İyi Ki Filmler Var

Yavaştan ilerleyen, gittikçe derinleşen bir film olan The Chase (1966); bolca yozlaşmış, rayından çıkmış, freni boşalmış üyeyi içeren bir kasabanın eski sakinlerinden bir mahkûmun buraya dönmesini ve olayları kontrol altında tutmaya çalışan bir şerifi konu alan iyi bir eser. Marlon Brando, Robert Redford, Robert Duvall gibi önemli oyuncuları içeren The Chase (1966); Amerikan toplumuna dair güçlü eleştiriler içeren altyapısı, artık bıktığı işini hakkıyla yapmaya çalışan bir şerifin yetemediği bir kasabayı ve bu kasabanın farklı sakinlerinin düşüklüklerini anlatan değerli bir film. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0060232/

Soğuk Savaş Dönemi'nde, Güneydoğu Asya'da bir ülkede geçen The Ugly American (1963) filmi; ABD büyükelçisi olarak burada göreve başlayan bir adamın görevini yerine getirirken karşılaştığı zorluklar, güçler arasında sıkıştırılan yerli halkı kontrol etmek isteyen tarafların mücadeleleri hakkında. Sömürgeci güçlerin rakiplerine karşı üstünlük elde etmek için zayıf ülkeleri nasıl yönettiğine, bu ülkelerdeki dinamikleri nasıl kullandıklarına, bireyin değil emperyal güçlerin çıkarlarının önemli olduğu bir ortama konuk olduğumuz iyi bir politik drama The Ugly American (1963). Marlon Brando da cabası. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0056632/

Birkaç yüzyıl önce Portekizlilerin yakarak zaptettiği bir Antiller adasında, 19. yüzyılın ortalarında geçen Queimada (1969); adayı kontrol etmek isteyen İngilizlerin bir adam göndererek yerel halkı Portekizlilere karşı isyana teşvik etmesini, 10 yıl sonrasındaysa isyan kahramanının tehdit oluşturması dolayısıyla bu sefer de onun ortadan kaldırılması için yapılanları anlatan, sömürgecilik üzerine çok iyi bir film. Sömürgecilik tarihinde yaşanmış birçok acı olayı kurgusal bir ada üzerinden ekranlara taşıyan Queimada (1969); tarihin tekerrürünü, gücün maşalarını ve bu maşaların yaktığı masumları sinema aracılığıyla izleyicilerine anlatan; başrolünde Marlon Brando'nun, müziklerinde Ennio Morricone'nin yer aldığı harika bir film. Beyaz adamın sömürmek için bir adayı zaptedişi, uygarlığı vahşet için kullanışı, siyah adamın onurlu mücadelesi, kötülüğün galip gelişi, insanlığın utancı... Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0064866/

Güney Afrika'nın maruz kaldığı sömürgeciliğin tarihsel sonuçlarını anlatan A Dry White Season (1989) filminde; bir Afrikaner (Hollanda asıllı Güney Afrikalı), yanında çalışan ve yerel halktan olan bir adam polis tarafından öldürülünce gözlerini kapatarak yaşamını sürdürdüğü bu ülkedeki gerçeklerin peşine düşer ve olayı dava eder. Bir ülkenin yerli halkından olan kimselerin farklı sömürgeci ülkeler tarafından nasıl bir baskı ve mahkûmiyet altında yaşamak zorunda kaldığını, hukukun ve adaletin sömürgeciler tarafından kendi çıkarları için nasıl kullanıldığını, ırk ve etnik köken ayrımcılığını, emperyalizmin ne kadar zalim bir canavar olduğunu anlatan çok değerli bir film Kuru Beyaz Bir Mevsim (1989). Güney Afrika, 1994 yılında Nelson Mandela başkan seçilene kadar ülkede nüfus bakımından azınlık olan sömürgeci ülkelerin vatandaşlarının iktidarında yönetilmiş. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0097243/

Partilerde gitar çalan, serseri bir hayat yaşayan bir müzisyen artık bıktığı bu yaşamdan ayrılarak düzenli bir iş ve yeni bir sayfa arar The Fugitive Kind (1960) filminde. Geldiği kasabada bir dükkânda çalışmaya başlayan bu adam ve dükkân sahibinin karısı arasında yaşananlar insanın iyi duygularını ve heveslerini yok eden kötülükle karşılaşır. Senaristi Tennessee Williams, yönetmeni Sidney Lumet ve başrolü Marlon Brando olan (bunlardan sonra başka söze gerek var mıdır bilinmez) The Fugitive Kind (1960) filmi, karakter derinliği ve hayatı yok eden tutucu kötülük üzerine hikâyesiyle oldukça iyi bir eser. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0052832/

