur yoksa kaotik ve kavga içinde midir? Modern hayatın yaşandığı ve yaşanmadığı yerlere konuk eden keyifli bir film olan La belle verte (1996), normalleşmiş ve unutulmuş şeyleri göstererek bunlar üzerine tekrar düşünmeye yardımcı olabilecek nitelikte bir yapıt. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0115650/

Atom bombası denemesinin yapıldığı bir çölde görülen devasa karıncaların peşine düşen güvenlik güçleri ve bilimciler, insansoyunu tehdit edebilecek bu felaketi önlemeye çalışır Them! (1954)'te. Peki insansoyu kendi varlığını tehdit edebilecek silahlara karşı karıncadan ibret al sözünü hatırlayabilecek midir? Bir bilimkurgu filmini daha iyi hale getiren en önemli noktalardan ikisini; düşünsel derinliği ve eleştiriyi içeren bir yapıt olan Them! (1954) ile tehlikeli ve düşüncesizce üretilmiş silahların neden olabileceği sorunlara karşı bir uyarı niteliği taşıyan bir mücadeleye konuk oluyoruz. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0047573/

Uzay görevlerine insanların yerine robotların gönderilmesinin daha başarılı sonuçlar almayı sağlayacağı öngörüsünün test edildiği bir uçuşta, insan komutan ile robot mürettebat arasında geçenler üzerinden yapay olan ile doğal olanın çatışmasını, yerlerini kaybetmek istemeyenleri ekranlara taşıyan bir bilimkurgu Test pilota Pirxa (1979). Uzay görevlerinde yapay zekaya sahip robotların ne kadar başarı sağlayabileceği sorusu üzerinden ortaya çıkan bir görev uçuşu ile robotların insanları, insanın da robotu değerlendirdiği, doğal olan ile yapay olanın mücadelesine konuk olduğumuz değerli bir film Test pilota Pirxa (1979). Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0080010/

Jüpiter'in uydusu, bolca buz ve su içerdiği düşünülen Europa'ya yapılan insanlı keşif yolculuğunun belgeselvari bir anlatımı olan Europa Report (2013); bu yolculukta yaşananlar ve burada bulunanlar üzerinden öyküsünü işleyen bir bilimkurgusal beyin fırtınası. Aksiyon yaratma gibi bir kaygı taşımadan, bilimkurgusal bir öykünün bolca gerçekçilik ile beraber anlatıldığı bir film olan Europa Report (2013); insanlı uzay yolculuklarının en uzağını gerçekleştiren bir ekibin başından geçenleri başarılı bir şekilde işliyor. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt2051879/

Soğuk Savaş'ın önemli rekabeti Uzay Yarışı'nı konu alan Countdown (1967); Ay'a bir an önce gidip rakibine üstünlük kurmayı amaçlayan iki ülkenin acelesini, bu süreçte yaşanan siyasi ve psikolojik baskıyı hem bürokrasi hem de bir astronotun eğitilip göreve çıkması üzerinden anlatan iyi bir film. Astronotu bir birey olarak ele alan ve yaşadığı zorlukları, geçtiği aşamaları detaylı bir şekilde işleyen Countdown (1967); rekabetin önlemlerin ve emniyetin esnemesine izin vermeye başladığı bir ortamda hem bilim hem politika içerisinde geçen bir gerilim. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0062827/

NASA'nın Mars'a insanlı uzay aracı gönderme görevini, sonradan fark edilen bir sorun dolayısıyla iptal edip para ve itibar kaybetmek yerine aracı boş olarak gönderip geri getirmeyi ve alıkoydukları astronotları set çekimi ile Mars'ta yürütmeyi seçen yetkililerin planını, bu planın uygulanması sırasında yaşananlara anlatan iyi bir bilimkurgu Capricorn One (1978). İzlediklerimiz ve gördüklerimiz üzerine düşünmemizi sağlayabilecek cinsten bir çıkış noktasına sahip olmasıyla önem kazanan Capricorn One (1978); çıkar uğruna yapılan sahtekarlıkların, çıkarın insan yaşamının önüne geçişinin uç bir kurgusal örneğini sunuyor. Devletlerin, başkanların, makam sahiplerinin itibarlarını korumak, olumlu bir izlenim yaratmak; sermaye sahiplerininse bunu kaybetmemek için kusurlarını örtbas edip olabildiğince saklamaya çalışmak yönteminin peşine takılıp hiçbir değeri ve kuralı ön plana almadan kendilerini düşünmesini bilimkurgusal bir öyküyle başarılı bir şekilde işleyen bir film Capricorn O...

