İyi Ki Filmler Var

Başrolünde Gene Hackman'ın yer aldığı Night Moves (1975), eskinin Amerikan futbolu oyuncusu, şimdinin özel dedektifi olan, özel hayatı pek de iyi gitmeyen bir adamın genç bir kızı bulmak için çalışırken içine girdiği araştırmanın öbür yüzüne uzanan bir hikâyeyi anlatıyor. Birçok özel dedektif filminin aksine aksiyon peşinde olmayan bir film olan Night Moves (1975), hem dedektifin özel hayatına hem de bir yandan sürdürdüğü işinde karşılaştığı çetrefilli bir olaya konuk ediyor bizleri Florida açıklarında. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0073453/

Southampton Limanı'ndan ABD'ye doğru yola çıkan Britannic isimli transatlantikte yedi adet bomba olduğu fidyeci tarafından bildirilir Juggernaut (1974) filminde. Bir bomba uzmanının ekibi gemiye intikal ederek ölümle yaşam arasındaki kısıtlı saatleri değerlendirmeye çalışır. Bir bomba imhacının işini yaparken yaşadıklarını gerçekçi ve gerilimli şekilde başarıyla anlatan Juggernaut (1974), aynı zamanda içerisindeki bombalar gibi zekice yerleştirilmiş eleştirel diyalogları ile sadece seyirlik bir film olmanın daha ötesinde olduğunu bir açıdan daha gösteriyor. Öte yandan dünya genelinde terör eylemlerinin artış gösterdiği bir zamanda yapılan Juggernaut (1974), hükûmetlerin bombalı fidyecilere prim vermemek için fidyenin ödenmesine karşı oluşunun bir yansımasının yaşandığı bir hikâye anlatıyor. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0071706/ Not: Filmin Türkçe altyazısı kolay bulunamıyor. Burada mevcut:  https://www.opensubtitles.org/tr/subtitles/6384329/juggernaut-tr

Özellikle 2010'lu yıllarla beraber aracı dijital platformlara para ödeyerek film izlemek son derece popülerleşti. İnternetin bu kadar önemli ve yaygın olduğu bir dünyada dijital olarak baş başa olunabilen bir alan olan sinema da buraya taşındı birçok kişi için. Bu yazıda tartışmak ya da üzerine düşünmeye davet etmek istediğim konu ise yeni olmayan bir filmi izlemek için aracı bir dijital platforma para ödemek durumu. Neden ''yeni olmayan'' diye kısıtlamaya gittim? Çünkü yeni bir filmin ticari getirisi, ticari getiri ihtiyacı ve onu yapanın ticari beklentisi olması daha anlaşılabilir bulunabilir. Dolayısıyla o yeni film için aracı bir siteye para ödenmesi benim için yeni olmayan bir film için ödenmesine oranla daha az önem arz ediyor. Yazı boyunca yeni olmayan bir filmi dijital şekilde izlemek için para ödemek durumunu kastedeceğim. Örneğin bir sinema salonuna giderek ya da bir yeni olmayan filmin DVD'si aracılığıyla eser izlemek için para ödemekle ilgili bir ele...

İnsansoyunun var olduğu zamanın çoğu modern şehir hayatından öncesinde geçti. Peki filmlerin ne kadarı bu uzak ve büyük zaman diliminin içinde bir yerlere götürüyor bizi? Avustralya'da geçen Ten Canoes (2006) filmi, bir Aborjin kabilesinin yaşamına ve onların atalarının bir hikâyesine konuk ediyor bizleri. On Kano (2006) filminde ilkel yaşamın içindeki bir Aborjin kabilesini, bu kabilenin üyelerini, ilgilendiklerini, geleneklerini, ritüellerini, kadın erkek ilişkilerini, yaşlıların ve gençlerin topluluk içindeki yerini, nelere inandıklarını doğayla iç içe izliyoruz. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0466399/

