İyi Ki Filmler Var

Vefat eden annelerinin geride bıraktığı anı defteri üzerinden çocukları onun yıllar evvel bir fotoğrafçıyla dört gün boyunca yaşadığı ilişkiyi, bu olursuz ilişkinin onda bıraktıklarını öğrenir The Bridges of Madison County (1995) adlı çok güzel filmde. Evli ve çocuklu, orta yaşlarının sonundaki bir kasaba kadınının belirli görevler ve belirli beklentilere hizmet şeklinde geçen yaşamının dört gün ve sonrası boyunca nasıl değiştiğini anlatan; arada kalmışlığın, senin ve onun dışındakileri de düşünmeden edememenin çaresizliğinin harika bir şekilde anlatıldığı çok iyi bir film The Bridges of Madison County (1995). Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0112579/

Eşinin kendisini aldattığından şüphelenen bir kadın, ziyarete gittiği ailesine bunu açınca cümbür cemaat günübirlik bir çalışmayla bu şüphenin gerçek olup olmadığının peşine düşerler The Daytrippers (1996) filminde. Çok güzel bir aile draması olan The Daytrippers (1996), hem genç yetişkinlerin hem de ebeveynlerin bakış açılarına dair gerçekçi çatışmalar kurarak ilişkiler ve hassas aile bağları üzerine bir hikâye anlatıyor. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0116041/

30 Ekim 1961'deki Türkiye-Almanya İşgücü Antlaşması'ndan hemen sonraki yıllarda Ürgüp'teki bir köyden yolları ve hayatları Almanya'ya uzanan Mustafa ve Melike isimli işçilerin hikâyeleri üzerinden bizleri oradaki vatandaşlarımızın hayatlarına konuk eden çok değerli bir film Zeit der Wünsche (2005). Bir aşk hikâyesinden çok daha fazlasını anlatan ve bunu çok başarılı bir şekilde gerçekleştiren Zeit der Wünsche (2005); Türkiye'den Almanya'ya göçün motivasyonlarına, Almanya'daki yaşama uyum sağlayıp sağlayamamaya, baskıya, aydınlığa ve karanlığa dair çok kıymetli bir eser. Zeit der Wünsche (2005), Türkiye'den Almanya'ya göç ve bunun sonucunda ortaya çıkan sorunlara; ülkemizde varlığını sürdüren sorunların oraya taşınışına dair, bizlere bizleri anlatan; bu temadaki eserler arasında en iyilerden biri. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0446513/

Gerçekte de evli olan (1958-2008) Paul Newman ve Joanne Woodward'un başrollerini paylaştığı Mr. & Mrs. Bridge (1990) filminde; eşini hayatında kendisine tabi biri şeklinde gören geleneksel kafa yapısına sahip bir avukatı, onun ailesiyle ve çevresiyle kurduğu ilişkiyi izliyoruz. 1930'lu yılların sonunda geçen Mr. & Mrs. Bridge (1990) filmi; bir evlilik, karı koca ilişkisi, çocuklarla yetişkinlerin ayrı kafa yapılarına sahip olması, geleneksel beklentilere hizmet üzerine değerli bir eser. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0100200/

Paul Newman'ın ilk yönetmenlik deneyimi olan, başrolünde harika bir oyunculukla 2008'deki ölümüne kadar eşi olan Joanne Woodward'un yer aldığı usta işi film Rachel, Rachel (1968); cenaze evi işleten annesiyle beraber yaşayan orta yaşlı, içine kapanık bir öğretmen kadının yalnızlığı üzerine çok iyi bir eser. Geçip giden hayatta olması beklenenlerle karşılaşmamış ve bunların baskısını duyan, kendi hâlinde ve yalnız bir hayat süren, güzel kalpli bir kadını tanımamızı sağlayan Rachel, Rachel (1968); bu kadının bir arkadaşıyla, annesiyle ve bir erkekle kurduğu ilişki üzerinden onun nasıl bir yaşamı olduğuna konuk ediyor bizleri. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0063483/

Paul Newman'ın ikinci yönetmenlik deneyimi olan, Kafesten Bir Kuş Uçtu'nun (Guguk Kuşu) yazarı Ken Kesey'nin eserinden uyarlanan Sometimes a Great Notion (1971); tomrukçulukla geçinen ve yöre halkının sürdürdüğü greve katılmadıkları için dışlanan inatçı bir ailenin yaşamını, tomrukçuluğu anlatan çok iyi bir film. Birçok iyi çekimi içeren ve tomrukçuluğun tehlikelerini de gözler önüne seren Sometimes a Great Notion (1971); genellikle grev mücadelesini verenlerin tarafından konuk olduğumuz hikâyelerin aksine greve katılmayan bir ailenin işlerini inatla, bunu tek gerçek bellemişçesine sürdürme çabasını ve nasıl bir hayat sürdüklerini anlatıyor. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0067774/

