İyi Ki Filmler Var

Yunanistan'da, sakinlerinin çoğu işsizlik ve düşük yaşam standartları dolayısıyla Almanya'ya göç etmiş bir köyde geçen Anaparastasi (1970); kocası Almanya'dan yeni dönen bir kadının ve sevgilisinin bu adamı öldürmesini ve cinayetin soruşturulmasını anlatan iyi bir film. Ön planına bir aldatma ve cinayet öyküsünü ve bunu genellikle kadın açısından alan Anaparastasi (1970); geri kalmış bir köy yerinde yaşama, bölge sakinlerinin göç etmesine neden olan koşullara dair de bir anlatım gerçekleştiriyor. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0065396/

1940'ların ikinci yarısında Tayvan'da geçen Bei qing cheng shi (1989); bu ülkenin Japon işgali ve Çin anakarası etkisi arasında geçen yaşamını bir geniş ailenin üyelerinin hayatta geçtikleri yollar üzerinden anlatan iyi bir film. Japon işgalinin sona ermesi ve Çin etkisinin artması, belirsizlikler, iç karışıklıklar ve çatışmalar, ülkenin siyasi durumu ve bir ailenin üyelerinin birey öyküleri üzerinden, durgun ve duru bir şekilde ilerleyen bir film Bei qing cheng shi (1989). Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0096908/

Sigorta şirketinin, parasını aldığı poliçeden doğan tedavi masrafları yükümlülüğünü karşılamaması üzerine, oğulları hasta bir ebeveyn bu firmayı dava eder The Rainmaker (1997)'de. Onları yeni mezun bir avukat savunacaktır bu değerli mahkeme filminde. Bazı sigorta şirketlerinin adeta para ödememek için kurdukları düzenin derinlerine inen The Rainmaker (1997); işini iyi yapan bir avukatla beraber hukuki sürece, para için mi yoksa gerçekten adalet için mi çalışmak üzerine iyi bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0119978/

50'şer dakikalık 10 bölümden oluşan BBC yapımı The Life of Mammals (2002-2003) belgeseli; karaya, suya, havaya, sıcağa ve soğuğa uyum sağlamış memelilerin farklı türlerini gezegenin birçok noktasından örneklerle beraber anlatan, yaşam ve canlılar üzerine, bilgi deryasının enginliğinde ders niteliğinde bir öğrenme deneyimi. David Attenborough'nun (1926-) anlatımını gerçekleştirdiği Memelilerin Yaşamı (2002-2003) belgeseli; maymunlardan balinalara, ormanlardan mağaralara, denizlerden nehirlere, kentlerden diğer gezegenlere uzanan; etçil, otçul, hepçil memeli canlıların yaşamlarını evrim ve zooloji üzerinden, birbirinden özel çekimlerle beraber bizlere sunuyor. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0364174/

20. yüzyılın başlarında Kanada'da geçen The Grey Fox (1982); sadece posta arabası soyan, bellediği işini profesyonelce yapan, insanlara yaklaşımıyla sempati uyandıran bir adamın 33 yıl sonra salınmasını, eski alışkanlıklarına devam etmesini, kaçak hayatını ve gönül ilişkisini konu alan güzel bir film. 1900'lerin Kanada'sına küçük, doğayla iç içe bir kasabada konuk olmamızı sağlayan The Grey Fox (1982); hayatının çoğu hapiste geçmiş bir adamın bu hayattan sonra artık değişmiş bir dünyanın içine girmesini, bu dünyada tanıdığı insanları, işlediği suçları nasıl işlediğini anlatırken bol bol doğa ve tren yolu manzarası eşliğinde öyküsünü bizlere sunuyor. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0085622/

19. yüzyılda Estonya'da bir yatılı okulda geçen Kevade (1969) filminde ergenlik çağının başlarındaki çocuklar üzerinden bu öğrencilerin yaşamlarına, yaramazlıklarına, çevreleriyle kurduğu ilişkiye konuk oluyoruz. Arkadaşlık, dostluk, düşmanlık, karşı cinse dair ilk saf duygular, kıskançlık, doğru ve yanlış gibi kavramlara dair de bir öykü anlatan Kevade (1969); hayatın kanunu gereği erişkinliğe doğru ilerlemekte olan çocukların yaşamları, okulları hakkında güzel bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0064542/

