İyi Ki Filmler Var

Mutlu ve uzun bir ilişkiye sahip bir çifte, oğullarının cana yakın bir kadınla başlayan ilişkisine; boşanmış, depresif ve yalnız olmak istemeyen bir kadının mutsuzluğuna, eşini yeni yitirmiş bir adamın acısına, hayatın içinden insanların hayattan dertlerine ve umutlarına dair çok güzel bir film Another Year (2010). Yılın farklı zamanlarında ana karakterlerinin ve yakınlarının yaşamlarındaki dertlerine, hayatta bulundukları yerde nelerden yakındıklarına, neler umduklarına, neler aradıklarına, neler yaptıklarına, neler yapmadıklarına konuk olmamızı sağlayan, sıradan yaşamların iyi bir anlatıcılıkla sıcak ve içten bir esere nasıl dönüşebildiğini gösteren değerli bir film Another Year (2010). Karşılaştığım iyi altyazı çevirilerinden birine sahip olması da Another Year (2010) filmini ayrı bir yere taşıdı benim için. İyi bir çevirmenliğin; konuşmaları kalıplaşmış kullanımların dışında, filmdeki öykünün içinde o anki duruma ve o karakterin anlatmak istediğine göre ne kadar da anlamlı, sam...

Popüler bir televizyon komedyenine hayran olan ve onun peşini bırakmayan hevesli bir komedyen adayı, kendisine yeterli ilgiyi göstermediği gerekçesiyle bu adamı alıkoyup, hapis yatmak uğruna bir günlük ünlü olmayı tercih eder; istenmeyen hayran ve hayrana maruz kalmak üzerine çok iyi bir film olan The King of Comedy (1982)'de. Ünlü olmanın, milyonlarca hayran arasından bazılarının tehlikeli hale gelebileceğinin ve sevilen kişiye hastalıklı bir şekilde zarar verme raddesine ulaşabileceğinin özel bir örneğini sunan The King of Comedy (1982); amacı ve hayali uğruna çabalayıp umursanmayan bir adamın daha ileri bir seviyeye geçip kendini zorla umursatmasının komik öyküsü. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0085794/

Bir trafik kazasında bir çocuğun ölümüne neden olan orta yaşlı bir adamın ona karşı son derece korumacı olan annesinin, oğlunun ceza almaması için uğraşmasını, anne oğul ilişkisini, yozlaşmışlıklardan yararlanarak çıkarını koruma çabasını anlatan, iyi bir gerçekçi dram Pozitia copilului (2013). İhmal sonucunda birilerine zarar veren ama bundan sorumluluk duymak yerine bundan kaçmayı ve ceza almamak için her türlü yolu denemeyi uygun gören düşmüş insanlara, bu düşmüşlüğe izin veren bir ortama, evlat acısını yaşayan yoksul bir ailenin üzüntüsüne dair değerli bir film Pozitia copilului (2013). Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt2187115/

Yaşanmış bir olayı konu alan, 60'ların sonlarına doğru Meksika'nın Puebla kentinin yakınlarındaki bir kasabada geçen Canoa (1976); cahil ve yoksul halkı kışkırtıp yönlendiren, kasabada gücü elinde bulunduran yozlaşmış bir papazın körüklediği galeyanla, buraya geziye gelmiş beş üniversite çalışanının komünist ve kilise düşmanı oldukları zannıyla linç edilmesini anlatan çok iyi bir film. Radikalleştirilmiş, eğitimsiz bir kitlenin ne kadar tehlikeli bir boyuta ulaşıp ne kadar canileşebileceğinin korkunç örneklerinden birini anlatan Canoa (1976) filminde; kendi gücünü korumak için halkın cehaletinden yararlanan bir papazın yönettiği insanların yönlendirilmeye ve kendisine anlatılana hemen inanmaya müsait halleri, nefret ve akılsızlıkla birleşerek tehlikeli bir boyuta ulaşıyor. Filmin Türkçe altyazısı:  https://www.opensubtitles.org/tr/subtitles/13002402/canoa-a-shameful-memory-tr Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0131335/

Kardeşinin intihar girişimi sonrasında ona yardımcı olmak isteyen psikiyatrla terapi gerçekleştiren orta yaşlı bir adam, bu terapi boyunca ailesinin ve kendi geçmişinin üstü örtülmüş acılarını dile getirirken karşısındaki kadından da hoşlanmaya başlar The Prince of Tides (1991) adlı iyi filmde.  Aile hayatının, anne baba davranışlarının ve maruz kalınan suçların çocukların yaşamında ne kadar derin yaralar açabildiğinin filmi olmasının yanı sıra yetişkin insanların evliliklerine ve ilişkilerine dair de güzel bir öykü anlatmayı başaran değerli bir film The Prince of Tides (1991). Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0102713/

