İyi Ki Filmler Var

İnsana, harika bir film izlemenin tebessüm ettiren hazzını bırakan, iyi zaman geçirmenin mutluluğunu yaşatan cinsten Die fetten Jahre sind vorbei (2004); anti kapitalist devrimci üç gencin zengin bir adamı kaçırıp mevcut düzeni ve değerleri sorgulamasını anlatan, isyankârlık üzerine çok iyi bir yapıt. Hırsızlık yapmadan, kimseye fiziksel zarar vermeden eylemlerini gerçekleştirmeye çalışan anti kapitalist devrimci gençlerin işlerinin ters gittiği bir olay, onları bir kapitalistle bol bol zaman geçirmek zorunda bırakır Die fetten Jahre sind vorbei (2004)'te. Gençliğin idealleri, değiştirilmek istenen büyük sorunlar ve eleştiri, bir şeyler yapma ve ülkülere ulaşma inancını ateşli şekilde taşıma üzerine, bol bol sorgulama içeren çok güzel bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0408777/

Annesinin, oğlum dahi sendromu ile üzerine titrediği bir harika çocuk, dahilik ilgisinden uzak ve normal bir çocukluk yaşamak için sıradan biri gibi görünmeye karar verir. Bu sırrını sadece, çok sevdiği ve çok zaman geçirdiği dedesi ile paylaşır Vitus (2006) filminde. Çocuğun mesleğini düşünme, onun yaşamını onun seçimine göre değil de kendi beklentilerine göre şekillendirme baskısı altında bırakılan özel bir çocuğun yeteneklerine ve büyüme öyküsüne bol bol müzik ile beraber konuk oluyoruz Vitus (2006) adlı güzel filmde. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0478829/

İsviçre Alpleri'nde yalıtılmış bir yaşam süren dağ insanı bir ailenin trajedisini anlatan Höhenfeuer (1985); bu ailenin sağır oğlu ve genç kızının ilişkisine, dağ yaşamına ve medeniyetten uzaklığa dair. Zengin manzaralar içeren, iyi bir görüntü yönetmenliğine sahip olan Höhenfeuer (1985); yılın farklı dönemlerinde dağdaki bir eve ve bu evin ahalisinin yaşamına, birbirleri ile olan ilişkilerine, aşağıdaki şehir insanlarından uzakta, kendi dünyalarındaki hayatlarına yalın bir anlatımla konuk ediyor izleyicilerini. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0093235/

Bir grup erkeğin iyi bir gelir vaadiyle katıldığı, şiddet içermeme koşulu içeren yapay hapishane mahkumluğu ve bu hapishanenin gardiyanlığı görevinde bilimciler deneklerin davranışlarını gözlemler Das Experiment (2001) filminde. Otorite, itaat, başkaldırı, sağduyu gibi kavramlar deneklerde nasıl vücut bulacaktır? Düşündürme yanı baskın olan, sonlarına doğru aksiyon da içeren Das Experiment (2001); bilimcilerin, insanlar üzerindeki deneylerde hangi sınırlarda kalmaları gerektiğinden gücü ele geçirenlerin bunu kullanırken nasıl hastalıklı bir hale bürünebileceğine kadar birçok uca dokunan iyi bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0250258/

Edebiyat uyarlaması filmlerin önemli yönetmeni Volker Schlöndorff, Homo Faber (1991)'de; duygu, sanat, yaratıcılık gibi değerleri ön plana alan bir kadın ve genç kızı ile mekanik şeylere, sayılara ve gerçeklere önem veren bir adamın yollarının kesişip ayrılmasını anlatan bir trajedi. Bir yol ve aşk filmi olma özelliğini de taşıyan Homo Faber (1991); Amerika'dan Fransa'ya, İtalya'dan Yunanistan'a uzanan bir yolculukla hem bir ilişkiyi ve geçmişi hem de duygularla gerçeklerin çatışmasını, kişinin kendi değerlerinin bazen onu çizebildiği kaderi resmeden değerli bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0102050/

İki Almanyalı dönemin sonlarında geçen Die Stille nach dem Schuss (2000); kendisini Doğu'ya yakın hisseden bir teröristin eylemlerine, Batı'da aranışına ve Doğu'da kontrollü bir şekilde, yeni bir kimlikle yaşamını kurmasına izin verilişine, bu hayatta yaşadığı zorluklara ve geçmişinin silinememesine dair iyi bir film. Terör ve devlet çatışmasını bir birey öyküsü ile beraber anlatan, bunu yaparken Doğu ve Batı Almanya'ya, iki farklı dünyaya konuk olmayı sağlayan, bir teröristin eski hayatını geride bırakıp yeni bir yaşama başlamasını ve karşılaştığı sorunları içeren, görünüşte özgür ama gözetim altında yaşayan bir kadının başından geçenleri konu alan değerli bir film Die Stille nach dem Schuss (2000). Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0234805/