II. Dünya Savaşı'ndan sonra kaçak hayatı yaşayan bir grup savaş suçlusu Nazi'den biri olan bir bilimci, genetik bilimi üzerinde yaptığı araştırmalar ve çalışmalar sonucunda Hitler'e bir çoğul eki daha ekleyip onu klonlamak için uzun yıllara yayılan bir proje yürütür The Boys from Brazil (1978) filminde. II. Dünya Savaşı ve Naziler teması genellikle savaş sırasını işlerken pek işlenmeyen bir açıdan bu konuya yaklaşan The Boys from Brazil (1978); savaşla Nazizm'in sona ermediği ve kırıntılarının peşinde hala hayaller kuranların olduğu bir evrende bu hayalleri bilimle birleştirerek soyu Hitler'den gelen klonlar yaratmaya çalışan bir bilimcinin kontrolsüz ve fanatikçe yaklaşımına, bunu engellemeye çalışan bir savaş mağduruna dair iyi bir bilimkurgu. Genetik biliminin etik sınırlarını, klonlamanın olası tehlikelerini, klonlanmış bir bireyin, klonlandığı birey gibi mi yoksa ayrı bir birey gibi mi değerlendirilmesi gerektiğini düşündürüşü ve sorgulayışı ile de derin bir al...

İşlerinden istifa etmiş ve önemli bilgilere sahip oldukları düşünülen kişilerin getirildiği bir köyde geçen, 50'şer dakikalık 17 bölümden oluşan, birey-toplum-iktidar ilişkisine dair The Prisoner (1967–1968) dizisinde; özgürlüğün hapisköyün sınırları ile çevrelendiği, özgünlüğün hoşgörülmediği bir yerde yaşayan tutsak başkahramanımız 6 Numara, benliğini korumaya ve kaçmak için her yolu denemeye çalışır. Gücü elinde bulunduranların hoşlarına gitmeyen eylemler, bu gücün zorba ve gaddarca kullanıldığı ama bu zorbalık ve gaddarlığın sevimli bir köy imajıyla gizlenmeye çalışıldığı bir hapishanede cezalandırılır The Prisoner (1967–1968)'de. Akılları bulandırılan, bilinçlerini ve bir zamanlar birey olduklarını unutmaları istenen, gücün güdümünde yaşayan zararsız ve iktidarla işbirliği içindeki canlılara dönüştürülmeye çalışılan insanların arasında; eski bir casusun, ondan türlü tuzaklarla bilgi alınmasına karşı koymasını ve özgürlüğünü elde etmek için başkaldırıp kaçma girişimlerinde ...

Bilimkurgu yazarı H. G. Wells'i başkahramanı olarak karşımıza çıkaran Time After Time (1979); Karındeşen Jack'in geleceğe gitmesine yanlışlıkla vesile olan bu aydın adamın zaman makinesi ile geleceğe gelip katili durdurmaya çalışmasını ve değişmiş bir toplum umarken şiddet toplumu ile karşılaşmasını konu alıyor. Bilimkurgu türünün düşünsel ve eleştirel yanını da içeren keyifli ve değerli bir film olan Time After Time (1979); 19. yüzyılın son çeyreğinden 20. yüzyılın son çeyreğine uzanan, yeryüzünde bunca zamandır düzelememiş şiddet sorununu H. G. Wells ve Karındeşen Jack gibi tarihsel karakterler üzerinden anlatan bir yapıt. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0080025/