Profesyonel'in Teya'sı Yetkin Dikinciler'in başrolünde yer aldığı, -tıpkı Devrim Arabaları (2008) gibi- kendi ürününü kendin yapmanın önemine dair, gökyüzünde uçak sesinin, çehresinde heykellerin eksik olmadığı güzel Eskişehir'de geçen bir film olan Usta (2009), bir pırpır uçak yapmaya çalışan Doğan'ın tutkusunun azim dolu öyküsünü bu ülkeye dair bazı önemli gerçekleri de başarıyla göstererek anlatan harika bir eser. Ön planında birey hikâyesini, alt metninde ise ülke gerçeklerini çok iyi bir şekilde anlatan Usta (2009) filmi, tutkunu yaşamanın zor olduğu bir ülkede daha da azimli olmanın gerektiğini bizlere hatırlatan, sanayi ustası Doğan ile onun çocukluk arkadaşı hurdacı Ersun'un el ele vererek bir uçağı var etmeye çalıştığı son derece değerli bir eser. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt1278134/

Blogdaki filmlerin sayısı 13 Nisan 2023 tarihinde 1150'ye ulaştı. Daha önce bloğumun YouTube kanalında 808 film ve 1010 film videoları yayımlamıştım. Yeni bir video yayımlamak için daha geç bir zamanı düşünüyordum aslında. Ama Ian Bostridge'ın seslendirdiği Lu cardillo isimli esere denk gelince ve ona hayran olunca bu parçayı o sesle tekrar tekrar dinlemek ve bir video ile bir kez daha ölümsüzleştirmek için kendimi alamadan bu işe koyuldum. İlgili video:  Filmlerin imdb listesi (Tiyatro Dünyası ve Opera Dünyası belgesellerinin imdb profilleri olmadığı için listedeki sayı iki eksik görünüyor): https://www.imdb.com/list/ls047447500/

Bir kasabada doktorluk yapmaya başlayan bir adam bir tehdit ve itham mektubu alır Le corbeau (1943) filminde. Kasabadaki diğer saygın kişiler de bu tür mektuplar almaya devam eder ve acaba bu ithamlar doğru mu, kim bu mektupları gönderen sorusunun peşinde gizemli bir hikâye çıkar ortaya. Suç ve gizem unsurlarını saklayan ve sona taşıyan bir hikâyeye sahip olan Karga (1943), kasabanın mektuplarla çalkalandığı, herkesin mektupları Karga adıyla imzalayan kişiyi bulmaya ve birbirini suçlu ilan etmeye çalıştığı yozlaşmış bir ortamı ve bu ortamın kasaba darlığı içindeki yıkıcı etkisini başarılı bir şekilde anlatıyor. Eserin bir diğer önemli noktası ise II. Dünya Savaşı sırasında yapılmış olması ve o zamanlar Fransız toplumunu kötülediği düşünülerek eleştirilmesi ama sonra iadeiitibar kazanması. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0035753/

Hollanda'nın II. Dünya Savaşı deneyimine apolitik bir bireyin silinmeyen anıları ve acıları üzerinden bakan De aanslag (1986), izleyicilerini 40'lardan 80'lere uzanan bir hikâye ile geçmişin izlerine ve geçip giden yaşamlara konuk ediyor. Hem bir birey hikâyesi olarak hem de savaşın bıraktığı izler üzerine değerli bir film olan De aanslag (1986), 12 yaşındayken ailesini yitiren bir çocuğun o zaman yaşadığı anıları ilerleyen yıllarda tekrar yaşayıp o zamanlar bilemedikleriyle yüzleşmesini konu alıyor. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0090576/

Eski zamanlardan birinde Polonya'da geçen Matka Joanna od Aniolów (1961) filminde bir peder ruhlarını şeytanların ele geçirdiği düşünülen rahibelerle dolu bir manastıra şeytan çıkarmak için gider. Acaba rahip şeytanla mücadele edebilecek midir? Bir manastırın ve bu manastırın çevresinde geçen Matka Joanna od Aniolów (1961) filmi, hayatlarını dini inanç temelinde yaşayan insanlarla yaşamlarında inancın baskın olmadığı insanları bir arada içeriyor. Aynı zamanda inançları tehdit altında olanları ve kafası karışık olanları. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0055153/