Kırsal bir Amerikan kasabasında geçen Ulee's Gold (1997), Vietnam gazisi bir arıcının, konacakları çiçekleri ve kovanlarını şaşırmış oğluyla gelinini yeniden doğru yola sokmak için çabalamasını, onlardan geriye kalanlara göz kulak oluşunu; bu düzgün, üzgün ve çalışkan adamın öyküsünü renkli ambalajlara yeltenmeden anlatan çok iyi bir film. Arıcılığa dair birçok detay içeren Ulee's Gold (1997), bir arıcının nasıl çalıştığına, sofralara ulaşan balın nasıl ve hangi yollardan evlere geldiğine, parçaları bir araya getirmek için verilen emeğe dair öyküsü üzerinden bir aile dramasını çok güzel bir şekilde anlatmayı başarıyor. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0120402/

Tahran kent merkezinde ve bu şehrin yakınlarında, kırsalda geçen Avaze gonjeshk-ha (2008); bir devekuşu çiftliğinde çalışan ama işten çıkarılan üç çocuk babası bir adamın motosikletiyle taksicilik ve yük taşımacılığı yapmaya başlamasını, kızının bozulan işitme cihazının yenisini almak için çabalamasını anlatan çok güzel bir film. Çocukların bile para kazanma hayalleri kurmak zorunda kaldığı bir yoksulluğun içinde, geçim derdi sıkıntısıyla geçen Avaze gonjeshk-ha (2008); hem çocukların saf hayallerini hem de tüm yokluklara rağmen dürüst kalabilen insanların yaşadıkları zorlukları konu alan değerli bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0997246/

Orta yaşlı bir yazar ve orta yaşlı tütüncüsü arasında müşteri-dükkan sahibi ilişkisi zamanla arkadaşlığa ve dostluğa dönüşür Smoke (1995) filminde. Bu iki kişinin hayatları, hayatlarına giren bazı insanlar, hayatın getirdiği bazı sorunlar, iyilik ve yakınlık gösterme yaklaşımı ile karşılaşır. Güzel bir tarza sahip olan, ne büyük şeyler anlatan ne de büyük sözler söyleyen bir film olan Smoke (1995); yaşadıkları çevre dolayısıyla tesadüfen bazen yolları kesişen insanların birbirine dokunduğu, biraz iyilik ve biraz dostluk ile birçok sıkıntının halledildiği bir dünyaya konuk ederek biraz olsun iç ısıtmaya yardımcı bir eser. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0114478/

1944'te yaşanan Hitler'e suikast girişimini ve arka planını konu alan, bunun yanı sıra, konumu dolayısıyla kendisini her türlü kuşkunun ötesinde gören bir generalin fahişeleri öldürerek işlediği savaş dışı cinayetlerin peşini bırakmayan, adalete inanan bir binbaşıyı ve ondan görevi devralan bir polisin 60'lara kadar uzanan araştırmasını anlatan çok iyi bir film The Night of the Generals (1967). Hem bir savaş filmi olma özelliğine hem de yaşanmış bir suikast girişimini anlatma özelliğine sahip The Night of the Generals (1967); bunun yanı sıra bir generalin karakterine, hasta ruhuna, savaş dışı suçlarına dair bir cinayet soruşturması öyküsünü konu alarak üç temayı birden başarıyla işleyen özel bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0062038/

II. Dünya Savaşı'ndan sonra kaçak hayatı yaşayan bir grup savaş suçlusu Nazi'den biri olan bir bilimci, genetik bilimi üzerinde yaptığı araştırmalar ve çalışmalar sonucunda Hitler'e bir çoğul eki daha ekleyip onu klonlamak için uzun yıllara yayılan bir proje yürütür The Boys from Brazil (1978) filminde. II. Dünya Savaşı ve Naziler teması genellikle savaş sırasını işlerken pek işlenmeyen bir açıdan bu konuya yaklaşan The Boys from Brazil (1978); savaşla Nazizm'in sona ermediği ve kırıntılarının peşinde hala hayaller kuranların olduğu bir evrende bu hayalleri bilimle birleştirerek soyu Hitler'den gelen klonlar yaratmaya çalışan bir bilimcinin kontrolsüz ve fanatikçe yaklaşımına, bunu engellemeye çalışan bir savaş mağduruna dair iyi bir bilimkurgu. Genetik biliminin etik sınırlarını, klonlamanın olası tehlikelerini, klonlanmış bir bireyin, klonlandığı birey gibi mi yoksa ayrı bir birey gibi mi değerlendirilmesi gerektiğini düşündürüşü ve sorgulayışı ile de derin bir al...