1944 yılının sonlarına, Nazi işgali altındaki Paris'in bu şekildeki son anlarına götüren Diplomatie (2014); kentin askeri valisi Choltitz'in, Hitler'den gelen şehri yakıp yıkma emrine itaat etmemesini, bu süreçte onu ikna eden bir diplomatın çabasını anlatan iyi bir film. Savaş gibi vahşi bir zamanda akıl, mantık, ahlak ve vicdan gibi kavramları ön plana çıkaran ve bunların varlığının yok oluşa karşı koyabileceğini gösteren bir öykünün içinde bir askerle bir diplomatın kurduğu dostluk; emre itaat mi yoksa akla ve vicdana uymak mı çatışmasının derinlerine uzanan değerli bir buçuk saat vadediyor Diplomatie (2014)'te. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt3129564/

Müziğin insanın sesi, kimliği olmasını anlatan, zengin arşiv görüntülerine ve röportajlara sahip harika bir hazine niteliğindeki Aşk, Mark ve Ölüm (2022) belgeseli; Türkiye'den Almanya'ya çalışmak için giden insanlarımızın misafir işçiliğini, gurbet hayatını, maruz kaldıkları yabancı düşmanlığını, zorlu çalışma koşullarını, orada doğup büyüyen nesilleri şarkılar üzerinden konu alıyor. Türk-Alman ilişkilerine dair son derece zengin sosyal, kültürel, evrensel, politik ve sanatsal bir motife sahip Aşk, Mark ve Ölüm (2022); gurbete giden işçilerin çektikleri sıkıntıları, oraya tutunma çabalarını ve aşağı görülmelerine karşı çıkıp ben de insanım ve benim de anlatacaklarım var demelerini 60'lardan günümüze uzanan bir yolculukla, bol bol müzikle, müziklerin ve onların içindeki sözlerin anlatımıyla izleyicilerine sunuyor. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt13588944/

II. Dünya Savaşı'nın hemen sonrasında Almanya'ya çalışmak için gelen Alman kökenli bir Amerikalının tren kondüktörlüğü mesleğini icra ederken ülkenin içinde bulunduğu hâli, kargaşayı, sabotajları, farklı bir boyutta devam eden savaşı deneyimlediği, oldukça özel bir atmosfere sahip iyi bir film Europa (1991). Max von Sydow'un sesiyle, yönetmeninin tarzıyla değer kattığı, çoğunluğu trende geçen ender filmlerden olan Europa (1991); tarafsızlık ve yardımseverlik gibi saf duygular içindeki genç bir adamın, savaşın harap edip böldüğü bir ülkedeki yaşamı derinden deneyimlediği özel bir yapıt. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0101829/

Filme adını veren üniversite öğrencisinin, abisinin ve bir arkadaşlarının vatana ihanet iddiasıyla yargılanıp idam edilmelerini anlatan, gerçek olayları konu alan Sophie Scholl - Die letzten Tage (2005); bildiri hazırlayıp dağıtan, savaşın sona ermesi için talepte bulunan, Nazi iktidarını eleştiren insanların maruz kaldıklarını çok başarılı bir şekilde yansıtan değerli bir yapıt. Düşünce ve ifade özgürlüğü, protesto hakkı gibi temel gerekliliklerin hiçe sayıldığı ve ''ya bizim istediklerimizi benimsersiniz ya da hain ilan edilirsiniz'' düzeninin hakim olduğu bir korkunç ortamın yaşamları yok ettiği, ne yazık ki gerçek olayları konu alan, içerisinde bol bol düşünsel tartışmaya da yer veren etkileyici bir film Sophie Scholl - Die letzten Tage (2005). Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0426578/