50'şer dakikalık 5 bölümden oluşan BBC belgeseli Life in the Undergrowth (2005); solucan, akrep, kelebek, arı, sinek, örümcek, karınca gibi ormanaltı canlılarını yakından tanımamızı, nasıl yaşadıklarını öğrenmemizi, doğada nasıl bir döngünün devam ettiğini görmemizi sağlayan son derece yararlı bir eser. Farklı böcek türlerinin nasıl evrimleştiğini, bu süreçte nasıl stratejiler geliştirdiklerini, birbirleri ve yaşadıkları çevre ile kurdukları ilişkileri konu alan Life in the Undergrowth (2005); her bir bölümünde birbirinden özel ve ilginç canlıları, onların yaşam alanına bizleri konuk ederek yakından tanımamızı sağlıyor. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0760222/

Gecekondu mahallesi sakinleriyle, sitelerde ve gökdelenlerde oturanlarla yapılan röportajlarla anlatımını gerçekleştiren Komşu Komşu! Huuu! (2015) belgeseli; İstanbul'un yapılaşamama ve kentleşememe sorunlarına, komşuluk ve mahalle kültürüne, otopark yerine 10 daire daha koyarım zihniyetine dair çok değerli bir belgesel. Seçtiği görüntülerle şehrin göbeğindeki uçurumları çarpıcı bir şekilde göstererek öyküsünü sunan Komşu Komşu! Huuu! (2015); sınıf farklılıkları, yaşama biçimleri, aynı kentte bambaşka hayatlar yaşama, düzensiz düzen ve düzenli düzensizlik, kentsel dönüşüm gibi konuları irdeleyerek güncel sorunlarımıza dair çok değerli şeylere konuk ediyor bizleri. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt4044100/ Filmin izleme bağlantısı:  https://www.youtube.com/watch?v=v4k7JLTQY9E

1914 yılının Noel'inde geçen Joyeux Noël (2005) adlı insancıl filmde Almanlara karşı Fransız ve İskoç askerlerinin bulunduğu bir savaş alanında, savaşmak yerine bir günlüğüne dost olmayı seçen askerlerin öyküsü anlatılıyor. I. Dünya Savaşı filmleri arasında konusu itibarıyla özel bir yere sahip olan Joyeux Noël (2005); cephede düşmanla şarkı söylemeye, bir iki tek atmaya, birbirine eşlerinin fotoğrafını göstermeye, tanımadığı ve dillerini anlamadığı insanlarla aynı korkuları paylaşmaya ve bu sözde çılgınlığa üstlerin verdiği tepkiye dair. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0424205/

18. yüzyılın ortalarında Danimarka'da geçen Bastarden (2023); kralın bozkırları ıslaha ve tarıma açmasına dayanarak burada yerleşim oluşturmaya, tarım yapmaya ve bunu başararak soyluluk unvanı almaya çalışan bir adamın hem zorlu şartlarla hem de bölgenin nüfuzlu derebeyine karşı mücadele etmesini konu alan çok iyi bir film. Doğuştan elde edilen soyluluk unvanları ile kendi emeğiyle bir yerlere gelen insanların emeklerinden üstün olmayı sağlayan bir sistemin içinde tüm bu olumsuzluklara karşı mücadele edip bir şeyleri değiştirmeyi ve kendisi de sınıf atlamayı isteyen inatçı ve kararlı bir adamın öyküsünü konu alan Bastarden (2023); yalın anlatımı, içerdiği doğa manzaraları, dönemin hakim güçlerine ve ezilenlerine kamerasını çevirişi, aynı zamanda bireyin hırsları ile duygularının çatışmasını konu alışıyla oldukça değerli bir eser. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt20561198/