Bir miras işi için Napoli'ye seyahat eden sekiz yıllık evli bir çift artık anlamsızlaşmaya başlamış ilişkilerini gözden geçirir ayrılığın eşiğinde, Viaggio in Italia (1954)'te. Kadın erkek ilişkilerine ve evliliğe dair gerçekçi dram tarzında değerli bir eser olan İtalya Yolculuğu (1954), bizlere Vezüv ve çevresini görme fırsatı tanırken aynı zamanda mutsuz bir çiftin yaşadıklarını, nasıl bir iletişimleri olduğunu ve yaklaşımlarını deneyimleme fırsatı da veriyor. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0046511/

Belgeselin devam bölümü olan Olympia 2. Teil - Fest der Schönheit (1938), 1936 Berlin Olimpiyatları'ndaki birçok yarışmaya birbirinden özel ve estetik görüntüler eşliğinde konuk olduğumuz bir film. İnsan bedeninin en estetik hâllerini, en zorlandığı anları gördüğümüz, yarışmanın ve ülkeni temsil etmenin, spor yapmanın, olimpiyatlara katılmanın güzelliğini yaşadığımız, zevk veren ve spor şevki uyandıran bir belgesel Olympia 2. Teil - Fest der Schönheit (1938). Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0030523/

Henüz II. Dünya Savaşı'nın başlamadığı 1936 yılında 11.'si Nazi iktidarındaki Almanya'nın başkenti Berlin'de gerçekleştirilen olimpiyat oyunlarına dair, siyah beyaz estetiğini ve harika çekimleri içeren bir belgesel Olympia 1. Teil - Fest der Völker (1938). Ulusların bir araya geldiği, erkek ve kadın bedenlerinin zorlu sporları büyük bir gayretle yerine getirdiği, ülkelerin yarıştığı en önemli spor organizasyonuna henüz II. Dünya Savaşı patlak vermeden konuk oluyoruz Olympia 1. Teil - Fest der Völker (1938) belgeselinde. Eserde yer yer üstün ırk iddiasındaki Hitler'i de görüyoruz Berlin Olimpiyat Stadyumu'nda. Yarışmalarda alınan sonuçlar da ona üstün ırk diye bir şey olmadığını gösterir nitelikte. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0030522/

İstatistiklere göre her 200 insandan biri kör. Peki her kaç filmden birinin ana karakteri kör? Fotoğraf çekerek içinde bulunduğu anları kaydedip etiketleyen kör bir adamı ve hayatında yer alan iki önemli kişiyle kurduğu ilişkiyi anlatan değerli bir film Melbourne'de geçen Proof (1991).  Kendisine uzun zamandır hizmet ettiği Martin ile ilginç bir ilişkisi olan Celia bu adama karşı özel bir ilgiye sahip Kanıt (1991) filminde. Kör bir insanın nasıl bir yaşamı olduğuna da odaklanmasının yanı sıra bu kişinin gerçeği ve doğruyu bulmaya çalışan ve insanlara güvenemeyen bir ana karakter olması, fotoğraf çekerek bir nevi görmeye çalışması Proof (1991) filmini oldukça ilginç bir eser haline getiriyor. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0102721/

Biyografik bir film olan October Sky (1999), 1957'de Sputnik'in Amerikalılara korku saldığı günlerde bir madenci kasabasında yaşayan ve bu uyduyu görüp etkilenen bir lise öğrencisinin roket yapma hayali üzerine çıktığı yolculuğu anlatan ilham verici bir hikâye. ABD-SSCB çekişmesinin olduğu ve uzay yarışının büyük önem arz ettiği zamanlarda geçen October Sky (1999) filmi, kaderleri liseden mezun olup madenci olmak olan bir kasabanın çocuklarının hayallerini gerçekleştirmek için sarf ettiği çabayı, gördüğü desteği ve yaşadığı zorlukları anlatan, tüm bunların yanı sıra gerçek bir hikâyeyi konu almasıyla da önem taşıyan değerli bir eser. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0132477/

Henüz temsillerde her anın cep telefonuna kaydedilmeye çalışılmadığı zamanlarda güzel İzlanda'da geçen Sigur Rós: Heima (2007), esere adını veren müzik grubunun bu ülkenin güzel insanlarına bir yaz boyunca verdiği konserleri içeren harika bir belgesel ve huzur verici bir meditasyon. İzlanda'yı tanımak için de çok yararlı bir belgesel olan Sigur Rós: Heima (2007), bunu ünlü bir müzik grubunun parçaları ve ülkenin farklı yerlerinde geçen konserleri ile, grup üyeleriyle yapılan röportajlarla birlikte bizlere sunuyor. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt1094594/

