İyi Ki Filmler Var

19. yüzyıl sonunda Japonya'da bir köyde geçen Ai no bôrei (1978); kendisinden büyük ve evli bir kadına aşık olan genç bir adamın bu ilgisine karşılık bulmasını, çiftin kocayı ortadan kaldırma planını ve eylemlerinin yıllar boyunca onları boğmasını anlatan, tutkuyu ve insanın peşini bırakmayan suçluluğu konu alan, bunu kendine özgü şekilde sunan özel bir yapıt. Yer yer korku öğeleri taşısa da doğrudan korku filmi kategorisinde değerlendirilemeyecek bir film olan Ai no bôrei (1978);  ana karakterlerinin her şeye rağmen ve her şeyi göze alarak duygularını yaşamasını ve tüm bunların getirdiği sonuçları, yarattığı atmosferle de çok başarılı bir şekilde anlatıyor. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0077132/

Zengin bir işadamının hastalığından dolayı yakında öleceğini öğrenmesiyle son aylarında gayrimeşru çocuklarını bulup mirasını nasıl pay edeceğine karar verme sürecini konu alan Karami-ai (1962); paranın baştan çıkarıcılığı, insanın bencilliği ve yiyicilerin çokluğu üzerine. Hayatını daha da zengin olmak için çalışmaya adayarak, bu güçle çok sayıda kadınla birlikte olarak geçirmeye çalışan bir adamın pek de hesaplı olmayan yaşam muhasebesinin yanı sıra bu adamın etrafındaki birçok kişinin pastadan pay almak için attıkları taklalar, büründükleri yüzler anlatılıyor zarif bir şekilde, Karami-ai (1962) adlı iyi filmde. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0056135/

Bir tayfun sonrasında yaşanan felaketten istifade işlenen cinayetlerin izinin sürüldüğü, kendisine yapılan iyiliği unutmayan bir geyşanın sadakatini ve hayata baştan başlayan bir adamın geçmişinin on yıl sonra yeniden karşısına çıkmasını konu alan, iyi bir polisiye Kiga kaikyô (1965). Bir dizi cinayetin soruşturulması ve izlerin bir yere götürmemesi ama on yıl sonrasında bir başka cinayet üzerinden izlerin birleşmesi ile öyküsünü anlatan Kiga kaikyô (1965); farklı bakış açılarından anlatılan öyküleri, varsayımları ve gerçekleri, unutulmayanları ve yok edilenleri anlatan, savaş sonrası Japonya'sına konuk eden değerli bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0279901/

Gorki'nin Ayaktakımı Arasında adlı oyunundan uyarlanan, izbe bir pansiyonda ve onun çevresinde geçen Donzoko (1957); sefil hayatlar süren birkaç kadın ve erkeğin yaşamlarına, bu hâle nasıl düştüklerine, ev sahipleri ile olan ilişkilerine dair, kasvetli bir atmosfere sahip iyi bir film. Her bir karakterinin öyküsünü anlatan, her bir karakterle az ya da çok tanışıklık kurmayı sağlayan, yokluk içinde hayatlarını sürmeye çalışan insanların sanki gökten düşmüşler de bir anda böyle bir hayatın ortasında kendilerini buluvermiş kader mahkûmlarıymışlar gibi süregiden varlıksız varlıklarını derinlemesine anlatan değerli bir oyun ve film Donzoko (1957). Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0050330/

Ölüm sonrasına dair fantastik anlatılardan biri olan Wandafuru raifu (1998); ölümlerinin ardından bir anı seçmeleri istenen kişilerin bu anısını canlandırmakla ve ardından onları sonsuz yolculuklarına uğurlamakla görevli kılınmış anı seçmemiş ölülerin bir haftalık mesaisine ve herkesin yaşamlarını sorgulamasına dair. Genellikle büyük bir prodüksiyon ile, sıkça komedi ile iç içe geçirilerek işlenen ölüm sonrası yaşam kurgularından farklı bir konuma sahip olan ve bir Japon filminden beklenebilecek dram ve yalın anlatım tarzını barındıran Wandafuru raifu (1998); farklı yaşamlara, farklı anılara, keşke'lere ve iyi ki'lere sahip insanların anıları arasında bir yolculuk. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0165078/