Voyager 2'nin fırlatılmasından (1977) sonra bu uzay aracındaki Dünya'ya davet içeren iletinin ulaştığı bir uzaylı davete icabet eder. Dünya'yı ve insanı tanımaya çalışan bu kişi ordu tarafından düşman gibi algılanır ve tanıştığı kadınla insanî ilişkiler kurarak peşlerindekilerden kurtulmaya çalışır Starman (1984) filminde. Uzaylılar ve uzaylıların Dünya'yı ziyareti temasını tarihsel bir noktadan, Voyager 2'deki davet ve Dünya'nın tanıtımı mesajlarından yola çıkarak kurgulayan güzel bir film olan Starman (1984); Dünya dışı bir ziyarette bu gezegende hüküm süren şiddetin yetkililerin yaklaşımını belirleyebileceğini ama bir yandan da insancıl yaklaşımın ve dostluğun da kurulabileceğini anlatan iyi bir eser. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0088172/

Düşünsel ve eleştirel derinlikle eğlence ve aksiyonu harmanlamayı başaran ender filmlerden olan Dreamscape (1984); rüyalara girmenin, bu yolla tedavi etmenin ya da bundan yararlanarak zarar vermenin mümkün olduğu bir bilimsel araştırmaya, insanların korkularına ve arzularına, bilinçaltına doğru bir tren yolculuğu. Bilimi insanlığın yararı için kullanma iyiliği ile bundan kendi çıkarları için yararlanma gözü kararmışlığını içeren karakterleri barındıran Dreamscape (1984); bir çocuğun bir canavardan, bir başkanın nükleer felakete sebep olmaktan korktuğu ama hepsinin rüya gördüğü bir dünyada bu karakterlerin yaşamına dokunan eğlenceli bir kahramanla beraber bizleri derinlere daldırıyor. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0087175/

İnsanın insanı sömürdüğü yetmiyormuş gibi Dünya'yı sömürmeye gelen uzaylı Ziyaretçiler, kendilerini barışçıl gibi göstererek, bilimcileri suçlu ilan edip çıkarları için bu gezegeni abluka altına alır V (1983) kısa dizisinde. Bir grup aydın ve cesur insan bir direniş mücadelesi başlatır. Bilimkurgunun düşünsel yanı ile aksiyon yanını bir arada içeren güzel bir kısa dizi olan V (1983); güçlülerin kendi çıkarları için neler yapabileceğini, kitlelerin aldanmaya ne kadar yatkın olduğunu insanlığın var oluşunun tehlikeye girdiği bir ortamda izleyicilerine anlatıyor. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0085106/ Bu kısa dizinin sırasıyla 3 ve 19 bölümlük devam serileri de var: V: The Final Battle (1984): https://www.imdb.com/title/tt0086823/ V (1984-1985): https://www.imdb.com/title/tt0086822/

Denizler altında ne fakirin ne de zenginin olduğu bir yaşam ülküsüne sahip bir bilimcinin oğlu olan çift yaşayışlı bir adam, uzağında yetiştiği kara dünyasıyla, boğulmaktan kurtardığı bir kadına aşık olarak tanışır Chelovek-amfibiya (1961) filminde. Su yüzüne çıkan, para ve kâr nedir bilmeyen bu adam bu kara dünyasında ne kadar soluk alacaktır? Bir bilimkurgu, bir aşk filmi ve bir politik eleştiri niteliğini bir arada taşıyan çok temalı bir eser olan Chelovek-amfibiya (1961); fakir babası bir bilimcinin çalışmalarının gerçek dünyada karşılaştığı zorluklar, saflık, ülküler, güzel hayalleri bozanlar hakkında. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0055844/

Gökbilimciler bir yıldan az bir süre içinde, yaşama elverişli olabilecek bir gezegenin Dünya'yı teğet geçeceğini, hemen ardındansa büyük bir yıldızın insanın kadim yuvasını yok edeceğini keşfeder When Worlds Collide (1951) filminde. Bir Nuh'un uzay gemisi yapılmaya başlanır. İnsansoyunun tamamı öbür dünyaya mı gidecektir yoksa bir kısmı öteki Dünya'ya ulaşabilecek midir? Bir bilimkurgu ve bir felaket filmi olma özelliklerini taşıyan When Worlds Collide (1951); bilimin ışığında hareket eden ve öngörülü davranan insanların yaşama olan katkısı, bilimden ve akıldan uzak olmanınsa yok ediciliği üzerine bir hayatta kalma çabası öyküsü. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0044207/