Savaştan kaçarak Hindistan'da inzivaya çekilmiş bir Alman centilmen, savaşta büyük avantaj yaratacak kauçuk yüklü bir Nazi gemisinin Amerikalıların eline geçmesi için bu gemiye sabotajcı olarak bindirilir şantaj yoluyla, başrolünde Marlon Brando'nun yer aldığı Morituri (1965)'te. Karakter derinliği ve karakter değişimi içeren iyi senaryosuyla izleyicilerini okyanusun ortasında süregiden bir çatışmaya konuk eden Morituri (1965), savaşın anlamsızlığının ve insanın zihnine doldurulan düşmanlığın onu nasıl kör ettiğinin bireyler üzerinden çok iyi bir sinematografi ile anlatıldığı harika bir eser. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0059470/

Başrolünde Marlon Brando'nun yer aldığı Mutiny on the Bounty (1962) filmi; ticari değeri yüksek bir egzotik bitkiyi Tahiti'den Jamaika'ya taşıma görevine sahip bir geminin mürettebatının İngiltere'den yepyeni dünyalara uzanan yolculuğunda yaşanan zalimlik ve insaniyet çatışmasını, vatansız kalmayı ve keşfetmenin özgürlüğünü işliyor. Tarihsel boyutu bulunan bir hikâyeyi anlatan Bounty'de İsyan (1962) filmi; emri altında bulunanlara yaklaşma şekilleri üzerinden yetkili kişilerin görevlerini yerine getirişini, disiplini ve başkaldırıyı, vatanından uzakta ve yeni bir hayata başlamayı, insanların kendilerince iyi olduğunu düşünerek yaptıklarının ortaya çıkardığı farklı sonuçları anlatıyor. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0056264/

Yok olmak üzere olan Kripton gezegeninden ailesi tarafından Dünya'ya gönderilen bir çocuk, sahip olduğu özel güçleri Clark Kent isimli bir gazeteci kılığına girerek saklamaya ve gerekli zamanlarda insanlığa yardım etmeye çalışır Superman (1978) filminde. Gene Hackman ve Marlon Brando gibi isimlerin de yer aldığı Superman (1978) filmi iyi bir felaket, macera ve dünyayı kurtarma filmi. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0078346/

Tennessee Williams'ın aynı adlı oyunundan uyarlanan A Streetcar Named Desire (1951) filminde çalkantılı ancak mutlu bir evlilikleri olan Kowalskilerin yanına yerleşmek zorunda kalan Blanche'ın hikâyesini izliyoruz. Genç Marlon Brando'nun canlandırdığı Stanley'nin kaba erkeksiliği ve şiddet eğilimi ile kız kardeşi Stella'nın boyun eğmiş, kocasına bağlı karakteri arasında yaşamaya başlayan, kibarlıktan, nezaketten hoşlanan ve Vivien Leigh'ın canlandırdığı Blanche'ın geçmişi hakkında İhtiras Tramvayı (1951) filmi ilerledikçe daha da çok şey öğreniyoruz. Filmin imdb profili:  https://www.imdb.com/title/tt0044081/

Meksikalı halk kahramanı Emiliano Zapata'nın  hayatını anlatan biyografik bir eser olan Viva Zapata 1952 filmin yönetmeni İstanbullu Elia Kazan. Sinema tarihinin en büyük oyuncularından ikisi, Marlon Brando ve Anthony Quinn filmin başrol oyuncuları. Filmin imdb profili:  http://www.imdb.com/title/tt0045296/

3 Aralık Dünya Engelliler Günü için bugünkü film önerim engellileri anlatan en eski filmlerden olan 1950 yapımı Adamlar adlı film. Bu eser Marlon Brando'nun ilk filmi olma özelliğini de taşımaktadır. Filmin imdb profili: http://www.imdb.com/title/tt0042727/

Hayatı boyunca yaptığı ses kayıtlarında acılarını, pişmanlıklarını, sevinçlerini, görüşlerini anlatmış Marlon. Bu ses kayıtlarının derlemesinden oluşan Dinle Beni Marlon belgeseliyle Marlon Brando'nun hayatına, kendi ağzından tanık olacaksınız.  Anlattıklarından etkilenecek, belki de çok da hüzünleneceksiniz ama Listen to Me Marlon (2015) adlı bu sanat filmi tavsiyesini izlediğiniz için kesinlikle memnun olacaksınız. 28.01.2020 tarihinde filmi yeniden izledim ve bu paragrafı da bunun üzerine yazıyorum. Belgeselde bu özel oyuncuyu yakından tanıma şansına erişiyoruz ve Marlon Brando hem hayat üzerine hem de oyunculuk ve sinema gibi konular üzerine o kadar değerli şeyler söylüyor ki bunlar, biz yaşayanlar için insana ders niteliğinde görünüyor. Belgeselde de adı geçen ünlü Rus tiyatro yönetmeni Stanislavski'nin bir eseri için:  Bir Aktör Hazırlanıyor - Konstantin Stanislavski Filmin imdb profili: http://www.imdb.com/title/tt4145178/