İzleyicilerini II. Dünya Savaşı sırasında Yunanistan'ın Kos adasına götüren Lebenszeichen (1968); burada bir şey yapmadan geçen günlerinde boğulan birkaç askeri, askerlerden birinin cinnet geçirmesini iyi bir görüntü yönetmenliği ve yerel tınıya sahip müziklerle anlatan değerli bir film. Çoğunluğu Almanca olmakla beraber yer yer Yunanca da içeren bir film olan Lebenszeichen (1968); hem bir Yunan adasının atmosferini yaşamak ve eski medeniyetlerin kalıntılarının arasında zaman geçirmek hem de savaştan uzakta ama silah altında yaşamlarına devam eden askerlerin psikolojilerini deneyimlemek açısından da iyi bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0063218/

1914 yılının Noel'inde geçen Joyeux Noël (2005) adlı insancıl filmde Almanlara karşı Fransız ve İskoç askerlerinin bulunduğu bir savaş alanında, savaşmak yerine bir günlüğüne dost olmayı seçen askerlerin öyküsü anlatılıyor. I. Dünya Savaşı filmleri arasında konusu itibarıyla özel bir yere sahip olan Joyeux Noël (2005); cephede düşmanla şarkı söylemeye, bir iki tek atmaya, birbirine eşlerinin fotoğrafını göstermeye, tanımadığı ve dillerini anlamadığı insanlarla aynı korkuları paylaşmaya ve bu sözde çılgınlığa üstlerin verdiği tepkiye dair. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0424205/

30'ların sonundan önce Almanya'dan kaçan bir ailenin yaşamına Kenya'da devam etmesini, savaştan ama evden de uzak sürdükleri hayatlarını, buradaki halkla ve kültürle iç içe olmalarını, buralı olmaya başlamalarını, yurtlarına dönmelerini konu alan güzel bir film Nirgendwo in Afrika (2001). Öyküsünü bir çocuğun anlatımı üzerinden sunan, bu çocuğun çevreye ve kültüre uyum sağlayarak burada mutlu olmasını ve Afrika'yı sevmesini izleyicilerine aktaran Nirgendwo in Afrika (2001); II. Dünya Savaşı'na savaşı göstermeden, savaşın uzağında ama savaşın etkileri altındaki insanlar üzerinden konuk ediyor bizleri. En çok da Afrika'ya konuk ediyor... Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0161860/

Lizbon'a gelen bir gemi işçisi, burada öylece vakit geçirirken ve Cenevre'deki sevgilisine mektuplar yazarak hayatını anlatırken kaldığı oteldeki bir işçi kadınla ilişki kurar; kendine özgü tarzı ve bir mekân olarak kenti kullanışıyla öne çıkan Dans la ville blanche (1983) filminde. Başrolünde Bruno Ganz'ın ve Lizbon'un yer aldığı Dans la ville blanche (1983); orta yaşlarını yaşayan bir denizcinin aklındaki ve kalbindeki sisler arasında dolaştığımız, bir ilişkinin oluşmasına, yaşanmasına ve devam edememesine konuk olduğumuz bir aylak adam öyküsü. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0085400/

İstanbul'da yapılan müzikleri kaydetmek için bu şehre gelen bir Alman'la beraber yolculuğa çıktığımız Crossing the Bridge: The Sound of Istanbul (2005) belgeseli; Müzeyyen Senar'dan Erkin Koray'a, Sezen Aksu'dan Roman müziğine ve rock müziğine; sazdan klarnete, uttan kanuna; sokak müziğinden düğün müziklerine kadar uzanan, büyük bir kültürel çeşitlilikle, bu ülkenin zenginlikleriyle dolu harika bir eser. Birbirinden özel müzisyenleri, birbirinden farklı müzik tarzlarını, coğrafyanın ve kültürel zenginliklerin yarattığı çeşitlilikleri, rengârenk tonları, türlü türlü hikâyeleri içeren, baştan sona bir müzik ve kültür ziyafeti olan, tekrar tekrar izlenesi; müzik, İstanbul ve Türkiye hakkında yapılmış en değerli belgesellerden biri Crossing the Bridge: The Sound of Istanbul (2005). Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0459242/

1942 yazında başlayıp 1943 kışında Almanların başarısızlığı ile sonra eren, Kafkasya civarındaki, günümüzde adı Volgograd olan stratejik şehrin kuşatma altına alındığı dönemde bir grup düşük rütbeli askerin savaştan gittikçe uzaklaşmaya başladığı bir ortamda; ordudan kopuşa, yenilgiye, savaşın soğuk yüzüne dair bir film Stalingrad (1993). Korkan asker, firar etmek isteyen asker, kendisine anlatılan hikâyelere olan inancını kaybedip savaşın ortasında kendi canının anlamsızlık ve hiçlik içinde yok olmak üzere olduğunu düşünen asker karakterlerini içeren Stalingrad (1993) filmi; Almanların II. Dünya Savaşı'ndaki en önemli başarısızlıklarından olan meşhur kuşatmayı birey hikâyeleri üzerinden, bütünü oluşturan parçalar olarak başladıkları kuşatmada gerçekleri gördükçe bu bütünden gittikçe uzaklaşan karakterler üzerinden anlatıyor. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0108211/