Bu yazıyı yazmak bir tiyatro oyununu izledikten sonra aklıma gelen bir tartışma konusundan yola çıkarak gerçekleştirmeye başladığım bir eylem oldu. Bu oyunda yer yer çok ağır küfürler; yer yer, rahatsız edici, kadına karşı şiddet öğeleri vardı. Bu da beni ister istemez düşündürdü. Bu tip kötülükleri, olumsuzlukları gerçek hayattaki hâlleriyle ya da bu hâle yakın şekilde o eserlere taşımak, onları bu şekilde sunmak o eserleri daha iyi yapar mı? Bir eser bir kabalığı, bir küfrü, bir şiddeti anlatmak, bunların olumsuzluğunu dile getirmek istiyorsa, bunlara karşı bir konumda yer almak istiyorsa bunu onları en gerçekçi ve en sert hâlleriyle göstererek mi yapmalıdır? İzlediğim eserleri düşündüğümde böyle bir şeye gerek olmadığını düşünüyorum. Bazı filmler, bazı eserler özellikle de rahatsız edicilikleriyle, sert olmalarıyla öne çıkar. Ama bu onları daha iyi bir eser mi yapar? Bazı eserlerin kabalığı, küfrü, şiddeti bilinçsiz bir şekilde sert bir tonla içerdiğini düşünüyorum. Yani onları yapa...

30'ların sonundan önce Almanya'dan kaçan bir ailenin yaşamına Kenya'da devam etmesini, savaştan ama evden de uzak sürdükleri hayatlarını, buradaki halkla ve kültürle iç içe olmalarını, buralı olmaya başlamalarını, yurtlarına dönmelerini konu alan güzel bir film Nirgendwo in Afrika (2001). Öyküsünü bir çocuğun anlatımı üzerinden sunan, bu çocuğun çevreye ve kültüre uyum sağlayarak burada mutlu olmasını ve Afrika'yı sevmesini izleyicilerine aktaran Nirgendwo in Afrika (2001); II. Dünya Savaşı'na savaşı göstermeden, savaşın uzağında ama savaşın etkileri altındaki insanlar üzerinden konuk ediyor bizleri. En çok da Afrika'ya konuk ediyor... Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0161860/

İzleyicilerini 1640'lı yılların İngiltere'sine götüren Cromwell (1970) adlı tarihsel ve destansı film; mutlak güce sahip hükümdar I. Charles'ın (1600-1649) yönetiminden memnun olmayan Oliver Cromwell'in (1599-1658) ona karşı halka ve parlamentoya dayanarak ülkenin yönetim biçimini değiştirme, böylece daha demokratik ve adil bir ülke yaratma ülküsüne dair. Krallığın mutlak gücü altında yaşama geleneğinin olduğu bir ortamda buna karşı çıkma ve halkın, parlamentonun söz sahibi olmasını dile getirme, bu uğurda insanları örgütleme ve monarşiye karşı savaşma çabasına, demokrasiye geçiş denemelerine, tekil ve değiştirilemez bir güce karşı çoğul ve değiştirilebilir bir gücü hakim kılma çabasına dair değerli bir film Cromwell (1970). Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0065593/

Beraber geçirdikleri bir günden sonra mecburen görüşmek zorunda kalan orta yaşlı bir adam ve genç bir kadın, kürtajcı ararken birbirini daha fazla tanır ve evlilik hakkında düşünmeye başlar Love with the Proper Stranger (1963) adlı güzel filmde. Kadın erkek ilişkilerinin gebelik ve evlilik boyutları ile karşılaşmasını konu alan Love with the Proper Stranger (1963); yaşamda bazen düşüncesizce verilen bazense ciddi sonuçları düşünülerek alınan kararlar hakkında, yer yer gerçekçi tonda, yer yer romantik tonda bir anlatıma sahip iyi bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0057263/

Yazar Madam George Sand ile Frédéric Chopin'in ilişkisini konu alan Impromptu (1991); 19. yüzyılın ilk yarısında Fransa'ya müzisyenlerin, ressamların, yazarların, sanatçıların arasından konuk olmamızı sağlarken ilginç bir yakınlaşmaya dair romantik bir öykü anlatıyor, bol bol piyano eşliğinde. Sanat çevreleri ve aristokrasinin sanata bakışı hakkında da bir film olan Impromptu (1991); Sand, Chopin, Liszt, Delacroix, Musset gibi dönemin önemli sanatçılarından bazılarını içeren öyküsüyle bu kişilerle biraz da olsa zaman geçirmemizi sağlıyor. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0102103/