Japonya'nın teslim oluşunu bildirdiği 15 Ağustos 1945 gününde yaşananları konu alan Nihon no ichiban nagai hi (1967); savaşı sona erdirmek istemeyenlerin karşı çıkışını, bir grup askerin darbe girişimini, yaşanan uzun günü anlatan çok iyi bir tarihsel film. İmparatora bağlılık, emir komuta zinciri, tüm olumsuzluklara rağmen hâlâ savaşmak isteyenler ve daha fazla zarar görmemek için Potsdam Bildirisi'ni kabul etmek gerektiğini düşünenler Japonya'nın En Uzun Günü (1967) filminde izleyicilere anlatılıyor. Teslim olma kararının alınma süreci, imparatorun fermanının kayda alınması ve saklanması, ferman radyoda yayınlanmadan önce işleri terse çevirmek isteyen bir grup askerin başkaldırıp teslim olmayı reddetmesi ve onların uğradığı başarısızlık, yenilmiş bir ülkenin içinde yer aldığı durum filmin başarıyla anlattıkları arasında.  Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0062041/

Hasta eşinin hayatının son aylarını yaşamasının hüznünü taşıyan bir polisin mesleğindeki sert, karısına karşı son derece insancıl yaklaşımını anlatan, güzel bir film Hana-bi (1997). Bir mafya, soygun ve yol filmi özelliklerine de sahip olan Hana-bi (1997); eşi ölmek üzere olan bir polisin bu son günleri onunla nasıl geçirdiğine odaklanan; soğukkanlı ve duygularını belli etmekten uzak, özel bir başkaraktere sahip, iyi bir eser. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0119250/

İş arayarak dolaşan, çocuğuyla beraber yaşayan bir maden işçisi, gönderildiği ıssız kasabada gizemli bir saldırıya uğrar Otoshiana (1962) filminde. Kasaba neden ıssızdır, saldıran kimdir ve neden saldırmıştır? Bundan sonra neler olacaktır? Fantastik ögeleri de içeren bir film olan Otoshiana (1962); sendikalar arası çekişme, maden işçiliği, işsizlik, yalnızlık, fakirlik, kötülük ve ölüm sonrası gibi farklı temaları bir arada içeren değerli bir eser. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0203612/

7 Aralık 1941 Pazar gününde sabah saatlerinde Hawaii'deki İnci Limanı'nda yer alan Amerikan donanmasına Japonların gerçekleştirdiği baskını detaylı olarak anlatan, İngilizce ve Japonca konuşulan, Akira Kurosava'nın da emeği geçenleri arasında yer aldığı iyi bir film Tora! Tora! Tora! (1970). Baskını büyük bir prodüksiyonla aksiyonu ön plana çıkararak anlatma ucuzluğunu göstermeyen Tora! Tora! Tora! (1970); II. Dünya Savaşı'nın dönüm noktalarından olan ve ABD'nin savaşa girmesine sebep olan bu olayı politik atmosfer ve askerî kanat ile beraber, tarihsel gerçekler bağlamında anlatıyor. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0066473/

16. yüzyıl sonu ile 17. yüzyıl başında Japonya'da geçen 9 saatlik Shogun (1980); bir İngiliz denizcinin yolunun bu uzak diyara düşmesini ve buradaki iki kutuplu siyasi ortamda bir derebeyinin himayesi altında yükselmesini, Batı ile Doğu'nun birbirini daha fazla tanımaya başladığı bir dünyayı, Japon kültürünü anlatan çok güzel bir kısa dizi. Farklı kültürlerin arasındaki dil engelini de gerçekçi bir şekilde gösteren ve sık sık konuşulanların orada bulunan bir karakter yardımıyla tercüme edildiği sahneleri de içeren Shogun (1980); Japonya'yı ve Japoncayı yakından tanımaya yardımcı olan, misyonerleri ve sömürgecileri, Japonya'nın iç ve dış sorunlarını, bambaşka bir diyarda yaşamaya başlamış bir karakterin buraya uyum sağlama çabasını anlatan iyi bir kısa dizi. Dizinin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0080274/

6 Ağustos 1945'te atılan ilk atom bombasının nasıl atıldığını ve sonrasında yaşananları tanıklar eşliğinde ve de canlandırma tekniği ile gerçek görüntüleri bir arada kullanarak anlatan çok iyi bir BBC belgeseli (gerçi hangisi iyi değil ki) Hiroshima (2005). Tarihsel ve trajik bir olayı öncesi, sırası ve sonrası ile beraber yalın ve çarpıcı bir şekilde anlatan, belgesel türünün hakkını fazlasıyla veren, birçok ders ve bilgi alınabilecek bir eser Hiroshima (2005). Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0475296/

Bir süpermarketle mücadele hâlindeki bir bakkalın işletmecisi olan orta yaşlı ve dul bir kadın genç bir adamın yengesidir Midareru (1964) filminde. Bu iki kişi arasındaki oluru olmaz ilişki güzel bir melodram çıkarır ortaya. Bir erkeğin kendinden epey büyük bir kadını sevmesi, bir erkeğin vefat etmiş abisinin eşini sevmesi ve dul bir kadının toplumdan çekindiği için bir ihtimali reddetmesi üzerine kurulu; insancıl, saf duygularla dolu değerli bir eser Midareru (1964).  Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0058349/