Köydeki ailesinden uzakta, şehirde yaşayan orta yaşlı bir kadının evine annesi zoraki bir şekilde konuk olur Solas (1999) filminde. Eşinin rahatsızlığı dolayısıyla burada bulunmak zorunda kalan anne, kızının ve onunla aynı binada yaşayan yaşlı bir adamın hayatına insancıl şekilde dokunur. Kırsalda eğitimsizlik, kabalık, değersizlik içinde yaşamanın yıkıcılığını hisseden kadın karakterleri içeren Solas (1999) filmi, yalnız yaşayan yaşlı ve iyi kalpli bir adamın arkadaş arayışını da son derece insancıl şekilde anlatmayı başarıyor. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0190798/

Tahnitçilik yapan, özgür düşünceli ve bilimle ilgili bir adam, bağnaz bir kadınla evli olmanın zorluklarını şeytani bir planla aşmaya çalışır El esqueleto de la señora Morales (1960) filminde. Hayata karşı iki farklı bakış açısına sahip iki ana karakterin çatışmasını içeren Bayan Morales'in İskeleti (1960) filmi; ikisi de birbirlerinin dünyalarına yaklaşmaya çalışmayan bir çiftin evliliğine konuk ediyor bizleri. Bağnazlık üzerine eleştirel bir komedi olma özelliğini taşıyan El esqueleto de la señora Morales (1960); orta yaşlı bir çiftin evliliğinin yanı sıra suçun farklı bakış açılarına göre değişiklik göstermesi üzerine de düşündürücü bir hikâye anlatıyor. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0052784/

İflah olmaz bir beceriksiz hırsızın yaşamını sahte belgesel tekniğini kullanarak anlatan, keyifli bir Woody Allen filmi Take the Money and Run (1969). Woody Allen'ın birçok filminde gördüğümüz temaları, esprileri ve karakterleri içeren bir eser olan Parayı Al ve Kaç (1969); soygun türüne absürt komedi ile yaklaşan eğlenceli bir eser. Ailenin ve çocukluğun yetişkinliğe etkisi, psikiyatri, hapis yaşamı, topluma karışamamış bir adamın yaşadığı zorluklar Woody Allen mizahı ile beraber Take the Money and Run (1969) filminde yer alıyor. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0065063/

Ergenlikten yetişkinliğe geçiş döneminde olan bir genci merkezine alan Smooth Talk (1985), ailesinden bağımsız olmak ve erkeklerle vakit geçirmek isteyen Connie'nin büyüdüğü birkaç güne konuk ediyor bizleri. İlişki kurmanın farklı yaş grupları için geldiği anlamları, tanımadığın biriyle ilişki kurmanın risklerini, bir gencin daha büyük ve daha özgür olma çabasını, aileyle kurulan ilişkinin önemini yalın ve yer yer gerilimli bir şekilde anlatan bir film Smooth Talk (1985). Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0090037/

Norveçli oyun yazarı Henrik İbsen'in 1882'de yayımlanan Bir Halk Düşmanı adlı (Rutkay Aziz'in de yönetip oynamakta olduğu) oyunundan uyarlanan An Enemy of the People (1978); bir kasaba doktorunun buraya refah sağlayacak bir kaplıcanın sularını test ettirip bu suyun zehirli olduğunu öğrenmesinin ardından gerçekleri halka duyurma çabasını konu alıyor. Doğruyu söyleyen ve doğrunun peşinde giden bir insanın kitleleri yöneten ve yönlendiren çıkar odakları tarafından nasıl engellenmeye çalışıldığını harika bir şekilde anlatan bir oyun ve film An Enemy of the People (1978). Kitleleri yönetirken basının oynadığı rol, kişilerin söylediklerine değil şahsiyetlerine saldırmak, kasaba tutuculuğu, istenmeyen kişi ilan edilmek ve doğrular için mücadele etmek, demokrasinin bazen nasıl bir tehlikeye dönüştürüldüğü gibi temaları içeren çok değerli bir oyun ve film Bir Halk Düşmanı (1978). Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0075993/

Bir kolye hırsızlığı üzerinden suç, ahlak ve sınıf çatışması hikâyesi anlatan, İstanbul'da geçen iyi bir film Suçlular Aramızda (1964).   Ahlaksız bir kişinin zenginliğinin kendini diğer insanlardan ve kanunlardan üstün görmek anlamına geldiği zamanlarda bu tip şahısların ne kadar tehlikeli olduğunu gösteren bir hikâyesi bulunan Suçlular Aramızda (1964); hem alt sınıftan hem de üst sınıftan kötü adamları ama farklı ahlak anlayışlarına sahip kötü adamları içeren bir eser. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0290312/

Lyon'da geçen ve başrolünde Philippe Noiret'nin yer aldığı L'horloger de Saint-Paul (1974) filmi; kendi hâlinde bir hayat yaşayan orta yaşlı bir saatçinin, oğlunun bir suça karışması sonucunda çocuğuyla olan ilişkisini daha yakından öğrenmemizi sağlıyor. Bir polisiye özelliği de taşıyan ve suçu araştıran bir polisle babanın kurduğu ilişkiyi de bizlere anlatan L'horloger de Saint-Paul (1974); tekdüze bir yaşamı olan başkahramanının, bir suç işlemesi sonucunda çocuğuyla olan ilişkisini gözden geçirdiği ve onu daha yakından tanıdığı bir hikâyeye sahip. Bir babanın, oğlunun başının belaya girişini nasıl karşıladığını konu alan ve sempati uyandıran bu adamın nasıl bir dinginliğe sahip olduğunu bizlere gösteren, ne büyük bir söz söyleyen ne de şaşırtıcı veya çarpıcı olma gayesi taşıyan güzel bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0071622/