II. Dünya Savaşı sırasında ABD'de bir yetimhanede ve bir çiftlikte geçen The Cider House Rules (1999); yetimhanenin doktoru tarafından yetiştirilen bir gencin buradan ayrılışına ve dış dünyadaki hayatı deneyimleyişine, cinsel suçlara ve kürtaja dair iyi bir film. Yetimlerin bakımı, onların umutları ve yaşamları hakkında birçok detay içeren The Cider House Rules (1999); iyi yetiştirilmiş saf bir adamın yetimhaneden ayrılıp bir çiftlikte çalışmasını, burada çalışan diğer işçilerle kurduğu ilişkiyi, dış dünyadaki iyi ve kötü insanları tanıyışını, istenmeyen hamileliklerini sonlandırmak isteyen kadınların çaresizliğini ve onlara yardım eden insanları anlatan değerli bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0124315/

İzleyicilerini cunta yönetimi sonrasındaki, demokrasinin ve adaletin yeniden tesis edilmeye çalışıldığı Arjantin'e götüren Argentina, 1985 (2022); cunta yönetiminin işlediği suçlardan yargılanan üst düzey askerlerin hüküm giymesi için gerekli çalışmayı yürüten bir savcının çabasına dair, o güzel atların getirdiği, söyleyecek sözü olan o iyi filmlerden. Ordunun yönetime el koyduğu bir ülkede işlenen suçlara, çekilen acılara, yaşanan kötülüklere dair, bunları yapanların adalet karşısında hesap vermek zorunda kalmasına, yargılanmasına, bu yargılama için gerekli delillerin tüm tehditlere rağmen toplanmasına, yaşananların bir daha tekrar etmemesi için atılan çok önemli bir adıma dair, değerli bir film mahkeme filmi Argentina, 1985 (2022). Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt15301048/

Birbirlerini yeni tanıyan ve ortaklık kuran iki dolandırıcı, lüks bir otelde kısa bir süreliğine kalan, pul koleksiyonculuğu tutkusu olan bir işadamına değerli bir pulu iyi fiyattan satmaya çalışır Nueve reinas (2000) filminde. Ortaya, nereden geldiği kestirilemeyen bir tokat yağmuru çıkar. Dolandırıcılık, ikna, güven, tezgâh kurmak üzerine yapılmış çok iyi filmlerden biri olan Nueve reinas (2000); kolay yoldan para kazanma yöntemi olarak görülen işlere, tokatlamak isterken tokatlananlara, cin oldum sanıp adam çarpmaya kalkan cin fikirlilere dair güzel bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0247586/

İşlerinden istifa etmiş ve önemli bilgilere sahip oldukları düşünülen kişilerin getirildiği bir köyde geçen, 50'şer dakikalık 17 bölümden oluşan, birey-toplum-iktidar ilişkisine dair The Prisoner (1967–1968) dizisinde; özgürlüğün hapisköyün sınırları ile çevrelendiği, özgünlüğün hoşgörülmediği bir yerde yaşayan tutsak başkahramanımız 6 Numara, benliğini korumaya ve kaçmak için her yolu denemeye çalışır. Gücü elinde bulunduranların hoşlarına gitmeyen eylemler, bu gücün zorba ve gaddarca kullanıldığı ama bu zorbalık ve gaddarlığın sevimli bir köy imajıyla gizlenmeye çalışıldığı bir hapishanede cezalandırılır The Prisoner (1967–1968)'de. Akılları bulandırılan, bilinçlerini ve bir zamanlar birey olduklarını unutmaları istenen, gücün güdümünde yaşayan zararsız ve iktidarla işbirliği içindeki canlılara dönüştürülmeye çalışılan insanların arasında; eski bir casusun, ondan türlü tuzaklarla bilgi alınmasına karşı koymasını ve özgürlüğünü elde etmek için başkaldırıp kaçma girişimlerinde ...

İzleyicilerini 50'lerin başlarındaki, McCarthy'ci yaklaşımın komünist öcüler yaratıp bunları kanıtsız şekilde dışlamaya çalıştığı Amerika'ya götüren Good Night, and Good Luck. (2005); önemli bir televizyon kanalındaki bir haber programının sunucusunun senatör McCarthy'yi eleştiren haberler yaparak bu kişiyi karşısına almasını anlatan, televizyon ve medya dünyasına dair çok iyi bir film. Bir televizyon kanalının nasıl yönetildiğine, burada çalışan kişilerin nasıl bir hazırlıkla ve nasıl bir ortamda çalıştığına, gazetecilerin ve medya mensuplarının sponsorları memnun etmekle ahlaki bir duruş sergilemek arasında seçim yapmaya zorlandığı anlara, kanıtsız şekilde suçlu ilan edilmeye karşı çıkma duruşuna dair, gerçek görüntüleri de içeren bir kurguyla yapılmış, tarz sahibi, söyleyecek sözü olan bir film Good Night, and Good Luck. (2005). Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0433383/

1940'ların sonlarından 1950'lerin başlarına uzanan bir zaman diliminde geçen Guilty by Suspicion (1991); komünist oldukları iddiasıyla zan altında bırakılıp adlarının üzerindeki sözde lekeyi silmek için komitenin kazanına bir başka kızıl öcü atmaları istenen sinema camiasından insanların maruz kaldıklarına dair iyi bir film. Başarılı ve bolca iş alabilen bir yönetmenin arkadaşlarını gammazlamayı reddederek komünist cadı avına karşı durması sonucunda başına gelenleri, uğradığı baskının ve yalnızlaşmanın hayatını ne hale getirdiğini ama doğru olanı söylemeye devam etme cesaretini tüm bedellerine rağmen göstermesini anlatan, onurlu bir duruşa ve büyük bir haksızlığa dair Guilty by Suspicion (1991). Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0101984/