Kendine has bir tarza ve atmosfere sahip o güzel filmlerden olan Tampopo (1985) adlı Japon işi komedi; erişte lokantası işleten bir kadının hayatına girip onun ustalaşmasına yardım etmeye çalışan erkeklerle beraber ortaya çıkan ve yemek, yemek yapmak, yemek yemek ile aşk üzerine oldukça keyifli bir hikâye anlatıyor. Adeta her bir sahnesini yemeklerle, yemek yemekle ve yemek yapmakla özdeşleştirmiş bir film olan Tampopo (1985), hayatımızın bu ayrılmaz parçasının yaşamlarınızda ne kadar önemli bir yer ettiğini ve iyi yemeğin ne kadar özel bir şey olduğunu bizlere hatırlatıyor. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0092048/

Sıra dışı ve çarpıcı filmlerden olan Kôshikei (1968)'de Japonya'da yaşayan bir Koreli idama mahkûm edilir. İdam denemesinden sağ çıkan bu adama nasıl bir prosedür uygulanacağı devlet yetkililerinin aklını karıştırır; ortaya bilinçaltının yansıması olan bir evren çıkar. İdam karşıtı filmler arasında yer alan ve başlangıç yazıları arasında adalet bakanlığının 1967 yılında yaptırdığı anktette %71 oranında idamın desteklendiği sonucunun bulunduğu belirtilen Kôshikei (1968), hem Japonya'da yaşayan Korelilere Japon toplumunun yaklaşımına hem de idam cezasının içindeki çelişkilere dair, asıl suçlunun kim olduğunu da sorgulatan ilginç bir eser. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0063198/

Bir mahkeme filmi olan Tsuma wa kokuhaku suru (1961), eşiyle ilişkisi olduğunu düşündüğü arkadaşını ve eşini kendisiyle dağa tırmanmaya davet eden ve bu tırmanışta halatta en altta asılı kalan, halatı eşi tarafından kesilen bir adamın kaza sonucunda kasten mi yoksa zorunluluk hâli dolayısıyla mı öldürüldüğünü hem hukuk hem de ahlâk açısından tartışıyor. Hukuk önünde suçlu olup olmamak durumu ile toplum önünde suçlu olup olmamak durumunu başarılı bir şekilde anlatan Tsuma wa kokuhaku suru (1961) filmi aynı zamanda bireyin bakışına göre yanlışın ne olduğuna aşkın penceresinden bakıyor. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0055551/

Japon toplumunun sinir uçlarıyla oynamayı seven bir yönetmen olan Yasuzô Masumura'nın Seisaku no tsuma (1965) filmi izleyicilerini 20. yüzyılın başındaki Japonya'ya götürüyor. Genç bir dul kadın ile askerden dönen bir adam köy halkının öteki ilan ettiği insanlar olur. Ailesinin refahı için zengin bir yaşlı adamla evlenip dul kalan bir kadın köyüne geri döner. Örnek asker, köyün en iyi erkeği olarak görülen bir adamsa bu tüm ön yargılara rağmen bu kadınla evlenmek ister. Köy halkının öteki ilan ettiği ve dışladığı genç kadından sonra bu kadına gönül koyan adam da büyük bir nefretle karşılaşır. Araya giren savaş bu çifti bir süreliğine ayırır Seisaku no tsuma (1965) filminde. Kadın erkeğin savaşa gitmemesi için ne yapacaktır? Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0140542/

Güzelliğini kelimelerle anlatmaya çalışmanın hem bunu yaşamamış olanlara hem de kelimelerin yetersizliğine haksızlık anlamına geleceği Akai tenshi (1966) adlı tempo sorunu olan yılına göre iyi film; hemşire olduktan sonra bireyin değerinin yok olduğu savaşta görev yapmaya başlayan bir kadının, emrinde çalıştığı hayata küsmüş doktorla yaşadığı ilişkiyi konu alıyor. Aynı zamanda hemşirenin aldığı diğer görevleri de içeren kısımlara sahip Akai tenshi (1966) filmi, bir doktorun ve bir hemşirenin savaş şartları altında görevlerini hakkıyla yerine getirebilmelerinin mümkün olmadığı bir ortamda geçiyor. Bir yanda ölüp giden insanlar, bir yanda korkunç savaş, bir yanda da içinde en güzel insani duyguları taşıyan bir kadın. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0139820/