1944'ten 1952'ye kadar uzanan bir zaman diliminde geçen So weit die Füße tragen (2001); savaşta esir düşen ve Sibirya'da çalışma kampında mahkûm edilen bir Alman'ın buradan kaçıp karlar ve yeşiller içindeki bir coğrafyadan Orta Asya'ya uzanan Odisseusvari destansı yolculuğunu anlatan çok güzel bir film. Sinemada genellikle Alman esir kamplarına konuk olmamızın aksine bu film; savaşta yenilmiş Almanya'nın bir askerinin Rus esir kampındaki mahkûmiyetine, ailesine kavuşma azmine, zorlu bir coğrafyada yaşadığı hayatta kalma ve yakalanmama mücadelesine dair, çok geniş bir alanda geçen, farklı farklı öyküler içeren, farklı kültürlerin içine konuk olmayı sağlayan bir epik yolculuk So weit die Füße tragen (2001). Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0277327/

1936 Berlin Olimpiyatları öncesinde, henüz tırmanılamamış, yaklaşık 4 bin metrelik Eiger Dağı'nın zorlu kuzey yamacına Alman dağcıların tırmanması arzu edilir. Amatör bir ruhla zirveye ulaşmak isteyen dağcıların trajik öyküsünü o dönem bu tırmanışı yakından takip eden gazeteciler üzerinden de anlatan iyi bir film Nordwand (2008). Bir yanda tutkularını ve amatör ruhlarını yaşayan dağcıların çabası, diğer yanda başarı sonucunda ulusal bir gösteri yapmak ya da trajedi sonucunda kopacak sansasyon için konuya eğilen basın Nordwand (2008) filminde bir arada yer alıyor. Dağ ve çevresi, kar ve buzul, tipi ve rüzgâr, dağın içindeki tren yolu ve tüneller, çok riskli bir tırmanışa dair gerçekçi çekimler filmin sinematografisinde yer alıyor. Bu zorlu rotayı aşan ilk dağcılar bunu 1938 yılında başarmış. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0844457/

Zayıflayan Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun (1867-1918) I. Dünya Savaşı öncesindeki durumuna konuk olduğumuz Oberst Redl (1985) filmi; tarihe hain ve casus olarak geçen, sıradan bir ailenin çocuğu Alfred Redl'ın orduda yükselip istihbaratın başına geçişi ve düşüşü üzerine. Bir imparatorluğun bir arada kalmasını sağlayan dinamiklerle bir imparatorluğun parçalanmasına neden olan etkenleri başarılı bir şekilde anlatan Oberst Redl (1985); idealizm ve çalışkanlık ile elde edilen makamlarla gelen iktidara rağmen üst makamlar tarafından güvenilmeyip komplo ile karşı karşıya bırakılmanın yarattığı açmazları psikolojik olarak da başarılı bir şekilde anlatıyor. Tarihsel gerçeklerle ne kadar uyumlu olduğu şüpheli olsa da eğer bir kurgusal film olarak Oberst Redl (1985)'e bakılırsa; eserde sıfırdan başlayıp orduda yüksek bir mevkiye gelmiş, imparatoruna bağlı bir adamın tahtın varisinin siyasi amaçları yüzünden komploya kurban gitmesi, gençliğinde imparatora safça bağlı bir adamı...

Gerçek bir hikâyeyi konu alan Der Tunnel (2001); 1961'de Doğu Almanya'dakilerin Batı'ya kaçmasını önlemek için yapımına başlanan ve 1989'da yıkılan Berlin Duvarı'nın ilk yıllarında sevdiklerini yer altından yanlarına almak için tünel kazan bir grup insanın öyküsü. Filmde belirtildiğine göre 60'lı yıllarda birçok tünel açılmış ve bu eser onlardan birinin hikâyesini anlatıyor. Der Tunnel (2001), insanların neden Doğu'dan Batı'ya geçmek istediklerine dair çeşitli örneklerle baskıcı bir toplum yapısının ve insanları zorla bir yerde tutmanın sonuçlarına dair eleştiriler de içeriyor. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0251447/