Mao dönemindeki Çin'de geçen Huang tu di (1984) filminde ülkenin kuzeyindeki köylere giderek halk müziklerini derlemekle görevli bir asker burada bir ailenin iki küçük üyesiyle zaman geçirerek geleneksel kültürün içindeki hayatları ve zorlukları yakından öğrenir. Değişimin yeteri kadar ulaşmadığı ve okuma yazma bilmemekten çocuk gelinlere kadar birçok sorunun yaşandığı bir bölgede geçen Huang tu di (1984) filmi, toplumsal yanını müzikle birleştirerek ülkeye dair birçok şey anlatıyor. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0087433/

Biri gazeteci diğeri ise terör suçundan hapis yatan iki kız kardeşi ve yakınlıklarını, hayatlarını tanıdığımız bir film Die bleierne Zeit (1981). Terör gibi çok ağır bir suçtan hükümlü birini ve kız kardeşini, kız kardeşinin onun için elinden gelen çabayı sarf edişini anlatan Die bleierne Zeit (1981), bu insanların ilişkilerine ve psikolojilerine, ailevi geçmişlerine de odaklanıyor. Konusu itibarıyla politik bir film niteliği taşısa da eser politik yanı vurgulamaktan ziyade iki insanın insanî yanlarına odaklanarak bir suçluyu bir yakınının gözünden ve bu yakınının yaşadığı zorluklar üzerinden bir insan olarak anlatıyor. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0082081/

Yazmaya değer ve ifade etmeye istek duyduran bir konu hakkındaki düşüncelerimi kaleme almaya karar vermenin mutluluğu ve heyecanı ile yazıyorum bu ilk cümleyi. Son zamanlarda sıkça takıldığım bir nokta olduğu ve artık hakkında bir şeyler yazmalıyım diye düşündüğüm bir konu olduğu için, bir de güzel bir film izlemiş olmanın -The Fugitive Kind (1960)- huzuru ile klavyenin başına geçtim. Düşüncelerini yazıya dökmek ve fikrini anlatmaya çalışmak, heyecan duyduğun soyut şeyleri somut hale getirmek demek oluyor ve bu da insana heves veren, onu iyi hissettiren bir şey. Filmlerde ve tiyatro oyunlarında kötü adamın (kötü kadın da var tabii ama daha klasikleşmiş bir ifade olduğu için bunu kullanmak istedim) kötülük seviyesi özellikle dikkat etmeye başladığım bir nokta oldu son zamanlarda. Bir filmin, bir oyunun içinde kendini hissederek o esere konuk olmak bir yana, ortaya konulan eserin aslında bir matematik olduğunu düşünerek irdelemek bir yana. Evet, yaşattıkları güzel duyguları bir kenara bı...

Partilerde gitar çalan, serseri bir hayat yaşayan bir müzisyen artık bıktığı bu yaşamdan ayrılarak düzenli bir iş ve yeni bir sayfa arar The Fugitive Kind (1960) filminde. Geldiği kasabada bir dükkânda çalışmaya başlayan bu adam ve dükkân sahibinin karısı arasında yaşananlar insanın iyi duygularını ve heveslerini yok eden kötülükle karşılaşır. Senaristi Tennessee Williams, yönetmeni Sidney Lumet ve başrolü Marlon Brando olan (bunlardan sonra başka söze gerek var mıdır bilinmez) The Fugitive Kind (1960) filmi, karakter derinliği ve hayatı yok eden tutucu kötülük üzerine hikâyesiyle oldukça iyi bir eser. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0052832/

Başrollerinde Harrison Ford'un ve Tommy Lee Jones'un yer aldığı The Fugitive (1993) filminde eşi öldürülen ve suç üstüne kalan Doktor Richard Kimble kanundan kaçar, kaçar, kaçar; ta ki adaleti yerine getirene kadar. Firar filmleri arasında özel bir yere sahip olan The Fugitive (1993), zeki ve masum bir başkahramanla izleyicisinin özdeşlik kurmasını sağlarken aynı zamanda işinin ehli ve sıfır tolerans sahibi bir polis müfettişini de içeriyor. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0106977/