Gerçek bir skandalı konu alan Shattered Glass (2003) filmi; saygın bir dergide editörlüğe başlayan hevesli ve çevresi tarafından sevilen bir gencin gerçekmiş gibi kaleme aldığı yazıların çoğunun uydurma olduğunun ortaya çıkışını habercilik, yayıncılık ve etik açısından düşündürücü bir şekilde anlatıyor. Bir derginin nasıl yönetildiği, bu derginin çalışanlarının görevlerini nasıl icra ettiği, yayın öncesi süreç ve skandal bir yayının foyası ortaya çıktığında yaşanan kriz yönetimi Shattered Glass (2003) filminde gelecek vaat eden bir yıldız adayının mumunun sönüşü üzerinden bizlere sunuluyor. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0323944/

Sinemanın en özel ikililerinden Marcello Mastroianni (1924-1996) ve Sophia Loren'i (1934-) içeren, İtalya ve Rusya'da geçen I girasoli (1970); savaştan kaçmak için elinden geleni yapan ama savaşa gitmekten kurtulamayan evli bir adamın Rusya'da kaybolmasını, eşinin onu aramasını, bir zamanlar birbirlerini bulmuş olanların şimdi birbirlerini bambaşka bulmasını anlatan harika bir melodram. Bir İtalyan askerin hem savaştan kaçmak hem de sevdiği kadınla bolca vakit geçirmek, evlenenlere verilen birkaç haftalık izinden yararlanmak için evlenmesini, sonrasındaysa deli taklidi yapmaya çalışarak savaştan kaçmasını anlatan I girasoli (1970); foyası ortaya çıkan bu adamın mecburen Rusya'ya gitmesini ve dönmemesini, büyük bir umutla onu arayan eşini, aradan geçen yıllarda yaşanan değişimleri anlatan, çok güzel müziklere sahip özel bir eser. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0065782/

ABD İç Savaşı'nda (1861-1865) siyahların askere alınmasını konu alan Glory (1989); ön yargılarla karşılaşan bu tarihî olaya beyaz bir albay tarafından yönetilen bir alayın eğitim sürecinden başlayarak muharebe meydanına uzanan öyküsüyle, siyahlar arasından konuk ediyor bizleri. Kuzey ve Güney'in çarpışması, kölelik yanlılarıyla köleliğe karşı olanlar, yıllarca süren savaşta yaşamını yitiren yüz binlerce insan ve kendi özgürlükleri için gönüllü şekilde savaşa katılan siyahlar... Denzel Washington ve Morgan Freeman gibi iki önemli ve değerli oyuncu da Glory (1989) filminin cabası. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0097441/

Orta yaşlı, dünyacı bir kadının sıradan ve anlamsızca geçtiğini düşündüğü modern yaşamı iki tebliğcinin onu inanç dünyasına davet etmesiyle değişir The Rapture (1991) filminde. İçinde bulunduğu gerçeklikten inanç dünyasına geçen bu kadının ve çocuğunun yaşamı bundan nasıl etkilenecektir? Modern dünyadan ve bazı modern insanların iş ve cinsellik arasında geçen yaşamından başlayan öyküsü gittikçe gizemci bir havaya bürünen The Rapture (1991) filmi; sahip olduğu atmosfer ve yetişkin bir insanın modern dünyadan kopup kendi gerçekliği içinde yaşayışına, çocuğunu da buna mahkûm edişine, inancını sorgulayışına dair düşündürücü bir eser. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0102757/

1994 yılında Ruanda'da yaşanan etnik ayrımcılık temelli soykırımı Batılı bir dinî okulun beyaz rahibinin ve beyaz öğretmeninin gözünden anlatan Shooting Dogs (2005); katliam sürecinde yaşananlara ve Birleşmiş Milletler'in pasifliğine, insanlığın esamesinin okunmadığı korkunç zamanlara dair. Dünyanın farklı noktalarında, farklı zaman dilimlerinde, farklı sözde gerekçelerle yaşanmış katliamlardan biri hakkında olan Shooting Dogs (2005); bu acıların ve bu kötülüklerin unutulmaması, tekrar yaşanmaması için var olan eserlerden biri. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0420901/