Bağımsızlığını 1975 yılında Portekiz'den alan güneybatı Afrika ülkesi Angola'ya konuk olduğumuz Sambizanga (1972) filmi; yerli halkın örgütlenmesini önlemeye çalışan sömürgecilerin yaptıklarını, bu ülkenin insanlarının yaşayışını ve özgürlük arayışını başarılı bir şekilde anlatıyor. Angolalıların kendi aralarında örgütlenmeye çalışmasını, ülkelerimi özgür kılma mücadelesini yalın bir tarzla bizlere anlatmaya çalışan Sambizanga (1972); polis tarafından alıkonulan bir adamın başına gelenleri, eşini korkusuzca arayan bir kadını ve ülkenin yakında kazanacağı bağımsızlığın yanmaya başlayan meşalesini bizlere gösteriyor. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0069214/

İstanbul Şehir Tiyatroları oyuncularının oynadığı, Anton Çehov klasiğinin üç bölümlük filmi olan ve son bölümü internette bulunmayan Vişne Bahçesi (1991); yıllar sonra çiftliğine borç içinde dönen bir kadının ve ailesinin çok sevdikleri vişne bahçelerini kaybedişini konu alıyor. Rusya'daki insanların yaşayışına, köleliğin kaldırılışının etkilerine, artık sınıf farkının paraya dayalı oluşuna, vurdumduymazlığa, yaşam sancılarına dair güzel bir oyun ve film Vişne Bahçesi (1991). Çehov eserlerinin alametifarikalarından olan olayları değil durumları ön plana alan anlatımıyla hikâyesini işleyen Vişne Bahçesi (1904) oyunu; değişen ülkelerine uyum sağlamaktan uzak, hâlâ eskisi gibi yaşayabileceklerini düşünen bir ailenin ekonomik zorluklar sonucunda acı gerçekleri yakından deneyimledikleri bir eser. Not: Eserin son bölümünün (oyun metnini ve var olan iki bölümün uzunluğunu baz alınca sadece son bir bölümün kaldığını varsaydım) var olduğu bir yer biliyorsanız yorumlara ekleyebilirsiniz. Fil...

Kadrosunda Gene Hackman, Jean-Louis Trintignant, Ed Harris gibi sinemanın önemli oyuncularının da yer aldığı Under Fire (1983); izleyicilerini bir diktatörlük altında yönetilen ve devrimci mücadele verilen Orta Amerika ülkesi Nikaragua'ya foto muhabirlerinin gözünden konuk ediyor. Savaş esnasında tarafsız tarafta olmak, sadece işini yapıp olanları haberleştirmek ve halka göstermek; bir yandan da bir tarafa sempati duyup olayların içine karışmak; öte yandan da diktatörlükle yönetilen bir ülkenin nasıl yaşanmaz hâle geldiği; bir foto muhabirinin savaşa ve devrime bazen nasıl önemli bir etkisinin olabileceğiyle de beraber anlatılıyor Ateş Altında (1983) filminde. Geri kalmış, haritada yeri bilinmeyen, sömürgeleştirmek ya da karşı bloğa geçmesini önlemek için büyük ülkeler tarafından önem arz eden ülkelerde yabancı güçlerin nasıl bir politika izlediği de Under Fire (1983) filminin konusu. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0086510/

Cumhuriyet, yarındır Atatürk, yarın Unutma, sarın Gözün gibi sakın

Milano'da bir otomobil fabrikasında teknisyenlik yapan bir Sicilyalı, tatil için memleketine döndüğünde dostlarının güvenini yeniden kazanmak zorundadır Mafioso (1962) filminde. Kuzeyli ve güneyli olmak, şehirli ve taşralı olmak, Milanolu ve Sicilyalı olmak çatışmasını; dışarıya gidip geri gelenin yerli halk tarafından çeşitli ön yargılarla karşılaşmasını ve mafya ilişkilerini konu alan iyi bir film Mafioso (1962). Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0056210/

İzleyicilerini 1930'lu yıllarda ikinci sınıf vatandaş konumundaki siyahilerin yaşamına ve eşitlik mücadelesine konuk eden The Great Debaters (2007); bir siyahi üniversitesinin öğrencilerinin katıldığı münazaraları ve bu münazaralarda beyazlara karşı elde ettikleri başarıları konu alıyor. 1930'larda siyah olmak temasını işleyen iyi bir film olan Muhteşem Münazaracılar (2007); toplum önünde yapılan tartışmalarda öğrencilerin hem bilgilerini hem de hitabetlerini konuşturduğu bir ortamda sözlerin mücadelesi içerisinde toplumsal eşitlik konusunu etkileyici bir şekilde işliyor. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0427309/