ABD ve SSCB'nin yakın zamanlarda gerçekleştirdiği nükleer bomba denemeleri Dünya'nın eksen eğikliğini değiştirir ve bunun yanı sıra Dünya Güneş'e yaklaşmaya başlar The Day the Earth Caught Fire (1961)'de. Bir gazetecinin gözünden bu zamanlara, kuraklık içinde kavrulan Dünya'ya Londra'dan konuk oluruz. Bir bilimkurgu filmi olmasının yanı sıra bir gazetecilik ve felaket filmi olma özelliğini de gerçekçilik tonuyla beraber taşıyan The Day the Earth Caught Fire (1961); gezegenini ve yaşam alanını tehdit edecek kadar gelişmiş insansoyunun akılsızlığı üzerine uyarıcı bir hikâye anlatıyor izleyicilerine. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0054790/

Soğuk Savaş döneminde geçen Colossus: The Forbin Project (1970) adlı kafa açıcı filmde ABD, savunma sistemini bir bilgisayara teslim eder. Aynısını SSCB de yapar. Güçlerini birleştiren bu bilgisayarlar dünyanın yönetimine elleri olmamasına rağmen el koyarlar. İnsan, kendi yarattığına mahkûm olacak mıdır, dünya daha güzel bir yer olacak mıdır, iktidar kimdedir? Felsefi, düşünsel ve eleştirel yanları ağır basan, zaman zaman gülümseten bir hikâye anlatan Colossus: The Forbin Project (1970) filmi; insanın, duygudan yoksun şekilde ve mantık çerçevesinde hareket eden bir bilgisayar sistemi kurup sorumlulukları ona yükleme yaklaşımını, bu bilgisayarın hayatı kolaylaştırması ve daha iyi hâle getirmesi hayalini anlatırken bu hayalin gerçekleşmesinde yaşanabilecek olası sorunlara ve insanın makineye mahkûm durumuna düşmesine dair düşündürücü bir eser. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0064177/

Orta yaşlı bir kadına hastalığı dolayısıyla yakın zamanda öleceği söylenir La mort en direct (1980) filminde. Bu, ölüme giden günleri izleyicilerine anlatarak reyting elde etmek isteyen bir televizyoncu, gözüne kamera yerleştirilmiş bir adamı kadınla yakınlık kurarak her anı kaydetmesi için kiralar. Reyting ve dolayısıyla para için bir insanın ölüme giden günlerini kayıt altına almak istemek kadar insanlık dışı bir yaklaşımın gözleri kör etmesi, hayatları mahvetmesi üzerine etik ve ahlaki bir tartışmayı içeren La mort en direct (1980); başkarakteri olan kadının nasıl biri olduğuna ve geçmişte yarım kalmış bir ilişkisine de konuk ediyor bizleri. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0081182/

Öldürmeyi yasallaştıran ve Büyük Av kuralları dahilinde dileyen herkesin bunu uygulayarak şiddet eğilimini devlet kontrolü altında yaşayabileceği bir dünyada geçen La decima vittima (1965); avın ve avcının daha çok gelir elde etmek için ölümü reklam filmine dönüştürme planını ve bir kadın ile bir erkeğin yakınlaşmasını konu alıyor. Bireysel şiddetin ve savaşların ortaya çıkmasını engellemek, şiddet uygulamak isteyenlere yasal yol sunmak için Büyük Av adı altında bir uygulamanın geçerli olduğu bir dünyada insanlık daha iyi bir durumda mıdır, yerinde mi sayıyordur ya da daha geriye mi gitmiştir? Onuncu Kurban (1965) filminde şiddet yoluyla öldürülmenin önemsizleştiği, öldürmenin yüceltildiği ve reklam malzemesi yapıldığı, insancıl değerlerin yerini yasal cinayetlere ve büyük reklamlara bıraktığı bir dünyaya konuk oluyoruz. Eser, ilerledikçe, bu dünyayı anlatmaktan biraz vazgeçip kadın erkek ilişkilerine, av ve avcının tekinsiz bir ilişki kurmasına odaklanıyor. Filmin imdb profili:  h...