İyi Ki Filmler Var

Sinema sanatını da etkilemiş olan, Bertolt Brecht'in epik tiyatro kuramını konu alan yazılarından oluşan Epik Tiyatro Üzerine'de; gerçekmiş gibi sunulan duygusal bir illüzyonla anlatılan öykülerin yerine duygusal kendini kaptırışı önlemek amacıyla eserin gerçek olmadığının yabancılaştırma efektiyle vurgulandığı ve izleyicilerin daha fazla düşünmeye, eleştirel tutum takınmaya yönlendirildiği bir anlatım biçimi bizlere sunuluyor. Dilimize Kâmuran Şipal'in çevirdiği Epik Tiyatro Üzerine, Aristotalesçi gerçekçi anlatım yöntemine karşıt olarak geliştirilmiş politik ve toplumsal bir kuram olan epik tiyatroya dair önemli ve düşündürücü bilgiler içeriyor. Klasik dram tiyatrosunun karşısına çıkarılan epik tiyatro, eserlerin nasıl oynanması gerektiği ve izleyicilerin kendilerini bir illüzyonun içerisinde kaybetmek yerine nasıl öykü üzerine daha fazla düşünebilecekleri üzerine geliştirilmiş fikirleri içeriyor. Tiyatro ve dolaylı olarak, bu sanattan ve bahsi geçen kuramdan etkilenmiş o...

Ünlü Rus tiyatro yönetmeni Konstantin Stanislavski Bir Aktör Hazırlanıyor adlı bu eserinde oyunculuğa ilgi duyan sanatseverlerin yararlanabileceği bir şekilde, bir kurgu içerisinde oyunculuk üzerine dersler veriyor. Doğrudan sinema ile değil de tiyatro ile alakadar olsa da sinema ve tiyatro ilişkisi oyunculuk bağlamında ilintili iki konu olduğu için sinemaseverlerin de bu kitabı okumak isteyebileceklerini düşündüğümden eseri bloğumda paylaşmak istedim.

Edmond Rostand'ın aynı adlı oyunundan uyarlanan Cyrano de Bergerac (1990) filminde sivri dilli bir şair, bir aşık ve usta bir asker olan Cyrano'nun tutku ve sufle dolu hayatını izleme şansı elde ediyoruz. Filmin başrol oyuncusu Cyrano'yu Gerard Depardieu canlandırmaktadır. Roxane karakterini ise Dünyanın Tüm Sabahları filminden tanıdığımız Anne Brochet oynamaktadır. Kuzeni Roxane'a aşık olan Cyrano, bu aşkını kendisini uzun burnundan dolayı çirkin bulduğu için ona açamaz. Roxane genç ve yakışıklı bir erkek olan Christine'den hoşlanır. Christine de Roxane'dan hoşlanmaktadır ama güzel konuşamadığı için onunla iletişime geçemez. Bir gün Roxane, Cyrano'nun bölüğünde yer alan  Christine'den hoşlandığını Cyrano'ya açıklar. Bu günden sonra Cyrano Christine ile dost olur ve Roxane'a, onun hoşlanacağı edebi ve zarif sözleri söyleyebilmesi için Christine'e suflörlük yapar. Araya bir savaş girer. Cyrano her gün ölümü göze alarak büyük bir tutkuyla ...

Samuel Beckett'in bir dünya klasiği olan tiyatro eseri Godot'yu Beklerken, bu filmde bir filmden ziyade bir tiyatroda bir tiyatroyu izler gibi izleyicilerle buluşuyor. O nedenle oyunun bir sinema uyarlaması demek istemiyorum bu güzel filme.  Waiting for Godot (2001)'de iki arkadaş, Vladimir ve Estragon, ıssız bir yol kıyısında Godot adındaki bir kişiyi beklerler. Bu arada birbirleriyle içinde bulundukları durum ve başka konular hakkında sohbet ederler. Yoldan geçen Pozzo ve onun kölesi Lucky ile tanışırlar. Zaman geçer, onlar bekler ama Godot bir türlü gelmek bilmez... Film bir stüdyoda çekilmiş olduğu için kısıtlı bir alan içerisinde hikayeyi izliyoruz. Bu da filmi filmden çok tiyatroya yaklaştırıyor. Sinemanın teknik imkanları içerisinde açık alanda çekilmiş olmasını daha çok isterdim bu çok güzel filmin. Tiyatrosunu canlı olarak izlemeyi en çok istediğim eserlerden olan Godot'yu Beklerken'in bu yorumunu kitapla da kıyasladığımda gördüm ki film esere büyük...